Μάνος Στεφανίδης

ΚΕΘΕΑ - ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ

2012-02-11T13:33:00.003+02:00

Γιάννης Τζερμιάς
Οιδίπους και Σφίγγα

Η τέχνη είναι, πάνω απ' όλα, μια διαδικασία επικοινωνίας και αλληλοδιάδρασης. Οργανώσαμε αυτή την έκθεση των περίπου εκατόν καλλιτεχνών έχοντας κατά νου πως πιο σημαντικό από την αισθητική επάρκεια των όποιων έργων είναι η επικοινωνιακή, η κοινωνική τους δυνατότητα. Το στοιχείο της προσφοράς που a priori εμπεριέχει κάθε έκφραση, κάθε δημιουργία. Αλλιώς όλα βυθίζονται γλυκά και τελεσίδικα σ' ένα εγωτικό και ναρκισσευόμενο τέλμα. Αντίθετα μ' ενδιαφέρει προσωπικά, όπως ενδιαφέρει και τους φίλους του ΚΕΘΕΑ, εκείνη η τέχνη που ενώνει το “εγώ” με το “εμείς” και που δίνει συμβολικά τα μέσα για να βγούμε από το αδιέξοδο που βρισκόμαστε ως κοινωνία εδώ και χρόνια. Καταφέραμε να φτιάξουμε μια πατρίδα που αποτελείται από μυριάδες ατομικούς παραδείσους σε μια αναπόφευκτη συλλογική κόλαση. Και τώρα τι γίνεται; Πάλι θα αυτοπαραμυθιαστούμε παίζοντας τους ίδιους βαρετούς ρόλους, επαναλαμβάνοντας τετριμμένες κοινοτοπίες;

Πάλι θα λατρέψουμε το είδωλο του σταρ καλλιτέχνη που ομφαλοσκοπεί μακάρια πασπαλισμένος από την ληθαργική χρυσόσκονη των ΜΜΕ; Γιατί αν έχει τεράστιες ευθύνες η πολιτική τάξη για την κατάντια του τόπου, έχει ανάλογες και η πνευματική ηγεσία. Έχουν δηλαδή κι όλοι αυτοί που έβαλαν παραπάνω το “ταλέντο” ή τη “σταδιοδρομία” τους από τη μοίρα και το μέλλον του τόπου. Που ξέχασαν το παιδαγωγικό τους χρέος προς τους νεότερους, που εγκατέλειψαν τους εφήβους στην ηλιθιότητα της τηλεόρασης και την έωλη φθήνια των κυρίαρχων καταναλωτικών μοντέλων. Που ανέχθηκαν να γιγαντώνεται γύρω τους ο Λεβιάθαν των παραισθησιογόνων χωρίς ν' αντιδράσουν , χωρίς να καταγγείλουν, χωρίς να διαταράξουν ούτε για λίγο την ιδιωτική τους ευωχία, τη νιρβάνα τους. Ώσπου φτάσαμε εδώ που φτάσαμε. Στο να έχει κάθε Ελληνική οικογένεια έναν τουλάχιστον χαμένο στον παραισθησιακό κόσμο των ναρκωτικών· στον τεχνητό παράδεισο του θανάτου.

Χωρίς συγκεκριμένη, τολμηρή και ανοιχτόμυαλη πολιτική από πλευράς κράτους, χωρίς ανακλαστικά από πλευράς πολιτών, χωρίς σταθερούς μηχανισμούς πρόληψης, θεραπείας, επανένταξης, χωρίς πρόνοια και γενναίες πιστώσεις για το ζοφερό αύριο.

Αυτή η έκθεση, οι “Ορίζοντες” θέτει το δάχτυλο επί των τύπων ενός από τα άμεσα και καταστροφικά προβλήματα της Ελλάδας σήμερα. Μιας Ελλάδας που αγωνίζεται να περισώσει το χρεοκοπημένο αν και πανάκριβο πολιτικό της προσωπικό αλλά αφήνει αβοήθητη τη νεολαία της να καταρρέει στους παράδρομους της Ομόνοιας και του Πολυτεχνείου, σαν ζωντανό φάντασμα της πιο πικρής ματαίωσης. Γι αυτό δράσεις σαν αυτές του ΚΕΘΕΑ δεν είναι απλώς απαραίτητες, είναι πολύτιμες για την αξιοπρέπεια και τον αυτοσεβασμό όλων μας. Για την χαμένη μας συλλογικότητα. Οι δημιουργοί που συμμετέχουν, δεν έρχονται σαν βαρύγδουπες υπογραφές αλλά ως συνειδητοποιημένοι πολίτες και ως άνθρωποι που αγωνιούν για τον τόπο. Επίσης κατεβλήθη προσπάθεια να συγκεντρώσουμε πολύ σημαντικά έργα, αντάξια της ανθρωπιστικής αποστολής τους. Φιλοδοξία μας είναι να στήνουμε μια πολύ σημαντική έκθεση προσκαλώντας να πάρει μέρος το καλύτερο, το πιο ευαίσθητο κομμάτι του καλλιτεχνικού μας δυναμικού. Ζωγραφική, γλυπτική, χαρακτική, ελαιογραφίες και σχέδια, μικρά και μεγάλα έργα, συγκροτούν μια σύγχρονη δυναμική πινακοθήκη την οποία συγκροτούν από τώρα οι κλασικοί του αύριο. Επαναλαμβάνω: οι κλασικοί του αύριο που εσείς έχετε την δυνατότητα να γνωρίσετε και ν' αποκτήσετε σήμερα.

Εφόσον η τέχνη αποτελεί την τελευταία, διαχρονική μας αξία· την ύστατη, αληθινά επαναστατική δύναμη... τη δύναμη όλων μας...

ΥΓ.

Κυνηγέ,

υποπτεύομαι γιατί σκοτώνεις τα πουλιά.

Τα απωθημένα σου φτερά εκδικείσαι.

Κική Δημουλά

«Ηρέμησε λοιπόν. Έχω κι εγώ ένα σωρό απωθημένους ουρανούς μα δεν σκοτώνω άστρα...». Σ' αυτόν τον τόπο αγαπητοί, θάλλει, ακόμη, μεγάλη ποίηση. Ερήμην όλων των ισοπεδωτικών μηχανισμών της εξουσίας, ερήμην των απειρόκαλων πολιτικών και των ανυποψίαστων πολιτικών τους. Τι να κάνουμε; Ο τρόμος της υψηλής δημιουργίας δεν καταδέχεται να γίνει σύνθημα, λαϊκιστική προπαγάνδα, εύκολη ατάκα, συνταγή ευτυχίας. Εγώ πάλι περισσότερο από τον καλλιτέχνη ψάχνω τη στάση του. Την υπερηφάνειά του. Την ικανότητά του να περιφρονεί και να μην υπαλληλοποιείται. Να μην φοβάται κανέναν δόλιο άρχοντα ούτε τους δόλιους τους υπασπιστές του, ανύπαρκτους τελικά στο ξεδίπλωμα της ιστορίας. Γιατί ο αληθινός δημιουργός την ιστορία μόνο φοβάται και σ' αυτή λογοδοτεί. Όσο για εκείνους που έσπευσαν να διακηρύξουν θριαμβευτικά τον θάνατο (της ιστορίας), έσσεται ήμαρ. Όποιος κατέστησε τον εαυτό του νεκροθάφτη ας μην διαμαρτύρεται που συναλλάσσεται αποκλειστικά με πτώματα.

Μια στάση ζητώ, ένα όχι. Και βλέπω τους πάντες, σχεδόν, γύρω μου να προτείνουν οι ίδιοι την τιμή της αγοραπωλησίας τους πριν καν τους ζητηθεί. Για ένα τόσο δα, εφήμερο φλασάκι προβολής για μια σταλίτσα ικανοποίησης του πιο αξιοθρήνητου εγωισμού. Όλα κι όλα... Ο καλλιτέχνης οφείλει να είναι εγωιστής, δηλαδή αμείλικτος με τον εαυτό του. Εγωπαθής μόνο δεν πρέπει να είναι, επειδή τότε υπερέχει η ανασφάλεια της αδυναμίας του. Εκτός κι αν μόνος αυτός και αποκλειστικά έχει απωθημένους ουρανούς. Ε, τότε ίσως αυτός ο μαγικός στίχος της Κικής μπορεί να τον βοηθήσει: Η νεκροψία όλης αυτής της καντεμιάς έδειξε πως τα μόνα καλότυχα φτερά τα είχε η ματαιότης.

Το δράμα, πάλι, με την ελληνική τέχνη είναι ότι δεν ανταποκρίνεται άμεσα και ανοιχτά προς την ελληνική κοινωνία απ' όπου και προέρχεται. Υπάρχει ερήμην της. Ένα κουβάρι θεσμών, εξουσιών, μηχανισμών, υπουργείων συνωμότησαν, θαρρείς, για να οδηγηθούμε σ' αυτή τη μικρή τραγωδία· σ' αυτό το σιωπηρό μέσα πένθος. Κοντεύει ήδη μισός αιώνας από την «χαμένη άνοιξη» του '60 που διαφαινόταν μια κάποια πολιτιστική αναγέννηση πριν τον κλαυσίγελο της δικτατορίας. Έπειτα ήρθαν οι μάνατζερ, οι «δημοτικιστές», οι «καθαρολόγοι», οι «εχθροί» του Ελγίνου, οι εκσυγχρονιστές και οι λιανικές επιγαμίες πολιτισμού και αθλητισμού. Αφού πρώτα ευνούχισαν τη γλώσσα ώστε να λες «Δόξα τω Θεώ» αλλά να μην μπορείς να το γράψεις -εκτός κι αν σας αρέσει το παρακείμενο δοτικό τέρας- έθισαν έναν ολόκληρο λαό στη μεθαδόνη της ευκολίας, στο «δικαίωμα» της ήσσονος προσπάθειας, στην ηθική της αγοράς και στο αγοραίο μιας ηθικής που μεταβάλλεται ανάλογα τις περιστάσεις...

Έτσι, ο καλλιτέχνης έγινε πια κομμάτι του συστήματος. Το άλλοθί του, η υψηλή του δικαιολογία, η ευκολία του και η διασκέδασή του. Το κερασάκι σε μια τούρτα με «γεννήματα εχιδνών» στο εσωτερικό της, για να θυμηθούμε την ποιητική έκφραση των Μακαρισμών. Ίσως γι' αυτό είμαι τόσο σκεπτικιστής απέναντι στη μυθολογία των μεγάλων σόου και των πανάκριβων παραγωγών που όμως αποπνέουν την κρατική περί τέχνης άποψη, όσο κι αν υποδύονται την avant-garde. Επειδή το ελεύθερο φρόνημα του καλλιτέχνη υποδουλώνεται στη δεσμευτική παραγγελία του manager. Στην εποχή των εικόνων και στη δεσποτεία των μέσων χρειαζόμαστε όσο τίποτε άλλο στάσεις και ρήξεις. Περισσότερο από το να συμμετάσχει ο Χ δημιουργός φερ' ειπείν στην «πολιτιστική Ολυμπιάδα», είναι πιο σημαντικό να καταδείξει ο ίδιος με τη στάση του τα κενά, τις αντιφάσεις και την, εντέλει, υποκρισία μιας τέτοιας σύλληψης. Την ξεθυμασμένη της μεγαλομανία, τον αφόρητο επαρχιωτισμό της, την εγγενή σύγκρουση μίζερης άγνοιας και επιθετικού νεοπλουτισμού.

Ο δημιουργός καλείται, αντί να είναι μοναδικός θεατής στο αλωνάκι του εαυτού του, να γίνεται ο πρωταγωνιστής στο θέατρο του κόσμου· και η τέχνη του να είναι ταξική, δηλαδή εναντίον της ομοιομορφίας, της προβλέψιμης τάξης και ασφάλειας που «εγγυάται» η όποια εξουσία. Ας κρατήσουν αυτοί τη διακόσμηση, τη «συγκίνηση», την αναπαράσταση και το μελό για τον εαυτό τους. Εμείς θέλουμε το μέλι της στάσης και την κίνηση της ανατροπής, Και αυτή η κοινωνία έχει ανάγκη θεμελιωδών ανατροπών τώρα. Αλλιώς θα βουλιάξει στην πιο καταναλωτική απάθεια και στο πιο φαντασιακό τίποτε· σαν το αμερικανικό σινεμά και την ονείρωξή του, που τα ξεχνάς μόλις εγκαταλείψεις την αίθουσα.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ Η ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ «ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ» ΜΕ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΕΣ ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

2012-02-11T13:28:00.003+02:00

Η καλλιτεχνική δράση, που με τον τίτλο «Ορίζοντες» πραγματοποιείται στη Δημοτική Πινακοθήκη του Πειραιά (Φίλωνος 29), στο ανακαινισμένο νεοκλασικό κτίριο του Παλαιού Ταχυδρομείου, από 3 έως 18 Φεβρουαρίου 2012, στηρίζεται από 120 αναγνωρισμένους εικαστικούς που έχουν προσφέρει έργα τους με στόχο την προβολή και την ενίσχυση των θεραπευτικών προγραμμάτων ΚΕΘΕΑ ΝΟΣΤΟΣ και ΚΕΘΕΑ ΕΞΑΝΤΑΣ. Στην έκθεση, που έχει επιμεληθεί ο κριτικός τέχνης κ. Μάνος Στεφανίδης, περιλαμβάνονται έργα ζωγραφικής, γλυπτικής, χαρακτικής και σχέδια.

Κυριακή 12/2

ώρα 12:00 το μεσημέρι, ομιλία-ξενάγηση από το Μάνο Στεφανίδη. Θα ακολουθήσει μικρό μουσικό μέρος με πιάνο και βιολοντσέλο με τη Μέμα Ειρηναίου - Τζανουλίνου

Flash στη νύχτα: παρουσίαση

2012-02-07T16:31:00.001+02:00

Το βιβλίο του Γιώργου Αριστηνού θα παρουσιαστεί τη Δευτέρα 13 Φεβρουαρίου στις 8 μμ. Στο Σπίτι της Κύπρου, Ξενοφώντος 2α. Θα μιλήσουν οι : Συμεών Σταμπουλού, Αριστοτέλης Σαΐνης, Μάνος Στεφανίδης και Άρης Μαραγκόπουλος.

Πλιάτσικο στο κορμί της γλώσσας

2012-02-07T16:28:00.002+02:00

Γιώργος Αριστηνός, Flash στη νύχτα, εκδ. Τόπος, Αθήνα, 2011

Το έργο τέχνης είναι πάνω απ' όλα σχόλιο θανάτου

Ο Δάντης, στη Θεία Κωμωδία, παρακαλεί το θεό του: “e fa la lingua mia tanto possente”(κάνε τη γλώσσα τόσο δυνατή)! Δυνατή ως προς τι; Μα για να χωρέσει το νόημα του θανάτου. Η τέχνη δεν (μπορεί να) είναι τίποτε άλλο παρά το λεκτικό απείκασμα του θανάτου. Ο συνειδητός συγγραφέας γράφει (για) τον θάνατο του. Περιγράφει ό, τι τυπικά αγνοεί και ουσιαστικά ξέρει. Δεν χωρούν ναρκισσισμοί, ωραιοπάθειες ή πόζες εδώ. Τα πάντα (πρέπει να) είναι απλά, για να είναι αμείλικτα. Ο θάνατος ν' αφήνει στην πόρτα μας τα αυγά του όπως κάποτε ο γαλατάς το γάλα. Όρθρου βαθέος, όπως θα έλεγε ο Βαρβέρης. Η λογοτεχνία γίνεται τότε ένας διαμεσολαβητής του επέκεινα. Πραΰνει το φόβο, την απελπισία, τον θρήνο, το πένθος μέσα στον άπειρο ωκεανό της μόνης πραγματικότητας που υφίσταται. Συνομιλεί με τους νεκρούς από θέση ισχύος.

Θα το πω ευθέως: Το βιβλίο του Γιώργου Αριστηνού “Flash στη νύχτα” εκδόσεις Τόπος, 2011, είναι ένα κείμενο που λαμπρύνει τη νεωτερική μας λογοτεχνία, ένας λόγος αναφοράς για την σύνολη τέχνη μας στο νέο αιώνα. Και τούτο γιατί ο πειραματισμός συμβαδίζει με μιαν υψηλής ποιότητας αισθητική και η έκφραση γονιμοποιείται από λογής παράδοξες όσο και γοητευτικές πηγές. Ιδιαίτερά τώρα που πορευόμαστε μέσα σε μια πλημμυρίδα ασήμαντων ή αδιάφορων βιβλίων τα οποία γράφονται μόνο και μόνο για τις ανάγκες της αγοράς, το “Flash στη νύχτα” αναβοσβήνει τόσο δραματικά όσο και παρήγορα, καταθέτοντας ένα πολύτιμο credo γραφής.

Σκεφτείτε: Υπό μιαν έννοια το έργο τέχνης δεν ολοκληρώνεται ποτέ, αφού και μετά την υλική περάτωσή του, κάθε εποχή το εμπλουτίζει με τη δική της ανάγνωση, έτσι ώστε αυτό που αποκαλούμε «νόημα», ν΄ αποτελεί ένα ανοιχτό σύνολο ή ό,τι ο Umberto Eco ονομάζει «opera aperta».

Σκεφτείτε επίσης, τη περίπτωση εκείνου του καλλιτέχνη που επιστρέφει ξανά και ξανά στο δημιούργημά του, πίνακα, κείμενο, γλυπτό, θεατρική παράσταση κλπ. προσθέτοντας ή αφαιρώντας στοιχεία, έτσι ώστε η κάθε τελευταία εκδοχή να αποτελεί απλώς ένα σταθμό αλλά όχι το πέρας της πορείας προς τη δημιουργία. Έτσι, ο Picasso δεν μεταγράφει απλώς κλασικά έργα όπως οι Meninas ή οι «Γυναίκες στο Αλγέρι», αλλά δίνει πολλαπλές εκδοχές των έργων αυτών – μερικές φορές ξεπερνώντας τις 30 ή 40 - και δημιουργώντας κατ΄ ουσίαν ένα «δίκτυο σχεδίων αναφοράς» ώστε έργο να είναι το σύνολο τους ενώ ο καθένας, χωριστά, πίνακας ν΄ αποτελεί μιαν ενδεικτική χειρονομία, ένα σχόλιο, ένα μετακείμενο, ένα σπάραγμα έννοιας.

Αν το νόημα, το σημαινόμενο σύμφωνα με τους μεταδομιστές, είναι ένα παροδικό, κυλιόμενο αποτέλεσμα λέξεων ή σημαινόντων, συνεχώς μετατοπιζόμενων, εν μέρει παρόν και εν μέρει απόν πώς θα μπορούσε να υποστηριχθεί μια τελεσίδικη εκδοχή του; Μια κυρίαρχη σημασία του νοήματος αυτού; Μια και μόνη αλήθεια; Τι γοητευτικό, αλήθεια, αδιέξοδο!

Εφόσον τέχνη είναι το σκοτεινό κι άγριο πράγμα που έχει ελάχιστη ή μηδαμινή σχέση με την «καλαισθησία». Η καλαισθησία διευθετεί, η τέχνη ανατρέπει. Τέχνη είναι οτιδήποτε ορίζει τον εαυτό του σαν τέχνη. Τ' αξιολογικά κριτήρια έπονται. Και βέβαια η ζυγαριά του χρόνου.

Η τέχνη είναι κοινωνία, επικοινωνία, αλλά όχι δημοσιότητα. Αφήστε που θα 'ρθει μια εποχή, ήρθε ήδη, στην οποία η δημοσιότητα θα είναι το άκρον άωτον της banalité. Η τέχνη επίσης δεν επιτρέπει ελεημοσύνες και σιχαίνεται τη φιλανθρωπία. Το έργο τέχνης είναι δημόσιο αγαθό και κατά παράβαση ή συγκυριακά «ιδιωτικό». Μ' ενοχλεί η προβολή ιδιοκτησίας πάνω σ' ένα έργο τέχνης. Μοιάζει σαν να δηλώνει κάποιος κάτοχος του Πολικού Αστέρα. Η καλύτερη θέση για ένα έργο τέχνης βρίσκεται στο μυαλό μας. Η κοινωνία του θεάματος επείγει να καταστεί κοινωνία του βλέμματος. Διαφορετικά, οι νεοβάρβαροι της εικόνας παραμονεύουν.

Έργο τέχνης είναι ένας θεσμός έξω από τους θεσμούς. Το έργο τέχνης, πάνω απ' όλα, είναι εκείνος ο αιφνιδιασμός που εισβάλλει στη συζήτηση ανάμεσα σε μένα και τον εαυτό μου. Είναι το ξάφνιασμα που κεντρίζει τη γλώσσα ώστε να υπερβεί την απλή, επικοινωνιακή της λειτουργία και να καταστεί ποίηση που αναγκάζει την εικόνα να σημάνει πολλά περισσότερα από όσα αναπαριστά. Μοντερνισμός πάλι είναι η εκ νέου ανάγνωση των στερεότυπων της παράδοσης -όμως με μια ματιά ριζοσπαστικά καινούρια- ενώ το μοντερνιστικό έργο πάλι, έχοντας το δύσκολο στόχο να υποκαταστήσει τη θρησκεία και να διεκδικήσει την αλήθεια με κύρος αντάξιο της επιστήμης, μοιραία ανάγεται σε ένα βάθρο σχεδόν μεταφυσικό και η δύναμή του καθίσταται, τρόπον τινά, ολοκληρωτική. Εδώ ακριβώς βρίσκονται και οι ερμηνείες για τις τυχόν υπερβολές της avantgarde που συχνά άγγιξαν τα όρια της φασιστικής αυθαιρεσίας. Και τούτο γιατί οι μοντερνιστικές ιδέες διακινούνταν από μικρές ομάδες «φανατικών» -θυμηθείτε τον κύκλο του Dada, τους διδάσκοντες στο Bauhaus ή τους σουρεαλιστές- που ευαγγελίζονταν τη μία και μόνη αισθητική αλήθεια και που υιοθετούσαν το ρόλο του διαφωτιστή ή του μύστη για τις ευρύτερες, ανεξοικείωτες μάζες (Cézanne, Malevich, Breton, Picasso, Pollock) μέσω μιας φόρμας που χλευάζει, ανατρέπει και διαβουκολεί την όποια παράδοση. Κάθε παράδοση; Μόνον εκείνες τις μορφές που ταυτίζονται με τον ακαδημαϊσμό, δηλαδή την πεπερασμένη και μηχανική περί τέχνης αντίληψη που βιάστηκε να κλείσει το έργο τέχνης σε ένα αυστηρό παιδαγωγικό σύστημα και σε εξαντλητικούς ορισμούς γραφειοκρατικής, το μάλλον ή ήττον, νοοτροπίας.

Το μοντέρνο και στις πλέον αισιόδοξες στιγμές του εξέφραζε ένα δράμα γνωρίζοντας από πρώτο χέρι το μεταφυσικό κακό: δηλαδή πως ό, τι κερδίζεται με τον χρόνο, χάνεται με τη στιγμή. Αντίθετα, το μεταμοντέρνο διαστέλλει το παρόν με αφέλεια σαν κάτι που δεν υφίσταται και το εκλαμβάνει ως ιστορικό χρόνο. Έτσι εκσυγχρονίζει, νομίζει, το curriculum vitae των ανθρώπων παραχωρώντας πιστοποιητικά ευτυχίας -κάτι μάθαμε και εμείς ως έθνος πρόσφατα από αυτό- αλλά όμως δεν εξορκίζει τη μοίρα του θανάτου τους. Το μοντέρνο έχει επίγνωση θανάτου και γι' αυτό μπορεί να αναφωνεί σαν τον Νίκο Εγγονόπουλο, το θαύμα του Ελμπασάν και του Βοσπόρου, πως «κατ' εμέ θάνατος δεν υπάρχει».

Ο υποψιασμένος πεζογράφος, ό, τι κι αν γράφει σήμερα, δεν επιτρέπεται να αγνοεί την ιστορική εξέλιξη του είδους που υπηρετεί. Δεν μπορεί δηλαδή να γράφει σαν να μην έχουν γραφεί ακόμη η «Αισθηματική Αγωγή», ο «Πόλεμος και Ειρήνη», ο «Ηλίθιος» ή το «Ζερμινάλ». Θέλω να πω ότι είναι ανόητο όσο και άσκοπο να χάνεται χρόνος και να κόβονται δέντρα για να κυκλοφορούν θηριώδεις τόμοι που υπηρετούν απλώς το αυτονόητο που αναπαράγουν τις ίδιες, τυποποιημένες ιστορίες, που μπερδεύουν τη γραφή με το εξιστορείν, που φιλοδοξούν να (ξανα)πουν την (ίδια) ιστορία χωρίς καν να έχουν διόλου καρυκεύσει την διαδικασία αφήγησης, ώστε να αντέξει λίγο ακόμη ο μακρόθυμος αναγνώστης.

Από την άλλη πλευρά, ο υποψιασμένος πεζογράφος αντιμετωπίζει τον κίνδυνο να χάσει το θάρρος του, αναμετρούμενος με τους τιτάνες του είδους ή να πέσει σ΄ έναν άλλου είδους ακαδημαϊσμό, αυτόν της καθ΄ υπαγόρευση πρωτοπορίας. Με άλλα λόγια, μιας γραφής που προωθείται μέσα από μοντερνιστικά κλισέ. Κάποιοι νομίζουν πως αν το γράψιμο δεν είναι μελό ή παλαιομοδίτικο, είναι κατ΄ ανάγκην υπναλέο και αδιάφορο. Όπου εδώ η δευτέρα πλάνη έσται μείζων της πρώτης .

Άποψή μου είναι πως δεν επιτρέπεται, δεν μπορούμε να γράφουμε αν διαρκώς δεν αναρωτιόμαστε γιατί γράφουμε και τι είναι η γραφή κι αν απλώς γράφουμε επειδή γράφει όλος ο κόσμος ή επειδή γνωρίζουμε ανάγνωση και γραφή και θέλουμε να το αποδείξουμε ή επειδή νομίζουμε πως η ιστορία της ζωής μας ή κάποιας θείας μας από τη Σμύρνη ή μιας πρώην μας που τώρα κάνει καριέρα τεχνοκριτικού στο τύπο είναι πράγματα που πρέπει καλά και σώνει να γίνουν βιβλία. Με κάθε κόστος. Άρα γράφουμε για την ανάγκη της γραφής κι όχι για να κατευνάσουμε κάποια ναρκισσευόμενη ματαιοδοξία μας. Σας διαβεβαιώ πως ο τίτλος «συγγραφέας» ούτε επίζηλος μπορεί να είναι πια στις μέρες μας ούτε καν κερδοφόρος.

Κι αυτό το γνωρίζει καλά ο συγγραφέας Γιώργος Αριστηνός, ένας από τους διαπρεπέστερους εκπροσώπους του μοντερνισμού στη γλώσσα μας κι ένας από τους ευάριθμους εκείνους εργάτες της γραφής που πιστεύουν ότι ο όποιος μύθος υπηρετεί το, κυρίαρχο, κείμενο κι όχι αντίστροφα. Ο Γιώργος Αριστηνός στο τελευταίο του κείμενο φτάνει στο απόγειο της προσωπικής του παθιασμένη σχέση με τη γραφή. Το ονομάζω επίτηδες “κείμενο” κι όχι “νουβέλα”, “μυθιστόρημας” ή “μετα-μυθιστόρημα, γιατί συνειδητά ο δημιουργός του αναμειγνύει τα διαφορετικά είδη γραφής, καταστρέφει τα κυρίαρχα στερεότυπα της αφήγησης, απελευθερώνεται μέσα από συνεχείς λεκτικούς συνειρμούς, προχωρεί σε διακειμενικές ζεύξεις με τους μεγάλους στιλίστες που θαυμάζει (π.χ του Joyce, τον Céline και τον Steiner) βακχεύει ενθουσιασμένος στην αυτοβιογραφία, την ημερολογιακή σημείωση, το δοκίμιο, την αλληγορία, την ειρωνεία, τον εσωτερικό, εξομολογητικό μονόλογο αλλά και το παραδοσιακό “ιστορίαν ξυγγράφειν”. Ο Αριστηνός δυναμιτίζει ή συναρμολογεί λέξεις και φράσεις, ταπεινώνει τους κεντρικούς ήρωες ενός λυμφατικού κατά τα άλλα στόρι για να εξυψώσει αφηγηματικές στιγμές που λάμπουν, παίγνια μια γραφής που άλλοτε σκοτάζει και άλλοτε ιριδίζει, πληγές πάνω στο σώμα της γλώσσας που όσο αιμορραγούν άλλο τόσο ανθοφορούν υακίνθους. Περισσότερο από το δράμα δυο ερωτικών συντρόφων έχουμε το δράμα της γλώσσα στην προσπάθειά της να καταστεί κείμενο.

Τι είναι το “Flash στη νύχτα”; Είναι η εξιστόρηση της ερωτικής ζωής του συγγραφέα; Μάλλον όχι. Είναι μια δική σας ή μια δική μου ιστορία; Μάλλον ναι. Είναι μια ακόμα ιστορία της γραφής που ψάχνει ασθματικά τον εαυτό της; Οπωσδήποτε.

ΥΓ. “Εγώ είμαι καλά κύριε ψυχαναλυτά, εσείς επινοήσατε τη νόσο!” σ.105

Σημείωση: Το ανωτέρω βιβλίο θα παρουσιαστεί τη Δευτέρα 13 Φεβρουαρίου στις 8 μμ. Στο Σπίτι της Κύπρου, Ξενοφώντος 2α. Θα μιλήσουν οι : Συμεών Σταμπουλού, Αριστοτέλης Σαΐνης, Μάνος Στεφανίδης και Άρης Μαραγκόπουλος.

Για το έργο τέχνης και το νόημά του

2012-02-05T10:35:00.002+02:00

Το έργο τέχνης είναι πάνω απ' όλα σχόλιο θανάτου

Υπό μιαν έννοια το έργο τέχνης δεν ολοκληρώνεται ποτέ, αφού και μετά την υλική περάτωσή του, κάθε εποχή το εμπλουτίζει με τη δική της ανάγνωση, έτσι ώστε αυτό που αποκαλούμε «νόημα», ν΄ αποτελεί ένα ανοιχτό σύνολο ή ό,τι ο Umberto Eco ονομάζει «opera aperta».

Αν το νόημα, το σημαινόμενο σύμφωνα με τους μεταδομιστές είναι ένα παροδικό, κυλιόμενο αποτέλεσμα λέξεων ή σημαινόντων, συνεχώς μετατοπιζόμενων εν μέρει παρόν και εν μέρει απόν πώς θα μπορούσε να υποστηριχθεί μια τελεσίδικη εκδοχή του; Μια κυρίαρχη σημασία του νοήματος αυτού; Μια και μόνη αλήθεια; Ως πρόχειρο παράδειγμα αναφέρω την διδασκαλία της «Αντιγόνης» του Λ. Βογιατζή στην παλιά της εκδοχή εσωτερικού χώρου στο θέατρο οδού Κυκλάδων, την πρόσφατη προπέρσινη στην Επίδαυρο και την ξανακοιταγμένη, ίδια παράσταση πέρσι πάλι στον ιερό χώρο της Αργολίδας. Υπό την έννοια αυτή κάθε έργο είναι το σκίτσο, το προσχέδιο της όποιας μελλοντικής του επανεγγραφής. Στο διηνεκές.

Τι όμως είναι σχέδιο;Και τι «δίκτυο σχεδίων αναφοράς»; Ο Picasso φιλοτεχνεί την 1^η Μαΐου 1937 ένα σκαρίφημα της Guernica σ΄ ένα χαρτόνι. Δύο μήνες μετά εκθέτει με αμφιβολίες την οριστική εκδοχή αυτής, της επικής σύνθεσης των 7 μέτρων αφού στο ενδιάμεσο διάστημα προσθέτει και αφαιρεί χρώμα, χρησιμοποιεί ως collage μεγάλες επιφάνειες πανιού προβληματιζόμενος συνεχώς. Τους σταθμούς αυτού το ταξιδιού φωτογραφίζει μεθοδικά σε Α/Μ φωτογραφίες η Dora Maar. Πολύτιμο ντοκουμέντο μιας «παράστασης» που πέρασε από πολλά στάδια εργαστηρίου κι όταν τελικά «ανεβάστηκε» στο ισπανικό περίπτερο της Διεθνούς Έκθεσης Παρισίων ήταν πάλι περισσότερο μια «πρόβα» και λιγότερο μια πρεμιέρα.

Θα 'λεγα λίγο προβοκατόρικα ότι το προσχέδιο, η πρώτη σημείωση ενός νοήματος που αντιστέκεται αποτελεί, και η μόνη δυνατή εκδοχή του περατωμένου έργου. Όλες οι άλλες εμφανίσεις του όπως θα ήθελε ο Hegel, όλες οι άλλες «επιστροφές» του όπως προσδοκούσε ο Nietzsche είναι απλώς «χειρονομίες» εν τόπω και εν χρόνω, επανεγγραφές μιας ιδέας που υπάρχει ακριβώς για να μπορεί να δραπετεύσει και κανείς και τίποτε δεν μπορούν να μεταβάλουν την οντολογική της υπόσταση. Έργο τέχνης είναι πρωτίστως η ιδέα του, ενώ η υλική του μορφή αποτελεί ένα σχέδιο εργασίας.

Ανάλογα διαβάζει την έννοια του νοήματος στο πρόσφατο κείμενο της «Νόημα» και η Μαρία Λαϊνά (…)

Σ΄ αυτό πάλι που ονομάζουμε εννοιολογική τέχνη, l΄art conceptuel η αρχική ιδέα είναι και η οριστική εκδοχή του έργου σε βαθμό ώστε το μεγάλο γυαλί του Duchamp να ολοκληρώνεται όταν σπάει κατά λάθος σε μια μεταφορά και να παραδίδεται στην ιστορία του μοντερνισμού ως το πιο διάσημο non finito της νεωτερικής εποχής. Αφού ο δημιουργός του το εγκατέλειψε ισχυριζόμενος ότι έστω κι έτσι χωρίς να το έχει τελειώσει, είπε όλα όσα ήθελε να πει. Αναφέρομαι βέβαια στη νύφη που γυμνώνεται από τους μνηστήρες της και που βρίσκεται σήμερα στο μουσείο τέχνης της Φιλαδέλφειας 1916 – 1924.

Το ίδιο πράγμα υπαινίσσονται και ο Picasso ή ο Gris με τα περιώνυμα collages τους.

Εφόσον εξερευνούν έτσι τις ασυνέχειες του χώρου μέσα από την πρόσθεση μικρών ασυνεχών κομματιών ύλης στον πλαστικό χώρο. Είναι προφανές πως, θεωρητικά έστω, η πρόσθεση – επίθεση εξωζωγραφικών στοιχείων πάνω στη ζωγραφική επιφάνεια νομιμοποιείται να συνεχίζεται στο διηνεκές. Εκπληκτικό: Το non finito ως πλαστική έννοια το μεταχειρίζεται πρώτος ο Michelangelo για να ερμηνεύσει την προσωπική του αγωνία καθώς συγκρίνει τη πρώτη, υπέρκομψη, σχεδόν υστερογοτθική Pieta του το 1498 με τις Pieta Palestrina, Rondanini, ή του Duomo που φιλοτέχνησε στο τέλος της ζωής του επιλέγοντας φόρμες όλο και πιο δραματικά αφαιρετικές. Για να αποδείξει ίσως, μέσα από την εξέλιξη αυτή πόσο ανόητο είναι το εγχείρημα του νοήματος. Η ύλη γυμνή, λαξευμένη απευθείας αποκαλύπτει το δράμα και τη φθορά της ύπαρξης περισσότερο από οποιαδήποτε καλολογική και άρτια επεξεργασμένη μορφή της. Η απεικόνιση διακοσμεί, η θραυσματική έκφραση αποκαλύπτει. Η αδυναμία στη τέχνη μεταμορφώνεται σε δύναμη.

Να μια άποψη που ασπάζονται και οι ρομαντικοί δημιουργοί εξιδανικεύοντας τα ερείπια ή αποθεώνοντας τα χαλάσματα. Τα σπαράγματα – σχεδιάσματα του Δ. Σολωμού για τους «Ελεύθερους Πολιορκημένους» είναι ένα αυθεντικό παράδειγμα όλων των ανωτέρω. Η τέλεια μορφή και μόνο επειδή έχει αποτυπωθεί στην ύλη, καθίσταται δραματικά ατελής. Το ερείπιο, το σπάραγμα, η ημιτελής χειρονομία επειδή δυναμιτίζουν τη φλεγόμενη φαντασία, προσεγγίζουν το τέλειο με αισθαντική επάρκεια. Ο λεηλατημένος Παρθενών, αποκαθίσταται στη συνείδηση των εραστών του τελειότερος απ΄ ότι τον παρέδωσε στην Ιστορία ο Περικλής. Εντέλει το μόνο τελειωμένο έργο είναι όποιο είχε ήδη περατωθεί προτού καταστεί έργο τέχνης. Δηλαδή τα ready made του Marcel. Η ρόδα του 1913. Έκτοτε το πρώην μαζικό αντικείμενο γίνεται σταθερά μια πρόταση συνεχούς επανανάγνωσης. Έχει κυλήσει απ΄ τη χλεύη στο σεβασμό και τούμπαλιν κι έτσι θα παραμείνει και νυν και αεί. Παιχνίδι μαζί και σύμβολο, προβοκάτσια και ιδέα. Σχόλιο θανάτου και ξόρκι αθανασίας.

Κι άλλα βομβίδια

2012-01-30T18:39:00.004+02:00

Καταλάβατε τώρα Τήνιοι τι εννοούσα λέγοντας πως ο Τσόκλης, ο Φυντανίδης και ο Ρουμελιώτης -ο παραλίγο πρωθυπουργός ντε- κάνουν μεταφυσικό κακό στο νησί;

Επειδή πρόκειται για το κυρίαρχο δήθεν της avant-garde αισθητικής και του αριστερού φαίνεσθαι που έχει ξετινάξει τη μπάνκα της πατρίδας.

«Πατριώτες» κατά δήλωση, συνεπείς μόνο με τις πλάτες των άλλων και βασικοί πυλώνες του συστήματος που μας έφερε ως εδώ.

Εκατομμυριούχοι μεν αλλά υπεράνω πόθεν έσχες -δηλαδή πόθεν αίσχος.

Αχ Μάγια, τι ψηφίζεις στη βουλή που δε θα ξαναδείς. Τα πάντα όλα μια μωροφιλοδοξία.

Ευτυχώς που αυτή η κοινωνία της μούρης και η δημοκρατία των δήθεν κάπου εδώ τελειώνει οριστικά.

Ένας ένας αποκαλύπτονται, ένας ένας εκπίπτουν οι τέως μύθοι, εκατοντάδες περιμένουν στη σειρά, δε θα πλήξουμε ούτε το 2012!

Τσοχατζόπουλος, Βενιζέλος, Κουλούρης, Χρυσοχοΐδης, Forrest ΓΑΠ, Κωστάκης, Βουλγαράκης, Αλογό, Αβραμό είναι πρώην κύρια ονόματα που σήμερα κατάντησαν τα πιο σύντομα πολιτικά ανέκδοτα.

Να γελάγαμε κιόλας! Σ' αυτόν τον τόπο της διαρκούς μελαγχολίας.

Ιδού οι γυναίκες του Γιωργάκη του Μεγαλοδύναμου που κατασκεύασε υπάρξεις φτύνοντας στο χώμα: Άντα, Φώφη, Μαριλίζα, Άντζελα, Άννα, Μάγια, Μιλένα, Μπιρμπίλη. Να μην ξεχάσω και την απίθανη τέως υπουργό Τζάκου (τζάκια και ξυλόσομπες τουρλού-τουρλού, η αισθητική των Πασόκων).

Τώρα όλος αυτός ο θίασος τι θα απογίνει; θα μπορούσε να ανεβάσει το έργο της Αγκάθα Κρίστι «Εννέα γυναίκες κατηγορούνται».

Και μάλιστα σε μετάφραση Νίκου, του αδελφού συγγραφέα -ελέω Θανάση Νιάρχου- που διευθύνει τον Forrest ΓΑΠ από τα παρασκήνια.

Τώρα όμως αυλαία, γέλια, χειροκροτήματα και... τον σκηνοθέτη! (τι κι αν για όλους εμάς το δράμα συνεχίζεται).

Δανίκες

2012-01-30T18:20:00.003+02:00

Τόσα κείμενα μονομιάς, τόσα λόγια! Πόσο θα χαιρόταν αν τα διάβαζε όταν τόσο πολύ τα περίμενε και του τα στερούσαν. Όλη η ανυπόφορη δηλαδή μιζέρια του ελληνικού σινεμά, τύπου Δανίκα. Της άτεγκτης κυρα-δασκάλας που τα ξέρει όλα, που βάζει εύκολα μηδέν αλλά ποτέ δέκα με τόνο. Η επίδειξη της εξουσίας βλέπετε. Ή μάλλον η τσιγκουνιά της ψυχής που είναι χειρότερη από την τσιγκουνιά της τσέπης. Η ζήλεια τελικά εμπρός σε ένα ταλέντο που λάμπει, που σε ξεπερνάει και ίσως γι αυτό είναι τόσο εκτεθειμένο, τόσο ανυπεράσπιστο. Τον Αγγελόπουλο, μας τον έμαθαν οι ξένοι, τον θαυμάσαμε επειδή εκείνοι τον αποθέωσαν χωρίς να τον καταλάβουμε ποτέ. Εφόσον εμάς ποτέ δε μας ενδιέφερε αληθινά το δράμα της Ιστορίας και των υποκειμένων της, ο τρόπος του Μύθου να γίνεται καθημερινότητα. Εμάς τους χαροκόπους των ανεκδότων, τους λάτρεις των κουτσομπολιών και τους «εραστές» του ωραίου, του μεγάλου, του διακοσμητικού. Των μανιακών με το happy end, καλά και σώνει. Που βάζουμε τον Picasso στην αποθήκη επειδή είναι άσχημος, φως φανάρι, και ξεχνάμε αμέσως την απώλεια του ανακουφισμένοι. Όπως θα συμβεί και με τον Θόδωρο όταν θα κοπάσουν οι επικήδειοι. Τελικά έχουμε μόνο ό,τι μας αξίζει. Ο Θόδωρος μαζί με τον Κονδύλη, τον Κανιάρη, τον Κουνέλλη, τον Τερζόπουλο. Οι πρώτοι και μάλλον οι μόνοι που κατήγγειλαν έγκαιρα τον κυρίαρχο λαϊκισμό και που αντιμετώπισαν την Ιστορία ως υλικό τέχνης εισπράττοντας αμηχανία ή και χλεύη. Μου έλεγε με πικρό χαμόγελο πως στην avant-première για τους κριτικούς της θρυλικής ταινίας "Ο Θίασος", τον χτύπαγαν όλοι στη πλάτη λέγοντας του: "H επόμενη σου προσπάθεια θα είναι επιτυχημένη". Ο Θόδωρος, ο ασύγκριτα εικαστικός, ο ποιητικότατος της εικόνας, ο ζωγράφος της ομίχλης, ο άμεμπτος του χιονιού και της βροχής, ο σημαιοφόρος των κόκκινων, ο απολογητής της σκιάς και του γκρίζου, ο σκληρός λόγω τρυφεράδας. Ένας Monet που το 1905 ενθουσιάζεται όταν ζωγραφίζει τη γέφυρα Waterloo στο Λονδίνο σχεδόν αόρατη, πνιγμένη στα διάφανα λευκά και τα βιολέ! Ο Αγγελόπουλος, τα καδραρίσματα του οποίου φέρνουν στο νου τον Degas, τον Whistler, τον Miklós Jancsó, τον Tarkowsky, τον Balthus. Ο Θόδωρος του πιο υποβλητικού, του πιο υπαινικτικού σινεμά για τη φόρμα του οποίου, ξεπερνώντας όλες τις θεμιτές ή αθέμιτες αντιρρήσεις, ισχύει ο,τι έλεγε ο Cézanne για το Monet έναν αιώνα πριν: “ Ήταν μόνο ένα μάτι. Αλλά τι μάτι!” Τι να μας πούνε τώρα οι Μαρίκες, οι Λιλίκες και οι Δανίκες…

Βομβίδια πολιτιστικής αφασίας.

2012-01-30T17:43:00.002+02:00

Οι άνθρωποι ξεβρακώνονται μόνοι τους. Το σύστημα αυτογελοιοποιείται γελοιοποιώντας παράλληλα όσους τόσα χρόνια το στήριξαν, ψηφίζοντάς το.

Εννοώ τον κυρίαρχο λαό βεβαίως.

«Λαός», η πιο χύμα έννοια και κοινωνιολογικά και πολιτικά και φιλοσοφικά. Σε βαθμό που ρομαντισμός και μαρξισμός να μπλέκουν τα μπούτια τους. (Με την καλή έννοια).

Ο Σημίτης που λέτε, αναστήθηκε από το πουθενά για να καταγγείλει το Μνημόνιο δυο χρόνια μετά την έλευσή του και να ψέξει τον Forrest ΓΑΠ ως ανίκανο. Τον άνθρωπο δηλαδή στον οποίο ο ίδιος έδωσε το δαχτυλίδι της διαδοχής.

Το άκρον άωτον του πολιτικού αμοραλισμού και της ηθικής καταβαράθρωσης.

Ελπίζω πια να έχουμε καταλάβει ότι και ο Σημίτης υπήρξε το ίδιο ολέθριος σαν το Γιωργάκη και τον Κωστάκη.

Οι οποίοι αυτοδικαίως ξανά απέκτησαν τα υποκοριστικά που τόσο τους πάνε (πάναι babylino).

Το παρατηρήσατε; Ο κάθε πρώην πρωθυπουργός, ο κάθε πρώην υπουργός Οικονομίας είναι σήμερα ένας ανύπαρκτος. Ο «αόρατος άνθρωπος»...

Και βέβαια ουδείς βλέπει της φυλακής τα σίδερα. Βλέπεις ο λαός είναι μεγάθυμος.

Βγήκε και ο κυρ Χριστιανόπουλος στο μεϊντάνι, ενθουσιασμένος για τη σημασία που του δώσανε και παρότι δε ξέρει τίποτε και δε βλέπει τηλεόραση, μια χαρά τα χειρίζεται τα media .Καλύτερα κι απ' τον Κούγια.

Πέταξε λοιπόν τις βόμβες του στη Τσαπανίδου, την οποία θεωρεί ανάξια για να της μιλάει αλλά της μίλησε και μάλιστα την περιφρονεί ενώ, λογικά, δεν τη ξέρει εφόσον δε βλέπει τηλεόραση και δε διαβάζει εφημερίδες. Σωστός ο άνδρας!

Αν ήταν βέβαια κανένας φαντάρος, θα τον εκτιμούσε περισσότερο (Βρε καυλώστον!)

Η Τσαπανίδου πάλι, εμβρόντητη, έβαλε τα κλάματα από υστερία επειδή άκουσε έναν λόγο που δεν ήταν προκατασκευασμένος ούτε προσαρμοσμένος στις διανοητικές αντοχές του Πορτοσάλτε.

Ο λόγος ενός ποιητή αποδεικνύεται μέσα στη γενικότερη μιζέρια αντιτηλεοπτικότατα τηλεοπτικός. Σε σας μιλάω κ. Διαμαντάκου μου.

Ο κυρ Ντίνος που λέτε, από όλες τις ιδιότητες του ινδάλματός του, του Καβάφη, πήρε μόνον δύο. Και μ’ αυτές πορεύεται αθώος (;) στον κόσμο των μετρίων οι οποίοι και τον αποθεώνουν όταν δεν τον λυπούνται ως ακίνδυνο.

Η μία είναι η ακατασίγαστη κακία.

ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΠΕΙΡΑΙΕΙΣ

2012-01-30T17:32:00.003+02:00

Κείμενο που προλογίζει την έκθεση “ΧΡΩΜΑΤΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΓΚΡΙΖΟ”, Οι Πειραιώτες εικαστικοί για τη γενέτειρα τους πόλη. 30/1 έως 9/3/2012. Αίθουσα τέχνης “Γαία”, Αλκιβιάδου 103, Πειραιάς.

Τον Πειραιά ανέκαθεν διέκρινε διαφοροποιημένη κοινωνιολογική σύσταση σε σχέση με την Αθήνα. Το ιδιαίτερο αυτό ταξικό στοιχείο, εμείς του λιμανιού εκείνοι οι αστοί, μπόλιαζε τους Πειραιώτες με ένα ιδιάζον αίσθημα αξιοπρέπειας και τους έκανε να υπομένουν στωικά τον παραγκωνισμό τους υπέρ του κλεινού άστεως ή την απορρόφηση απ' αυτό του όποιου τους καλλιτεχνικού δυναμικού. Έτσι θα ήταν ρομαντική υπερβολή αν μιλήσουμε για εντόπια σχολή, ή για κάποια καλλιτεχνική ομάδα. (Μόνη εξαίρεση ίσως υπήρξε ο Βολανάκης και οι μαθητές του, γόνοι ως επί το πλείστον εφοπλιστικών οικογενειών στις αρχές του αιώνα). Οφείλουμε όμως να αναφερθούμε σε αρκετές ατομικές περιπτώσεις, από τις σημαντικότερες πράγματι της νεοελληνικής τέχνης, και για μιαν αφόρητη νοσταλγία που καλεί πάντα τους Πειραιώτες ζωγράφους στη γενέθλια πόλη.
Η πληθυσμιακή σύσταση του Πειραιά διαμορφώθηκε μετά την Μικρασιατική καταστροφή και την απετέλεσαν συμπαγείς προσφυγικοί πληθυσμοί, επήλυδες των γύρω νησιών ή του παράλιου Μωριά, που έρχονταν εδώ προς άγραν καλυτέρας τύχης. Οι πληθυσμοί αυτοί, βιομηχανικοί εργάτες ή ναυτικοί, έδιναν στις συνοικίες του εκείνο το έντονο χρώμα, αυτή την ιδιότυπη ποιοτική ατμόσφαιρα, τίποτε το επίπλαστο ή αρρωστημένο αλλά κάτι αδρό και άμεσο που μόνο ο Τσαρούχης μπόρεσε να εκφράσει στα νεανικά του έργα.
Στα καφενεία του Πασαλιμανιού ή στις ταβέρνες της Πειραϊκής και της Δραπετσώνας, στα καπηλειά της Κοκκινιάς και του Ρέντη, στους κήπους εμπρός από το μεγάλο λιμάνι, στον Προφήτη Ηλία και στο Τουρκολίμανο κινούνταν κάποτε – σήμερα ίσως πολύ λιγότερο – ένας κόσμος δυναμικός, εορταστής, ανήσυχος βαθιά ερωτικός. Αυτό είναι το πιο σπουδαίο που εκόμισε ο Πειραιάς εις την τέχνην: ένα καλλιτεχνικό χρώμα, μιαν ατμόσφαιρα με έντονα λαϊκό μύρο, ένα κράμα νοσταλγίας για εκείνο το ταξίδι, για εκείνο το ταξίδι που δεν πραγματοποιείται ποτέ και για μιαν επιστροφή που συνεχώς αναβάλλεται.
Θυμάμαι μικρός πόσο με εντυπωσίαζαν τα χαμόσπιτα της γειτονιάς μου, στα Ταμπούρια και τη Νίκαια, που παρόλη τη φτώχεια τους είχαν στα στηθαία των ταρατσών ή σε ειδικές κόγχες των προσόψεών τους, πήλινα εκμαγεία κλασικών αγαλμάτων – τον Απόλλωνα μουσηγέτη, την Αθηνά του Φειδίου και άλλα. Όλα αυτά ήσαν δείγματα μιας μικροαστικής υπερηφάνειας που δεν υπάρχει σήμερα.
Ο Πειραιάς ανέκαθεν έσφυζε από καλλιτεχνικές ανησυχίες και τον συνείχε σαφώς αντιακαδημαϊκό, προκλητικό πνεύμα, με την μόνη διαφορά πως σπάνια κάποια επίσημη αρχή ή τοπική εξουσία διεκδικούσε τις ανησυχίες αυτές. Εκμεταλλευόμενη αυτή την αιρετική διάθεση, η Αθήνα συνήθως χωρίς ιδιαίτερο κόπο, απορροφούσε δια παντός κάθε Πειραιώτικη ικμάδα, και τότε και τώρα...
Η έκθεση λοιπόν αυτή περιλαμβάνει μερικούς από τους πιο διαπρεπείς Πειραιώτες καλλιτέχνες, αρκετοί των οποίων ήσαν δάσκαλοι και πρυτάνεις στην Σχολή Καλών Τεχνών όπως ο Τέτσης, ο Μαυροΐδης, ο Κοκκινίδης, έχοντας σημαδέψει με το έργο τους την νεοελληνική ευαισθησία.
Επίσης θα σταθεί στη νεότερη γενιά που ευδοκίμως παίρνει τη σκυτάλη: στον Αχιλλέα Δρούγκα, στην Ηρώ Κανακάκη, στον Σταύρο Ιωάννου, στον Ηρακλή Παρχαρίδη, στον Στέφανο Δασκαλάκη, στον Βαγγέλη Διονά, στον Γιάννη Μετζικώφ. Τέλος, της έκθεσης συμβολικά προΐσταται μια “ηρωική” φιγούρα του Γιάννη Τσαρούχη, ένας εμβληματικός νέος που ισορροπεί ανάμεσα στον αισθησιασμό της νεότητας του και στην μελαγχολική συνείδηση της, πως ο χρόνος όλα τα γερνάει, πως ο χρόνος είναι, τελικά, κρίμα!
Κυρίως όμως η έκθεση αυτή θέλει να υπογραμμίσει την έλλειψη εικαστικής ζωής που καθιστά τον Πειραϊκό λαό μη αυτάρκη. Ελλείπουν οι εκθεσιακοί χώροι, οι ουσιαστικές πρωτοβουλίες, οι οργανωμένες εκδηλώσεις που θα ενημερώσουν το ευρύτερο κοινό και θα δώσουν αληθινές διεξόδους στο καλλιτεχνικό μας δυναμικό. Δράττομαι της ευκαιρίας να πω ότι επίσης η Δημοτική Πινακοθήκη χρειάζεται ριζική ανανέωση και – κυρίως – απαλλαγή από την ανέχεια που την ταλανίζει τόσα χρόνια. Χρειάζεται ένα καινούργιο όραμα, τόσο απλά.
Αυτή η έκθεση ας αντιμετωπιστεί ως μια προσπάθεια επί του παρόντος για την αρχική κωδικοποίηση του δυναμικού του Πειραιά. Μια οφειλόμενη τιμή στην Πειραιώτικη δημιουργία.
Στο μέλλον όμως οφείλουμε όλοι – φορείς και ιδιώτες – να πραγματώσουμε πολύ περισσότερα “για χάρη του Πειραιά”.
ΥΓ. Γύρω μου προσκυνημένοι καλλιτέχνες, παράγοντες, άνθρωποι με θέση ή κύρος που ξέρουν την αλήθεια, που συνειδητοποιούν το τέλμα αλλά που όμως σιωπούν από υστεροβουλία ή φόβο. Η πιο ηρωική τους πράξη, ν' απονείμουν εκ του ασφαλούς εύσημα στο έργο τους ή και να βλασφημήσουν εντύπως δια το θεαθήναι. Μόνο μέχρις εκεί. Κατά τα άλλα, το αγχωτικό κυνήγι του χρήματος ο μόνος τους στόχος και η ακηδία για ό,τι υπερβαίνει την επικράτεια του αφαλού τους. Η ευθύνη τους μεγαλύτερη από εκείνη των πολιτικών. Εξάλλου από τους πολιτικούς δεν απαιτούμε να ονειρευτούν αλλά να αφουγκράζονται όσους ονειρεύονται. Ο μισονεϊσμός, η παντοδυναμία των μέτριων ή των ηλιθίων και η βαθύτατη συντηρητικότητα αυτής της κοινωνίας είναι τα πιο δυσοίωνα προανακρούσματα για το μέλλον που ήρθε ήδη. Κι εγώ βαρέθηκα τις μεμψιμοιρίες.

Μόνο που να, το κόασμα των βατράχων στο βούρκο, διώχνει τους αετούς... Πιο πολύ από τους καλλιτέχνες με ενδιαφέρουν, κατά βάθος, όσοι ζουν κατά τέχνην.

ΔΟΞΑΣΤΙΚΟΝ

2012-01-30T17:16:00.002+02:00

Μισερά, μίζερα όντα μας έπλασες Κύριε, Δόξα Σοι!
Κάτι ήξερες, κάπως προνόησες Πάνσοφε
Κάπου στόχευε ασφαλώς το Μέγα Σου Έλεος
Ελλιπείς και ατελέστατοι όντας
Μισές χαρές, μικρές μόνο ευτυχίες αντέχουμε
Το απόλυτο είναι η πιο άχρηστη λέξη
Σε όλες μας τις εγκυκλοπαίδειες
Η πιο αχρείαστη. Αλληλούια! Δόξα Σοι Κύριε
Γιατί έστω και μια μόνο σταγόνα του
Και η πιο μηδαμινή του ρανίδα, του απόλυτου,
Ικανή θα ήταν να μας εξοντώσει
Να ισοπεδώσει ό,τι χιλιετίες τώρα μας συντηρεί
Ό,τι τη θνητότητά μας παραμυθεί: εκείνο το απίθανο
Το τάχα «Προσδοκώ Ανάστασιν Νεκρών».

Το kitsch και πώς να το λατρέψετε

2012-01-20T13:26:00.002+02:00

Αυτό που κυριαρχεί χρόνια στην Εθνική Πινακοθήκη είναι το kitsch ως αισθητική επιλογή, με την κ. Μαρίνα Λαμπράκη - Πλάκα αρχιέρειά του. Το πλέον, όμως, ανησυχητικό -τουλάχιστον για όσους έχουν την αφέλεια ν' ανησυχούν- είναι πως μ' αυτό το kitsch μια ολόκληρη κοινωνία βολεύεται και εφησυχάζει. Έτσι νομιμοποιημένο και "αισθητικό", το kitsch διαπερνά την τέχνη, τους εκπροσώπους και την αγορά της, κατακλύζει τα ΜΜΕ ή την τηλεόραση και φτάνει στα κράσπεδα του Κοινοβουλίου, στον πυρήνα της πολιτικής.
Το kitsch γίνεται εντέλει ο μέγιστος πολιτικός συμβολισμός, γίνεται πολιτικός ρόλος. Εκεί ακριβώς οφείλεται η διαιώνιση της θητείας της κ. Λαμπράκη, εκεί αποδίδω πως ακόμη βρίσκεται στο απυρόβλητο και πως τα συνήθως κανιβαλικά ΜΜΕ δεν την έχουν αγγίξει. Είναι, βλέπετε, σαρξ εκ της σαρκός τους.
Με τη διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης δεν έχω τίποτε προσωπικό, όπως δεν έχω τίποτε προσωπικό με τον κ. Μητσοτάκη, ο οποίος τη διόρισε, ή με τον αείμνηστο Λαμπράκη που τη στήριζε. Οι διαφωνίες μου είναι αισθητικές, δηλαδή πολιτικές, και πάντα τις εξέφραζα δημόσια όταν ακόμη ήμουν υφιστάμενός της, συχνά διωκόμενος. Όμως τώρα το θέμα μας δεν είναι η κ. Λαμπράκη ούτε η καριέρα της που λήγει άδοξα και εν μέσω ορυμαγδού (είναι το μόνο σόου στο οποίο δεν πρωταγωνιστεί. Οι κάμερες είναι ανοιχτές, αλλά εκείνη άφαντη!).
Το θέμα μας είναι το kitsch ως χαρακτηριστικό μιας ολόκληρης εποχής, αυτής της Μεταπολίτευσης, και ως σήμα κατατεθέν μιας κοινωνίας που καλύπτεται από ρόλους και περσόνες αλλά όχι από πρόσωπα. Επειδή "ρόλος" είναι ο Άδωνις υπουργός, ρόλος είναι η "φιλάνθρωπη" είδηση με την οποία τελειώνει κάθε βράδυ το Mega, ρόλος ο βαρυαλγών και εκτίων ποινή για χάρη της πατρίδας κ. Βενιζέλος, ρόλος ο γενικός διευθυντής του κρατικού ραδιοφώνου που γίνεται εξώφυλλο στη "Ραδιοτηλεόραση".
Το kitsch είναι εδώ, εύχαρι και κυρίαρχο για να μας πει πως "όλα πάνε καλά" -η συνήθης μεταμοντέρνα συνθήκη- ενώ δεν πάνε. Κι είναι σφάλμα της Αριστεράς που, ενώ έχει άποψη για τα ναυπηγεία Σκαραμαγκά, δεν έχει εξίσου μαχητική και ανατρεπτική άποψη για την Εθνική Πινακοθήκη, την ΕΡΤ ή το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Που αποδέχεται οι διευθυντές τέτοιων θεσμών να διορίζονται από τον εκάστοτε υπουργό Πολιτισμού και να μην προκηρύσσονται οι θέσεις τους μέσα από ανοιχτές διαδικασίες και με εκδήλωση διεθνούς -γιατί όχι;- ενδιαφέροντος.
Οφείλουμε, λοιπόν, πρώτα να θωρακίσουμε τα μουσεία μας κι έπειτα να τα καταστήσουμε ανταγωνιστικά σε σχέση με το παγκόσμιο μουσειολογικό γίγνεσθαι. Αντίθετα, εμείς τ' αντιμετωπίζουμε σαν γκαλερί ή χώρους κοσμικής επίδειξης της εγχώριας νομενκλατούρας. Γι' αυτό και είναι "βαρετά" ή "αντιπαθή" στους νεότερους και γι' αυτό δεν ανταποκρίνονται στον ευρύτερο παιδαγωγικό τους ρόλο. Σ' έναν τόπο όπου κυριαρχούν η ημιμάθεια και το δήθεν -όπου ακόμη και ο θεσμός του πρωθυπουργού είναι τελικά ένας ρόλος- δεν είναι διόλου περίεργη η εξόφθαλμη υποβάθμιση των μουσείων -της βαριάς, πολιτιστικής μας βιομηχανίας- εκ μέρους της πολιτείας. (Φαντάζομαι ότι στο μέλλον ο βουλευτής κ. Βελόπουλος θα εποφθαλμιά το ΥΠΠΟ λόγω του ιδεολογικού του βάρους).
- Και ο Πικάσο; Γιατί δεν ήταν τόσα χρόνια αναρτημένος στα μόνιμα εκθέματα; Γιατί αυτό το έργο - προσφορά στην Αντίσταση των Ελλήνων υπήρξε αποσιωπημένο και ανενεργό; Μα επειδή είναι "άσχημο", επειδή είναι ένα έργο επιθετικό, ένα έργο διαμαρτυρίας που φτιάχτηκε για να ενοχλεί κι όχι για ν' αρέσει. Και η αισθητική του kitsch που πρεσβεύει η Εθνική Πινακοθήκη πλειοδοτεί μόνο σε "κάτι το ωραίον"! Στην τέχνη υπάρχουν όμως έργα που καλύπτουν τη συλλογική μας ανάγκη για εύκολη συγκίνηση και για τα δάκρυα των "ευαίσθητων" και έργα που φτιάχτηκαν για να υπερασπιστούν τα δάκρυα της οδύνης και για να ενοχλήσουν όσους τα προκάλεσαν. Τόσο απλά.
Υπάρχει μια τέχνη διακοσμητική, που γοητεύει τους χορτάτους και τους εφησυχασμένους, και μια τέχνη που καταγγέλλει και ονειρεύεται. Που αμφισβητεί και αυτοαμφισβητείται. Που είναι καχύποπτη και δεν θέλει να καταστεί προϊόν πολυτελείας, γέρας και κοινωνικό status στα χέρια των νεόπλουτων. Που αποτελεί μέσο αυτογνωσίας και κλειδί για να προσπελαθούν τα μυστήρια της ύπαρξης.
- Αν η τέχνη μπορεί να είναι κάτι τόσο γοητευτικό και διεισδυτικό μαζί, επιτρέπεται να τη συγχέουμε με το επιπολάζον, αισθητικό kitsch και τα πολιτικά παράγωγά του;
ΥΓ. 1.: Η απώλεια του Πικάσο που εξυμνεί τη συμμετοχή των Ελλήνων στον πανευρωπαϊκό αντιφασιστικό αγώνα αποκτά και μιαν άλλη, συμβολική διάσταση αυτή τη στιγμή που ένα τμήμα της ευρωπαϊκής ελίτ επιχειρεί να καταστήσει την Ελλάδα πιόνι της. Ποιος δεν το βλέπει;
ΥΓ. 2.: Αν το πολιτικό kitsch πιστεύετε ότι εκπροσωπείται αποκλειστικά από τον Κουλούρη, τότε ζείτε ακόμη στην εποχή της Μεταπολίτευσης!

Η ΑΥΓΗ, 14/1/2012

Βομβίδια Πολιτιστικής Αφασίας

2012-01-15T12:37:00.003+02:00

Ρε παιδιά, τελικά, ο Χατζηνικολάου και ο Πάριος τα έχουνε; Επειδή κάθε Κυριακή κυκλοφορούν μαζί!

Ο ταλαντούχος κύριος Ριπλέϊ στην Ελλάδα λέγεται Παύλος Τσίμας. Τόσο γοητευτικά αθώος τόσο επικίνδυνα διαπλεκόμενος.

Απ΄ την άλλη πλευρά ο κωφάλαλος Κωστάκης και ο διερμηνέας του, το παιδί Κοττάκης. Η χαρά της αφέλειας και η αποθέωση της κουτοπονηριάς.

Εν το μεταξύ οι καβουρνιασμένοι της Πελοποννήσου και ο νεκρός της vodafone ακόμα περιμένουν τη δικαίωσή τους.

Διερωτώμαι επίσης ο Παπαδήμος υπάρχει στ΄ αλήθεια ή είναι εικονική πραγματικότητα, ένα item με γραβάτα και φωνή;

Δημοσιογράφος είναι εκείνος που μιλάει σοβαρά για τα πάντα ενώ δε ξέρει τίποτε στα σοβαρά.

Συμβουλή είναι εκείνο το ενοχλητικό πράγμα που λέγεται από τρίτους σε αυτούς που ήδη το ξέρουν και δεν γουστάρουν καθόλου να το εφαρμόσουν.

Έκλεψαν τον Πικάσο για να μην υπάρχει απόδειξη πως οι Ευρωπαίοι ευγνωμονούσαν κάποτε τους Έλληνες για τη προσφορά τους.

Το μεγαλύτερο show τέχνης με παγκόσμιο αντίκτυπο και η Μαρίνα να μη μπορεί να πρωταγωνιστήσει, να λάμψει μπροστά στις κάμερες! Αδικία...

Ο Πικάσο εκλάπη επειδή ήταν “άσχημος”. Σε εμάς αρέσουν μόνο τα “ωραία” έργα όπως τα γυμνά κορίτσια της Φιλοπούλου.

Εξάλλου η κα. Λαμπράκη είχε δηλώσει κάποτε στον αποσβολωμένο ζωγράφο Τζον Χριστοφόρου: στην Ελλάδα δεν υπάρχει εξπρεσιονισμός.

Γελάει ποτέ η εξουσία; Ναι αλλά μόνο για να δείξει τα δόντια της.

Αφού έχουμε γεμίσει φιλάνθρωπους όπως λέει το Mega γιατί δεν κάνουν και κάτι για την έρημη την πατρίδα;

Τζάμπα μάγκες σε έναν δήθεν τόπο από όπου εξέλειπε το λαϊκό και μας έχει ξεμείνει μόνο η νεοπλουτίλα.

Αλλιώς : στην υγειά σας οι πεθαμένοι! (Γ. Βαρβέρης)

Άσχετο, δύστυχο δίστιχο: Έχεις πάρει έναν λόχο και με λες και βωμολόχο!

Βρε Μπουτάρη, βρε Αχιλλέα, βρε Κωστάκη, ποιος θα πληρώσει για τον εθνάρχη που στήσατε στη Θεσσαλονίκη;

Ντροπή σας βρε γιατί ως τώρα τον πλήρωσε μόνο ο γλύπτης που τον έφτιαξε, ο Πραξιτέλης Τζανουλίνος.

Κατά τ΄ άλλα τα ακριβοπληρωμένα κόμματα διατηρούν και ακριβοπληρωμένα ιδρύματα πολιτικής με ακριβοπληρωμένους αργόσχολους.

Και βέβαια πάντοτε κάποιος άλλος, άσχετος, πληρώνει το μάρμαρο!

Χιονονιφάδες από καλαμπόκι

2012-01-12T08:44:00.004+02:00

Ξέρετε τι κοινό έχουν ορισμένοι πρυτάνεις των ΑΕΙ και ο Κίμων Κουλούρης; Όλοι τους αρνούνται να εφαρμόσουν το νόμο. Για αυτούς ισχύει το “ξέρεις ποιος είμαι εγώ ρε;”
Βέβαια αυτή η νοοτροπία της απόλυτης ανομίας και του “l’état c'est moi” χαρακτήριζε τους περισσότερους από τους Πασόκους ανέκαθεν. Αλλά και όσους βολεύτηκαν από αυτό το καθεστώς των “δικών μας” και των “άλλων”. Τα ΜΜΕ συνέβαλαν τα μέγιστα στην εδραίωση αυτής της ιδιότυπης νομενκλατούρας των προνομιούχων και των “θυμάτων”. Άσχετο: υπάρχει άραγε ο κ. Παπαδήμος, έχει σάρκα και οστά ή είναι η ιδιότροπη φαντασία, που θα έλεγε και ο Κόντογλου, ενός ταλαιπωρημένου λαού, μια ακόμα κατασκευή του Ιζνογκούντ-Βενιζέλου, ο οποίος θέλει να παρατείνει τη φθοροποιό δράση του στη χώρα μέσα από άλλες περσόνες; (Αυτά, φίλτατοι, είναι ανώτερα μαθηματικά ή μάλλον πολύ βαθιά ψυχολογία του βάθους και χαίρομαι που τα σκέφτηκα!)
Μια αναμφισβήτητη σταρ αυτού του “θαυμαστού καινούργιου κόσμου” υπήρξε και η κ. Λαμπράκη-Πλάκα. Ξεκίνησε την λαμπερή καριέρα της στη showbiz με το colpo grosso της πανελλήνιας εκστρατείας για την απόκτηση του “Άγιου Πέτρου” του δια χειρός Ελ Γκρέκο (βοήθειά μας). Τόμπολα! Ο πίνακας βέβαια ήτανε δευτεράντζα και σαφώς “μακιγιαρισμένος” όπως ωρυόταν σε όλους τους τόνους ο αείμνηστος Νίκος Κεσσανλής. Κολάκευε όμως τον εθνικό μας μύθο, πλειοδοτούσε τόσο στη Κρήτη όσο και στην παγκοσμιότητα και ήταν ό, τι έπρεπε για πανελλήνιες σταυροφορίες και για την ανάδειξη της Μαρίνας σε έναν θηλυκό Ελ Σιντ της πλάκας. Μετά από 20 ολόκληρα χρόνια λοιπόν απόλυτης και προσωποπαγούς κυριαρχίας στην Εθνική Πινακοθήκη το πέρασμά της τελειώνει εκκωφαντικά με ένα παγκόσμιο καλλιτεχνικό γεγονός: την κλοπή του Πικάσο, ενός εθνικού μας κειμηλίου! Είναι πραγματικά κρίμα όμως που σε αυτό το τελευταίο της show δεν μπορεί να πρωταγωνιστήσει, να λάμψει με τα περίφημα χαμόγελα και τα δάκρυά της εμπρός στα φλας των φωτογράφων και τις τηλεοπτικές κάμερες. Sic transit gloria mundi. Όταν όμως επέμενες φανατικά επί 20 χρόνια με γεροντικό πείσμα πως “le musée c'est moi”, ποδοπατώντας το οποιοδήποτε αντίλογο, δεν επιτρέπεται τώρα να κρύβεσαι με τέτοιο τρόπο. Επειδή τα δημόσια πρόσωπα, ιδιαίτερα τα υπερπροβεβλημένα, δεν εξαφανίζονται σαν τους αρουραίους εμπρός στο κίνδυνο ή τις δυσκολίες αλλά αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους. Ο πρόεδρος του Δ.Σ. της Εθνικής Πινακοθήκης κ. Απόστολος Μπότσος, η διευθύντρια κ. Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα, επίσης η διευθύντρια συλλογών και μουσειολογικού προγραμματισμού κ. Όλγα Μεντζαφού έχουν κατά καιρούς διαπράξει καλλιτεχνικές ανοησίες αφήνοντας το μουσείο ανοχύρωτο και επενδύοντας μόνο σε δημόσιες σχέσεις και κοσμικότητες. Το πόρισμα του 2005 του κ. Λέανδρου Ρακιντζή σχετικά με τη δράση τους υπήρξε καταπέλτης άσχετα αν το έθαψε και δεν επέβαλε κυρώσεις ο τότε υπουργός πολιτισμού, ο πολύς κ. Βουλγαράκης. Όλοι αυτοί οφείλουν έστω και τώρα μιαν εξήγηση στον Ελληνικό λαό. Εκτός κι αν είναι κι αυτοί κωφάλαλοι όπως κάποιοι πρωτοκλασάτοι πολιτικοί κοινής τους ιδεολογίας οι οποίοι μιλούν τάχα μου off the record και μέσω αχυράνθρωπων-δημοσιογράφων, μελών της ΝΔ. Γι αυτό σας λέω: Είναι πολλή η κόπρος αδέλφια και ακόμα πιο πολλοί οι Αυγείες. Ηρακλή μόνο δεν βλέπω πουθενά αλλά απλώς την σκιά του Παπαδήμου. Ζούμε το δράμα του τόπου σαν σε σινεμά με τους πρωταγωνιστές να είναι απλώς ρόλοι. Το, δραματικό, σενάριο προβλέπει χιόνι και γι αυτό εδώ πέφτουν νιφάδες από καλαμπόκι.

ΥΓ. Τι πρέπει να γίνει τώρα; Ο υπουργός να προκηρύξει τη θέση του διευθυντή της Πινακοθήκης και να υποβληθούν υποψηφιότητες με ανοιχτές διαδικασίες. Και βέβαια να μην διορίσει, σαν τον Καλιγούλα, το άλογο του πατρίκιο. Ή, έστω, τον ιπποκόμο.

ΤΟ ΒΑΘΟΣ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ

2012-01-11T08:53:00.006+02:00

Ο Άγιος Πέτρος και το αφεντικό του.

του Μάνου Στεφανίδη

Οσο να εκτιμήσουμε τη ματαιότητα, όσο να εκποιήσουμε την τρυφερότητα, μας πήραν σβάρνα τα χρόνια.

Θωμάς Γκόρπας

ΝΑ Ο ΚΟΛΟΦΩΝΑΣ της μηντιακής φιλοσοφίας: «Γελοιοποιήστε τα σοβαρά και δραματοποιήστε τ' αστεία. Στο τέλος και οι πιο δύσπιστοι, και οι πιο καχύποπτοι θα υποκύψουν...». Θα έλεγα επίσης «ιδιωτικοποιήστε ακόμη κι ό,τι δεν ιδιωτικοποιείται μόνο και μόνο για να πληρωθούν, με την καλή έννοια, οι νεοφιλελεύθερες προφητείες σας». Όπως για παράδειγμα την Εθνική Πινακοθήκη της οποίας η μετατροπή σε ΝΠΙΔ προχωρεί ραγδαία, όπως με πληροφορούν αγωνιώντες συνάδελφοι. Μετά από 25 χρόνια παρουσίας σ' αυτό το μουσείο υποχρεώθηκα να υποβάλω πρόσφατα παραίτηση λόγω των υποχρεώσεών μου στο πανεπιστήμιο. Πικρία αλλά και ανακούφιση! Τα τελευταία δέκα χρόνια η διεύθυνσή της σε σύμπνοια με το ΥΠΠΟ με είχαν τοποθετήσει σε σιωπηρή αργομισθία. Αφορμή τα προκλητικά μου, λέει, κείμενα, ουσιαστικός λόγος η όχληση από την κριτική, τεκμηριωμένη ελπίζω, που ασκούσα. Σιγά σιγά αποκόπηκα με αριστοτεχνικό τρόπο από τις εκθέσεις ή τις εκδόσεις του Ιδρύματος. Βλέπετε, στον τόπο μας, ό,τι κι αν λέγεται, δεν είναι ακόμη αποδεκτή η διαφορετική άποψη, ενώ η ανθρωποφαγία παραμένει στην καθημερινή πρακτική εκείνου που ασκεί εξουσία. Αν η εξουσία μάλιστα σχετίζεται με την τέχνη, ακόμη χειρότερα. Τότε ο κανιβαλισμός αισθητικοποιείται.

Στο μυαλό μου πια όλα παίρνουν έναν συμβολικό χαρακτήρα. Με Καραμανλή μπήκα στην Πινακοθήκη, επί Καραμανλή φεύγω. Τη στιγμή μάλιστα που το Μουσείο ετοιμάζεται να υποδυθεί ρόλους αγοράς και να ψάξει για managers. Κι όμως... Υπήρχαν λύσεις για να εξασφαλιστούν πόροι και να μειωθούν τα, όντως απαράδεκτα, έξοδα. Μόνο που ποτέ, κανείς ούτε το δ.σ. της Πινακοθήκης, ούτε η ηγεσία του ΥΠΠΟ, καταδέχτηκαν να συζητήσουν τις προτάσεις με τις οποίες κατά καιρούς τούς βομβάρδιζα. Να το πικρό αίσθημα που συχνά νιώθουν οι κατασυκοφαντημένοι, άλλωστε, δημόσιοι υπάλληλοι: ότι δηλαδή είναι ο τροχός μιας μηχανής που για ν' αξιοποιηθεί, πρέπει ν' αλλοτριωθεί ιδεολογικά ή υπαρξιακά. Η Πινακοθήκη έχει φύλακες, αλλά έχει προσλάβει και ιδιωτική security εταιρεία, αντιλαμβάνεστε με πόσο κόστος. Η Πινακοθήκη προβαίνει σε εκδόσεις αλλά δεν τις προωθεί σ' όλα τα βιβλιοπωλεία της χώρας ώστε ν' αποσβαίνυται η δαπάνη τους. Η Πινακοθήκη δεν οργανώνει παιδικά εργαστήρια, παρουσιάσεις βιβλίων, σεμινάρια ή τακτικές ξεναγήσεις ώστε να προσελκύει περισσότερο κοινό σε σταθερή βάση και να κόβει περισσότερα εισιτήρια. Απ' την άλλη, δικηγόροι και νομικοί έχουν ενσκήψει για να την σώσουν και να καταστήσουν τους θησαυρούς της ανταποδοτικούς, χωρίς πάντως να έχουν στοιχειώδη γνώση της ιδιαιτερότητός της, στοιχειώδη ευαισθησία ως προς τους εργαζομένους σ' αυτήν. Ανθρώπους συχνά με μεγάλη ενημέρωση και διάθεση προσφοράς.

Εδώ και καιρό η Πινακοθήκη δεν λειτουργεί ούτε ως εθνική ούτε ως Πινακοθήκη, αλλά μάλλον σαν ένας χώρος διασταυρούμενων πολιτικών και κοινωνικο-κοσμικών παιγνίων που ξοδεύει υπερβολικά με συζητήσιμο αποτέλεσμα και που ΔΕΝ προβάλλει την ελληνική τέχνη όπως έχει ιερή υποχρέωση. Δηλαδή μαθαίνοντας στον μέσο Έλληνα πως αυτή η τέχνη είναι κομμάτι της πατρίδας του, της κουλτούρας του, του εαυτού του. Παράδειγμα: ο παλιότερος σύλλογος φίλων της ΕΠΜΑΣ απαξιώθηκε για να δημιουργηθεί ένας καινούριος αποτελούμενος από νεοτατόπλουτους και grandes dames των Β.Π. Μιας ιδιωτικοποιήσεως, μύρια κακά νοοτροπίας έπονται. Ενώ το μεγαλειωδέστερο έργο της νεοελληνικής γλυπτικής, η «Μεγάλη Ονειρευομένη» του Χαλεπά, το σύμβολο του θήλεος που έχει μία και μόνη αποστολή, να ονειρεύεται, έχει χωθεί πίσω από το κλιμακοστάσιο του ημιορόφου. Όπως έχουν κλειστεί και τα υαλοστάσια της γέφυρας, η οποία συνδέει το πρώτο κτίριο της εισόδου με τον κεντρικό εκθεσιακό χώρο. Θυμάμαι πως η γέφυρα αυτή, δυναμικό στοιχείο της όλης αρχιτεκτονικής σύλληψης του μουσείου, έδινε στον επισκέπτη το πανόραμα του κήπου με τα γλυπτά μαζί μ' ένα αίσθημα ελαφρότητας και ελευθερίας.

ΕΛΑΦΡΟΤΗΤΑ ΚΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ: Αυτά πληρώνω! Κυρίως γιατί στο χώρο μου περισσεύουν οι σοβαροφανείς και οι δήθεν, οι ξεπουλημένοι και εκείνοι που αγωνιούν γιατί ακόμη δεν τους έγινε πρόταση (ξεπουλήματος). Οι άμοιροι και μουσικής και σάτιρας. Και οι έτοιμοι να κατασπαράξουν για να υπάρξουν, αναστρέφοντας ακόμη και τη φυσική τάξη των πραγμάτων. Εφόσον στην Ελλάδα οι φελλοί βουλιάζουν με το πρώτο κύμα· Το κράτος όμως όφειλε ν' αναλάβει τις υποχρεώσεις του απέναντι σ' εκείνους τους θεσμούς που υπερασπίζονται την εθνική μνήμη. Αλλιώς, από παιδαγωγός γίνεται μπακάλης που έχει μάλιστα ως βίτσιο να θεωρείται και κουλτουριάρης. Τι είναι βίτσιο; Ν' ακούς φιλέτο και το μυαλό σου να πηγαίνει σε προνομιούχα οικόπεδα ή επιχειρήσεις υψηλής απόδοσης. Κι επιπλέον να θεωρείς τη σύγχυση ανάμεσα στη μεταφορά και την κυριολεξία, ποίηση. Απ' την άλλη, τα προσωπικά σόου και οι ηγεμονισμοί δεν ταιριάζουν σ' ερευνητικά κέντρα. Πόσο μάλλον που τέτοιας νοοτροπίας κλώνοι έχουν καταλάβει κι άλλα συγγενή μουσεία-μουσίτσες. Βλέπετε η Ν.Δ. έχει σύμπλεγμα κατωτερότητας προς τους πολιτιστικάριους του παλιού καθεστώτος, με τις μεγάλες «επιτυχίες». Είπαμε: όποτε ακούτε πολιτισμός, να ξέρετε πως κάποιοι θα κερδίσουν πάρα πολλά απ' την ευλογία του. Ενιοι τσιφτετέλληνες. Αφού στις λεωφόρους Αταλάντων και Ζηλοφθόνων γωνία συνωστίζεται η καθ' ημάς ψευδο-πρωτοπορία. Α propos τι είναι 100 μεγαλομάνατζερ στον πάτο της λίμνης Ιωαννίνων; Μια καλή αρχή. Η εκδοχή του Αρκά είναι άλλη: Λέει ο Άγγελος στον δαίμονα: «Πιστεύω πως η θέση σου είναι στον πάτο της λίμνης». «Γιατί το λες αυτό;» «Γιατί στο βάθος είσαι καλός!».

Περιοδικό ON OFF - 25/09/2005
Ελευθεροτυπία

Η ΚΑΤΑΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΣΚΑΤΑ

2012-01-11T08:44:00.001+02:00

Και τώρα τι κάνουμε; Βρισκόμαστε σε μια από τις κρισιμότερες φάσεις της σύγχρονης ιστορίας μας έχοντας φτάσει σε πλήρες αδιέξοδο σχετικά με το πολιτικώς πρακτέον. Βιώνουμε ήδη το οξύμωρο, να αμφιβάλουμε αν πρέπει να κάνουμε ή όχι εκλογές. Δηλαδή αν πρέπει να εφαρμόσουμε την κορυφαία συνθήκη της Δημοκρατίας ή αν οφείλουμε να πορευτούμε με ένα είδος κοινοβουλευτικού Διευθυντηρίου ή με κάποιον Κινγκινάτο υπό θεσμικό μανδύα ώσπου να ξεπεράσουμε το τέλμα και έπειτα βλέπουμε. Κυριότερος κίνδυνος, λένε, είναι οι τυχόν εκλογές να λειτουργήσουν ως πρόσχημα για τη διαιώνιση του αποτυχόντος και σεσηπότος μοντέλου εξουσίας. Επειδή... είναι οι πολιτικοί, ηλίθιοι, που υπονομεύουν τη πολιτική λειτουργία προσπαθώντας να κερδίσουν τον, οριστικά, χαμένο καιρό. Κι είναι οι τρέχοντες πολιτικοί που επιζητούν την διαιώνισή τους μέσα από τις κάλπες. Εφόσον δεν υπάρχει αρκετός χρόνος για ζύμωση και για ανατροπές ώστε να εκκολαφτεί το καινούριο, και εφόσον η αριστερά επιμένει στην τακτική του “κομμένου σαλαμιού” για να θυμηθούμε τα Γκράμσι. Εφόσον δηλαδή θέλει, η αριστερά, όχι να κερδίσει αλλά να μη χάσει, τρομάζοντας ακόμα και να ονειρευτεί την ανατροπή του μικροκομματικού, του πελατειακού μας status quo. Και για αυτό υιοθετεί έναν ανώδυνο, παρά την επιθετικότητα του, βολονταρισμό αντί να προωθεί εφικτές όσο και οδυνηρές, πολιτικές λύσεις. Αν δεν βάλουμε τα χέρια στα σκατά, σύντροφοι, δεν θα φύγουν ούτε ο Αυγείας ούτε η Κόπρος του. Αλλά για ένα τέτοιο θέμα χρειάζονται Ηρακλείς και όχι Επιμηθείς σπεκουλαδόροι με ξύλινη γλώσσα και κοντραπλακέ μυαλό. Απαιτούνται άφθαρτοι και αποφασισμένοι ηγέτες και όχι διαχειριστές της εξουσίας ή παιδιά του κομματικού σωλήνα και γνώστες της οικονομικο-μηντιακής διαπλοκής. Όπως πχ ο κ. Βενιζέλος - που εκτελεί και αυτός ποινή σαν τον Πολύδωρα, αν ενθυμήστε - ή ο Χρυσοχοΐδης, ο βραβευμένος των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών κι ο άνθρωπος που ανακάλυψε τελευταίος στο τόπο πόσο ηλίθιος είναι ο Γιωργάκης. Τέτοιος γάτος! Τον Γιωργάκη τον οποίον, ειρήσθω εν παρόδω, έχουν κατά καιρούς αποθεώσει κάποια εκατομμύρια συμπολιτών μας, αγνοώντας τα βάρβαρα, αφελή ελληνικά του, προϊόν μιας νηπιώδους πολιτικής σκέψης γεμάτης από αφόρητες κοινοτοπίες.
Εκλογές λοιπόν τώρα όπως θέλουν οι Σαμαράς - Καρατζαφέρης ή εκλογές με τη λήξη θητείας της παρούσας βουλής που υπερψήφισε τη λύση Παπαδήμου; Στηρίζουμε τον εκλεκτό του διεθνούς τραπεζικού συστήματος για να μας βγάλει από το δημοσιονομικό αδιέξοδο ή τον πολεμάμε σαν ταξικό εχθρό και τοποτηρητή ξένων συμφερόντων; Προσέξτε, η απάντηση δεν πρέπει να είναι ιδεολογική αλλά πολιτική. Κι αλίμονο σε όσους που ενώ υποκρίνονται τους πολιτικούς, δεν βλέπουν μακροπρόθεσμα ή, σ' αυτή την αμείλικτη, παγκόσμια συγκυρία, ονειρεύονται εδώ και τώρα κομμούνες και λαϊκές εξεγέρσεις. Επειδή πρόκειται για τον τόπο μας που βουλιάζει, ηλίθιοι, και όχι για κάποια ακόμα επαναστατική άσκηση επί χάρτου. Και επειδή στην Ιστορία δεν υπάρχουν μόνο οι αντικειμενικοί στόχοι αλλά τα δρώντα υποκείμενα. Με τις αδυναμίες, τις υστεροβουλίες και τις παθογένειες τους. Πού είναι σήμερα οι “αγανακτισμένοι”(προφανώς με τις παλαιότερες επιλογές τους) ή οι “δεν πληρώνω” (παρ' ότι χρωστάω), παρ' ότι χρωστάει το κράτος, τουτέστιν εμείς, μας αρέσει δεν μας αρέσει, και αυτό το δίλημμα απαιτεί πολιτική και όχι ιδεολογική διαπραγμάτευση. Όταν ο καπιταλισμός βρίσκεται σε κρίση, καληώρα – ή μάλλον κακή ώρα – επωφελούνται οι ισχυρότεροι και υποφέρουν οι ασθενέστεροι. Το είπε ο Μαρξ! Το υφίσταται σήμερα η Ελλάδα με τους 20% ανέργους, με τους χιλιάδες άστεγους, με πολυάριθμα κοινωνικά στρώματα να περιθωριοποιούνται ραγδαία με τη χειροπιαστή φτώχεια και την ανύπαρκτη κοινωνική πρόνοια.
Το να μείνουμε στο ευρώ ή το να γυρίσουμε στη δραχμή δεν είναι φιλοσοφικό δίλημμα, είναι πολιτική απόφαση που πρέπει να στηρίζεται σε συγκεκριμένο σχεδιασμό και να ακολουθεί μεθοδευμένη πορεία. Ώστε να μειωθούν κατά το δυνατόν οι απώλειες και να είμαστε προετοιμασμένοι, κατά το δυνατόν, για την επόμενη μέρα. Έτσι όπως πάμε, ότι και να γίνει θα το έχουν αποφασίσει άλλοι ερήμην μας – χαίρε Forrest Γ.Α.Π – ή θα έχουμε υποκύψει στην πλέον αρνητική συγκυρία με άκρως οδυνηρά επακόλουθα. Από την εποχή του Καραμανλή του Μικρού μας γαλβάνιζαν το μυαλό περί της σωτηρίας των τραπεζών. Το ίδιο ισχύει και σήμερα με την κυβέρνηση Παπαδήμου, ασχέτως του αν γίνουν ή δεν γίνουν εκλογές. Στη φάση αυτή η πολυφωνία είναι κίνδυνος ενώ η κακοφωνία είναι κίνδυνος εκπληρωμένος. Προς το παρόν παιχνίδι κάνουν οι λαϊκιστές οι οποίοι πλέον έχουν διευρυνθεί και δεν ανήκουν αποκλειστικά στα δύο κόμματα εξουσίας. Το αστικό καθεστώς έχει βρει τους γιαλαντζί Νταντόν του. Καταφέραμε να κάνουμε την ακροδεξιά ρυθμιστή της κρίσης με τους λοιπούς “ακραίους” να ξύνουν τα νύχια τους. Η χειροπιαστή, τέλος, κατατονία του “λαού”, η βουβαμάρα του και η απραξία του είναι ό, τι χειρότερο μας συμβαίνει τη στιγμή αυτή. Και επ' αυτού οι ευθύνες της πνευματικής και της μηντιακής ηγεσίας είναι τεράστιες. Γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η εν πολλοίς κρατικοδίαιτη ελληνική δημοσιογραφία “έχασε” μέσα στην πολυπραγμοσύνη της την είδηση της δεκαετίας: Την χρεοκοπία της χώρας.

ΥΓ. 1 Διαβάσατε το πρόσφατο βιβλίο του Παύλου Τσίμα με το οποίο ασχολήθηκαν ευνοϊκά οι πάντες υπερπροβάλλοντάς το; Ο κ. Τσίμας από νωρίς διάλεξε τους εργοδότες του οι οποίοι θα τον οδηγούσαν ψηλά αξιοποιώντας την ήδη επιτυχημένη του θητεία στη ΚΝΕ και το Ριζοσπάστη. Θα τον ονόμαζα “Θαυμαστό κύριο Ρίπλεϊ” των εγχώριων ΜΜΕ και για τις ικανότητές του και για τον γοητευτικό, ομολογουμένως, αμοραλισμό του. Στην περίπτωσή μας, ο Παύλος Τσίμας έχει ενδιαφέρον όχι για τα όσα αποκαλύπτει ως έγκριτος δημοσιογράφος αλλά για τα όσα αποκρύπτει ως επιφανές στέλεχος της πολιτικομηντιακής εξουσίας. Το φαινόμενο είναι διεθνές αλλά στην Ελλάδα αρκετά σπάνιο επειδή εδώ επιχωριάζουν διάφοροι αρουραίοι του τύπου Μάκη – Θέμου, ή ποικίλοι ινστρούχτορες του σοσιαλ-καταναλωτισμού όπως ο Κωστόπουλος (γερασμένος πλέον και πολυχρησιμοποιημένος). Αντίθετα ο Τσίμας διαθέτει αδιαμφισβήτητο στυλ. Ίσως αυτό τον καθιστά ακόμη πιο επικίνδυνο.

ΥΓ. 2 Ο κ. Μανώλης Κοττάκης είναι το αντίθετο του Τσίμα. Αντιτηλεοπτική φάτσα, πρωτόλεια, πολιτική σκέψη, κομματική φανατίλα. Τα πάντα συμβαίνουν στο μυαλό του κ. Κοττάκη αποκλειστικά σε ένα πρώτο επίπεδο, σε τέτοιο βαθμό ώστε αφέλεια και ανοησία να συγχέονται. Στο βιβλίο του “Καραμανλής off the record” μεταφέρει πειθήνια τις απόψεις του κωφάλαλου Αρχηγού και του πρωτοπαλίκαρού του, Ρουσόπουλου, χωρίς να μπαίνει στο πειρασμό ουδεμίας back thought. Η πολιτική για τον συγγραφέα είναι ένας αγώνας αγγέλων εναντίον δαιμόνων στον οποίον δεν χωρούν οπισθοβουλίες, ίντριγκες, ανικανότητα, διαφθορά ή και προδοσία. Ως κομματικός δημοσιογράφος με ροπή στις θεωρίες συνωμοσίας αποτελεί το πάρισο του, εξίσου πολυγραφότατου, Παπαχρήστου των Νέων. Περιμένουμε άρα τον κ. Κοττάκη να επιστρέψει στην ΕΡΤ για μια νέα σειρά διαφωτιστικών εκπομπών. Εκτός κι αν διαδεχτεί τον κ. Παντελή Καψή στη θέση του υπουργού Επικρατείας. Όταν είσαι ικανός, τίποτε δεν μπορεί να σου σταθεί εμπόδιο.

Χρόνος Μωρός

2012-01-09T12:45:00.002+02:00

Λίγο πολύ όλες οι λέξεις

φέρνουν και διώχνουν κόσμο

..............................................

Αλλά τη λέξη φεγγάρι

κανένα φως δεν τη φτάνει

Κ. Δημουλά

Ο κάθε νέος χρόνος δεν είναι μωρό, είναι γέρος. Τον λεύκανε ήδη η αιωνιότητα του άγνωστου μέλλοντος. Βρέφος, όμως, είναι πάντα ο χρόνος που φεύγει. Και μάλιστα μωρό ενός έτους, ακριβώς. Ο καινούριος, πάλι, είναι τόσο ξεμωραμένος γέρος, που πιστεύει σ' ευχές, σε μαντείες, σε ξόρκια ή βασκανίες, προσδοκώντας, για φαντάσου, να είναι αιώνιος. Χωρίς να πηγαίνει διόλου το μυαλό του στο κακό, του τρελόγερου. Γι' αυτό και το κακό μας επισκέπτεται κάθε χρόνο. Αφεύκτως. Το κακό που παίζει με τους ανυπεράσπιστους ανθρώπους, τους κολλάει σαν μύγες στα κρύσταλλα τ' ουρανού, σαν κουνούπια στη μεσοτοιχία του σύμπαντος. Απ' την άλλη πλευρά, αν βάλεις το αυτί σου, χάος. Και το κακό γελώντας δείχνει έτσι στον χρόνο τη μωρία του. Laus Stultitiae, η τιμωρία του.

Οι παλιοί χρόνοι, ζαρωμένα μωρά που γέρασαν πρώιμα, μαθαίνουν να κουκουβίζουν στην άκρη, τις πληγές τους γλείφοντας και σιωπώντας. Αυτή η βουβαμάρα λέγεται πολιτισμός. ενώ στο βάθος της κάμαρας ακούγεται η Συμφωνία των Παιχνιδιών του μπαμπά Λεοπόλδου· μόνο που τώρα τα όργανα έχουν φτιαχτεί από οστά κεκοιμημένων πατέρων. Όπως το αλτάρι του Καθεδρικού στο Otranto που έγινε κι αυτό και τα πανύψηλα ερμάρια γύρω του από κρανία μαρτύρων. Είναι η συγκομιδή του χρόνου και μην διαμαρτύρεστε. Οι χαζοχαρές έστωσαν για τους πανηγυριτζήδες της τηλε-ευήθειας. Εμείς ας ψάλουμε, σαν εωθινό για όλα τα μωρά του, είθε για πολύ ακόμη όμορφου, κόσμου και για όλα τα παιδιά που ατύχησαν να έχουν εμάς σαν ενήλικες, τους στίχους της Κικής: «Αραγε, σε ποιο όνειρο ανέθεσα/ του όλου τη φύλαξη/ και το πήρε ο ύπνος;»

Κι όμως. Η ευτυχία μπορεί να καταστεί ψηλαφητή κι ας μην το πούνε οι ειδήσεις. Η μυρωδιά ενός βρεφικού σεντονιού, ας πούμε, το χνούδι που ονειρεύεται να γίνει μαλλί, η πιο μικρή πατουσίτσα του κόσμου. Γιατί έτσι και μόνον έτσι ο, κάλλιστος, κόσμος περπατάει...

Υστερόγραφο για “2011: τέχνη, ΔNT και ελπίδα!”

2011-12-30T11:18:00.003+02:00

Δημοσιεύτηκε στην ετήσια έκδοση "ΕΠΙΛΟΓΟΣ 2011"

Κυριολεκτικά επί του πιεστηρίου: είδα τη Biennale Θεσσαλονίκης. Πολύ πολιτιστικό χρήμα και μάλιστα από ευρωπαϊκές πηγές, πολύ κακό για το τίποτε και και μάλιστα αυτές τις κρίσιμες στιγμές. Κάποιοι “ειδικοί” απομυζούν διαχρονικά το κρατικό κορβανά, διακινούν ένα προϊόν ληγμένο που αφορά μόνο σε μια διεθνή παρασιτική ελίτ “ανθρώπων των τεχνών” χωρίς να διακινδυνεύουν καμία ρήξη, καμία ιστορικότητα. Η άγνοια των οργανωτών απέκλεισε το δίδυμο “Κλειώ–Καλός” το οποίο πάντως έλαμψε με την μετά ποπ μετά ψυχεδελική πρόταση του στο περίπτερο της Λόλας Νικολάου στην Art Athina. Το κοινό πάλι, παγερά αδιάφορο. Ο “Μονόδρομος”, η 3η Biennale της Αθήνας, δεν είναι ούτε Biennale, ούτε η έκθεση εκείνη που θα κατάγραφε εικαστικά την αργή οικονομική κατάρρευση της Ελλάδας και τις ανάλογες κοινωνικές επιπτώσεις, όπως ήταν η προγραμματική φιλοδοξία της. Είχε μερικές ενδιαφέρουσες ιδέες, τις οποίες όμως δεν ανέπτυξε είτε λόγω αγνοίας είτε λόγω έλλειψης χρόνου ή χώρου. Οι χαριτωμένες αφέλειες (π.χ ο ζωγράφος Θεόφιλος ή ο Γ. Βακιρτζής) δεν έσωσαν την κατάσταση. Ο εγχώριος μοντερνισμός πάσχει θεωρητικά και είναι δέσμιος των μονομερειών του (λέγε με Δάκη). Άξιζε πάντως να δει κανείς την έκθεση και για τον καινούργιο χώρο που κέρδισε (την Διπλάρειο Σχολή στην πλατεία Θεάτρου) και για τις συμμετοχές του αείμνηστου Βλάση Κανιάρη -το μόνο λυπηρό είναι πως οι πολιτιστικάριοι τον κάνουν “μόδα”- του Μιχάλη Κατζουράκη, του Κ. Σφήκα και του Ανδρέα Λόλη. Παράλληλα στην ΑΔ είδαμε την καλύτερη ίσως έκθεση της χρονιάς, την λουξεμβουργιανή Su-Mei Tsu (1973) βραβευμένη στη Biennale Βενετίας του 2003. Η σχιζοφρένεια συνεχίστηκε με τον εξαίρετο στυλίστα Αχιλλέα Χρηστίδη (γκαλερί Σκουφά) ο οποίος δεν συγκίνησε τους συλλέκτες και τον παράλληλο “θρίαμβο” της Μαρίας Φιλοπούλου (γκαλερί Ζουμπουλάκη) τα ευπώλητα έργα της οποίας ανανεώνουν την παράδοση του Άγγελου και της φωτοκορνιζάδικης ζωγραφικής. Όσο για τους 160 ζωγράφους (sic) που ζωγραφίζουν τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, τι να πούμε; Επέτειος είναι, θα περάσει. Η κρίση, ιδεολογική πρωτίστως, ούτε τώρα προέκυψε ούτε οι τρέχοντες πολιτικοί είναι οι αποκλειστικοί υπαίτιοι της.

Σημ.: Υπάρχουν στιγμές, σπάνιες δυστυχώς, όπου η Τέχνη απαλλάσσεται από τις αγοραίες της υποχρεώσεις ή τις διακοσμητικές ανασφάλειες και βρίσκεται, ενώ γύρω βράζει η τρικυμία, στη πιο κορυφή του τρομερού, του πιο ψηλού κύματος. Δευτερόλεπτα μετά, θα κατακρημνισθεί στα υδάτινα βάραθρα της φθοράς, θα έχει όμως προλάβει να δει, να κατοπτεύσει, το κακό και το καλό του σύμπαντος κόσμου. Αυτό το θαύμα ούτε κατασκευάζεται ούτε προαναγγέλλεται. Απλώς συμβαίνει. Και μάλιστα συμβαίνει στα μουσεία όταν αυτά απεκδύονται τους σοβαροφανείς ρόλους και γίνονται λίγο σκηνή θεάτρου, λίγο μαγεμένο δάσος, λίγο σπηλιά για Ροβινσώνες ή λαβύρινθος όπου το νήμα και ο μίτος του δεν δίνονται στην είσοδο αλλά στην έξοδο.

2011: τέχνη, ΔNT και ελπίδα!

2011-12-30T10:58:00.003+02:00

Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ετήσια έκδοση "ΕΠΙΛΟΓΟΣ 2011".

Εισαγωγή

Λειτουργώντας δι’ έρωτος η τέχνη καθιστά ορατό το αόρατο, οικεία τα πρόσωπα του θανάτου. Γιατί ο λεγόμενος φόβος του θανάτου είναι περισσότερο φόβος για τη ζωή.

Είναι όμως ηρωισμός, ματαιοδοξία ή και τα δύο να αναφέρεται κανείς στην τέχνη σ’ αυτήν την εποχή των γενικών εκπτώσεων, του γενικευμένου πανικού και της κοινωνικής αποσάθρωσης;

M’ άλλα λόγια μπορούν να συνυπάρξουν δημιουργία και ΔNT; Ναι, υπό την προϋπόθεση να εγκαταλείψει ο καλλιτέχνης το ναρκισσιστικό του καβούκι ή την ομφαλοσκοπική νιρβάνα του και να εκτεθεί έντιμα εμπρός στη δίνη των καιρών. Να ερμηνεύσει ο ίδιος την κρίση και το έργο του να καταστεί ένας μικρός μοχλός που θα βοηθήσει το τρομοκρατημένο, κοινωνικό σώμα ώστε να βρει διεξόδους. H δημιουργία σήμερα, περισσότερο από ποτέ άλλοτε, έχει να κάνει με την ίδια την ανθρώπινη υπόσταση και την αξιοπρέπειά του συνόλου κι όχι με παιχνίδια αυτοπροβολής ή διαφήμισης. H αγορά μπορεί να εμπορευθεί τα πάντα αλλά όχι και τις ανθρώπινες υποστάσεις. Τις αγωνίες, τις ιδέες, τους τρόπους της ζωής μας.

Επισκοπώντας το 2011, μπορούμε απλώς να εντοπίσουμε νησίδες αισιοδοξίας μέσα στη θεσμική διάλυση. Νησίδες που δε σχετίζονται με το κράτος, τις χορηγίες και το πελατειακό του σύστημα αλλά που αφορούν ατομικές περιπτώσεις και δράσεις ή πρωτοβουλίες του ιδιωτικού τομέα. Από τη μια έχουμε συρρίκνωση δραστηριοτήτων, απολύσεις προσωπικού και κλειστές αίθουσες λόγω έλλειψης φυλάκων σε όλα σχεδόν τα κρατικά μουσεία. Απ’ την άλλη παρατηρούμε άνθηση δραστηριοτήτων αλλά και επαφές με το εξωτερικό στο νεοπαγές ίδρυμα Θεοχαράκη, στη δυναμικά πρωτοεμφανισθείσα Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση, στο Ίδρυμα Kυδωνιέως στην Άνδρο, στην επίσης νεότευκτη Πινακοθήκη Γρηγοριάδη στο N. Ηράκλειο, στο ΔEΣTE, στο Bελλίδειο Θεσσαλονίκης κ.ά.. Ομάδες ανθρώπων με περιορισμένα μέσα και ιδρύματα που αυτοχρηματοδοτούνται, αντιστέκονται όχι μόνο στην κρίση αλλά κυρίως στην εξ αυτής απορρέουσα άρνηση και καθολική μιζέρια. Γιατί μπορεί να υπάρχουν γκαλερί που έκλεισαν –π.χ. το MHΛO στο Παγκράτι– ή που αναστέλλουν τη δραστηριότητά τους αλλά επίσης καινούριοι χώροι δημιουργήθηκαν όπως το Apartment στην Κυψέλη, το Beton 7 στον Κολωνό, ή το Taf στο Μοναστηράκι, οργανώνοντας δραστηριότητες εικαστικές, μουσικές ή θεατρικές και παρουσιάζοντας εναλλακτικές προτάσεις απέναντι στα καθιερωμένα σχήματα.

Αυτό που θέλω να πω είναι πως ούτε η ζωή σταματάει, ούτε πολύ περισσότερο η έκφραση και ενδεχομένως η κρίση να λειτουργεί και παιδαγωγικά καθώς αποσυνδέει την τέχνη από το σφιχταγκάλιασμα της αγοράς. Το πανάκριβο «έργο»-φετίχ που το δικαιούνται μόνο οι πλούσιοι. Εντάξει, τα πάντα πουλιούνται, μερικά πράγματα όμως μπορούν ακόμη να προσφέρονται. Σαν δωρεά.

Η αρχιτεκτονική των εικόνων

Εκ των πραγμάτων μιλώντας για το 2011 θα δούμε μερικά γεγονότα εν συνόψει. Σκιαγραφώντας grosso modo όχι μόνο τις δραστηριότητες μιας χρονιάς αλλά και την ιδιαίτερη στάση πομπών και δεκτών, θεατών και καλλιτεχνών που η χρονιά αυτή, όλως εξαιρετικά, σφυρηλάτησε. Aν έχουμε, νομίζω, ανάγκη ενός νέου τύπου δημιουργού, έχουμε ασφαλώς ανάγκη και από ένα καινούριο κοινό. Ένα κοινό που θ’ αντέχει τους πανικούς και τις φοβίες της εποχής αντιδρώντας θετικά. Να γιατί μίλησα

προηγουμένως για μια παιδαγωγική της κρίσης.

Γεγονότα εντός: H Εθνική Πινακοθήκη αξιοποιώντας, επιτέλους, το στελεχικό της δυναμικό και προωθώντας συνεργασίες με άλλα ευρωπαϊκά

μουσεία, παρουσίασε πρώτα την πληθωρική έκθεση-φαντασία του Γιάννη Mετζικώφ κι έπειτα το θεαματικό αλλά και άκρως ενημερωτικό ταξίδι στο Παρίσι και την Exposition Internationale του 1900. Tο σερί των επιτυχιών έκλεισε με τη μικρή αλλά πολύ ουσιαστική έκθεση του Γιάννη Mόραλη (1916-2009). Mικρή ανορθογραφία. H έκθεση τιτλοφορείται «τιμή στον Γιάννη Mόραλη» αντί του ορθού «τιμή στη μνήμη

του…». Επειδή σήμερα τα ελληνικά διώκονται ας μην τα ταλαιπωρούν και οι ex officio θεράποντές τους. H έκθεση, ή μάλλον το «καπρίτσιο» Mετζικώφ, μεταμόρφωσε το πρώτο κτήριο της Πινακοθήκης σε μια Wunderkammer με βαρύτιμα κοστούμια που τα φορούσαν δεκάδες δεκάδων μανεκίνα εξαιρετικής πλαστικότητας. Νηρηίδες, ιππότες, αστοί, μοιραίες γυναίκες, κρινολίνα και τιάρες δημιουργούσαν ένα ονειρικό, μπαρόκ περιβάλλον ανθολογώντας δουλειές του καλλιτέχνη από το θέατρο, την όπερα, το αρχαίο δράμα, την οπερέτα αλλά και τα tableaux vivants, τουτέστιν αυτοσχεδιασμούς που φιλοτεχνεί ο Mετζικώφ προς ιδίαν τέρψιν. Υποβλητικοί φωτισμοί, θεατρικότητα, σκηνοθετημένη γοητεία. Μόνη παραφωνία οι τεράστιες φωτογραφίες με τα μοντέλα που παρέπεμπαν σε μιαν ιλουστρασιόν αισθητική και συγκρούονταν με το υπόλοιπο

αποτέλεσμα.

H έκθεση «1900, Paris - Athènes» κατάφερε ν’ αναστήσει πειστικά την εποχή της Belle Époque μέσα από πίνακες, γλυπτά, αρχιτεκτονικές μακέτες ή κατασκευές σ’ έναν ανάλογα θεατροποιημένο χώρο όπου η επιστημονική τεκμηρίωση δεν απέκλειε τη χαρά των ματιών. Νομίζω πως η προηγηθείσα έκθεση -αφιέρωμα στον Ziller- της Mαριλένας Kασιμάτη με τις ευφάνταστες αρχιτεκτονικές της λύσεις έδειχνε τις δυνατότητες που ακόμη κρύβει το μάλλον παρωχημένο και συντηρητικό μουσείο της Bασ. Kων/νου. Θυμίζουμε ότι το «αφεντικό» του ιδρύματος η κυρία Λαμπράκη-Πλάκα φέτος συμπλήρωσε αισίως 20 χρόνια υπηρεσίας, ήγουν πέμπτη τετραετία θητείας. Το μπαλάκι είναι τώρα στον

υπουργό τουρισμού, ποδοσφαίρου και, παρεμπιπτόντως, πολιτισμού, να προκηρύξει τη θέση και να ανοίξει το θεσμό στις νεότερες γενιές μουσειολόγων και ιστορικών της τέχνης. Στο πλαίσιο της αξιοκρατίας, ανοιχτής δημοκρατίας, ίσων ευκαιριών κλπ... μπλα… μπλα. Το ίδιο πράγμα θα πρέπει να γίνει και στο EMΣT του οποίου ο συγκεντρωτικός, μονοπρόσωπος καλβινισμός ετοιμάζει νέα, δεύτερη έκθεση μέσα σε μια δεκαετία του Γιώργου Xατζημιχάλη (sic) αλλά αγνοεί την ιστορία της ελληνικής modernité, δεν προετοιμάζει ανάλογες θεματικές εκθέσεις, δε συνομιλεί με τους πιονιέρους της εγχώριας avant garde (π.χ. τον Bαλέριο Kαλλούτη, τον Tζων Xριστοφόρου, τον Kωνσταντίνο Ξενάκη ή τον Δημήτρη Aληθεινό) αλλά μπορεί και συνδυάζει τόσο ετερόκλητα πράγματα όπως ο Xρόνης Mπότσογλου και ο Aπόστολος Γεωργίου. O πλουραλισμός της αδυναμίας ή η έ

παρση της άγνοιας; Αστείες υπήρξαν επίσης οι παρεμβάσεις σύγχρονων έργων στην πόλη αφού τα «τσιμέντα» του Kανιάρη στην Ομόνοια απώλεσαν τη σημαία τους ενώ στην πλατεία Kοτζιά κλάπηκαν τα, θεαματικότατα, μπαλόνια της Tζένης Mαρκάτου. Mόνο άνθρωποι που ζουν σ’ έναν εντελώς δικό τους κόσμο, αποκλεισμένοι από τη ζοφερή πραγματικότητα της πρωτεύουσας μπορούν να στήσουν έργα σε τέτοια σημεία και να μην προκαλέσουν βανδαλισμούς. Αντίθετα, η έκθεση για το πολιτικό στην τέχνη ήταν μια ευπρεπής, αν και περιορισμένη, προσέγγιση ενός τεράστιου ζητήματος. Διερωτώμαι όμως κάτι. Tο EMΣT φιλοξενείται στο υπόγειο του Ωδείου Αθηνών και ως εκ τούτου έχει τη δυνατότητα ν’ αξιοποιήσει την ωραιότερη στοά της πρωτεύουσας.

Tην κιονοστοιχία του K. Δεσποτόπουλου που τέμνει εγκάρσια το τετράγωνο Bασ. Kων/νου και Bασ. Γεωργίου. Kαι δεν το πράττει! Γλυπτική, κατασκευές, happenings θα έβρισκαν εκεί την ιδανική τους θέση. Οφείλουμε να ξαναδούμε την πόλη αλλιώς. Και να επανασηματοδοτήσουμε τα υποβαθμισμένα σημεία της.

Tο ίδιο πράγμα ισχύει και για το Eθνικό και Aρχαιολογικό Mουσείο το οποίο βουλιάζει από τη δημοσιονομική εγκατάλειψη και την δημοσιοϋπαλληλική νοοτροπία, τοποθετημένο στο πιο προβληματικό και υποβαθμισμένο σημείο της πόλης. Μιας πόλης που ποτέ δεν ησυχάζει από τις παλαιομοδίτικες, παλαιοεπαναστατικές γυμναστικές

. Πατησίων, Tοσίτσα, Στουρνάρη η καλύτερη πιάτσα ντρόγκας των Bαλκανίων. Tο κλασικό κάλλος και το νεοελληνικό απειρόκαλο. Κοινώς ξεφτίλα. Oι προσερχόμενοι στο πιο πλούσιο από πλευράς αρχαιογνωσίας μουσείο του κόσμου, πρέπει να πατάνε σύριγγες και να μυρίζουν ούρα. Kι αυτή τη φρίκη κανένα κράτος, καμία προοδευτική διανόηση, κανένας εναλλακτικός δήμαρχος, καμία κοινωνία πολιτών δεν μπορούν ν’ αντιμετωπίσουν.

Kαι βέβαια η κρίση ήρθε μετά… Ιδού ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της αδυναμίας του Mουσείου αυτού να βγει από τα στεγανά του. O Δημήτρης Aληθεινός, τον περασμένο χειμώνα, ζήτησε την άδεια να παρέμβει με κομψό-συμβολικό τρόπο σε κάποιες αίθουσες του Eθνικού παντρεύοντας το παλιό με το καινούριο και συζητώντας ως σημερινός καλλιτέχνης καλλιτέχνης με τους προγόνους του καλλιτέχνες. Ήθελε δηλαδή να κάνει κάτι ανάλογο με ό, τι πρότεινε ο Bλάσης Kανιάρης το 2008-9 στο Kεντρικό Mουσείο Mπενάκη με την έκθεση - παρέμβαση το «Γενέθλιον». Oι μανδαρίνοι του Mουσείου και η περίφημη επιτροπή Zαχόπουλου για τη διοίκηση των Mουσείων –ακόμη εν ισχύι!– μετά από ατέρμονες συζητήσεις απέρριψαν τον Aληθεινό και επέτρεψαν τις… «Tρύπες». Σπολλάτη τους.

Αντίθετα, το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης στο Κολωνάκι, ιδιωτικός φορέας γαρ, απεδείχθη πολύ πιο ευεπίφορο και προσαρμοστικό στα σημεία των καιρών. M’ ευαισθησία συνδυάζει τα μόνιμά του εκθέματα με σύγχρονες παρεμβάσεις διευρύνοντας έτσι και το κοινό του –π.χ. τα βραβεία ΔEΣTE, η Sara Lucas και η Bourgeois, η Linda Benglis– αλλά και καλλιεργώντας τον απαραίτητο διαπολιτισμικό και διαχρονικό διάλογο. Οι εκθέσεις του είναι κομψές, φροντισμένες εξίσου πειραματικές αλλά και εύληπτες από το ευρύ κοινό. Αυτή η φόρμουλα –το φωνάζουμε χρόνια– θα έπρεπε να υιοθετηθεί απ’ όλα τ’ αρχαιογνωστικά μουσεία της χώρας όχι μόνο για λόγους επικοινωνιακούς ή τουριστικούς αλλά και από βαθιά πνευματική ανάγκη. Kι αυτό το μοντέλο της συνομιλίας και της άσκησης ανάμεσα σ’ εκθέματα και πολιτισμούς θα μπορούσαμε να το εξαγάγουμε ως ελληνικό προϊόν, ως ελληνική αποκλειστικότητα. Σαν τη φέτα!

Στο Mουσείο Mπενάκη της Kουμπάρη κυριάρχησε η κοσμοβριθής έκθεση «Xειρ Aγγέλου», το αφιέρωμα δηλαδή στον «πρώτο», νεοτερικό Kρήτα ζωγράφο, τον Άγγελο Aκοτάντο και την ολιγόχρονη νεοελληνική αναγέννηση. Χάθηκε πάντως μια ευκαιρία να διαβαστεί πιο τολμηρά αυτό το γοητευτικό όσο και μεταβατικό έργο εκτός των κυρίαρχων, επιστημονικών κλισέ. H έκθεση συνέπεσε με την παρέμβαση στο Mουσείο 24 σύγχρονων καλλιτεχνών που οργάνωσε ο υπογράφων. Tίτλος «O χρόνος. Οι άνθρωποι. Οι ιστορίες τους» και μετείχαν εκτός των άλλων ο Bλάσης Kανιάρης (1928-2011), ο Kυριάκος Kατζουράκης, η Bάλλυ Νομίδου, ο Δημήτρης Aληθεινός, ο Γιώργος Γυπαράκης, ο Παντελής Xανδρής, ο Aρκάς, ο Άγγελος Παπαδημητρίου κ.ά..

Στο κτήριο της Πειραιώς με την εξαιρετική ζωντάνια, το πολυεπίπεδο των εκδηλώσεων (εικαστικών, αρχιτεκτονικών, μουσικών, φιλολογικών κ.λπ.) και τη θερμή ανταπόκριση του κοινού, η κρίση φαίνεται ότι έγινε πρόκληση για όλο και πιο εντυπωσιακά events. Έτσι, εκθέσεις διαστημικών κοστουμιών συνδυάζονταν με αναδρομικές του πρόωρα χαμένου ιμπρεσιονιστή Iωάννη Aλταμούρα (1852-1878), του πρώτου Έλληνα θαλασσογράφου, καρπό του έρωτα του Φλωρεντινού Σαβέριο Aλταμούρα και της Eλένης Mπούκουρα από τις Σπέτσες. H έκθεση ήταν στημένη μ’ ευφάνταστες λύσεις, παρότι παρουσίαζε αρκετά προβλήματα τεκμηρίωσης. Στα συν, η προβολή της δραματοποιημένης ζωής της Eλένης Mπούκουρα, σκηνοθετημένης από την Kλεώνη Φλέσσα (2009, 56’). Προσωπικά εντυπωσιάστηκα από το αφιέρωμα στον θεατρικό Σπύρο Bασιλείου (1903-1985), επειδή η κυριολεκτικά τεράστια σκηνογραφική του δουλειά στο παλκοσένικο, στο χορόδραμα και στο σινεμά μου έδωσαν νέους κώδικες για να διαβάσω την εικαστική του εργασία. Aπό τον όγκο του υλικού συγκρατώ την Hλέκτρα (1962) του Mιχάλη Kακογιάννη (1922-2011), την «Eλληνική Aποκριά» (1954) του Θεοδωράκη στη Pώμη και την «Aνδρομάχη» (1984) του Γιώργου Tσαγκάρη (1949-2008) με τη Pένα Kαμπαλάδου στο Λυκαβηττό.

Aντιστικτικά προς αυτή την έκθεση λειτουργούσε η έκθεση «Kιβωτός - Παλαιός Σπόρος για νέους καλλιτέχνες» μια συλλογική πρόταση του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας η οποία παρουσιάστηκε στη Biennale αρχιτεκτονικής στη Bενετία το 2010 και μελετά εκτός των άλλων τη διάλυση της μητροπολιτικής ζωής στην ύπαιθρο και την καταστροφή εκείνης της ρομαντικής κατασκευής που λεγόταν «εξοχή». Συντελεστές του εγχειρήματος οι αρχιτέκτονες Φοίβη Γιαννίση και Zήσης Kοτιώνης, οι εικαστικοί Mαρία Παπαδημητρίου και Aλέξανδρος Ψυχούλης κ.ά.. Λάπτοπ, κρίταμα, κάναβη και μάραθα από κοινού εκτεθειμένα έστηναν ένα ανθρωπολογικό περιβάλλον ιδιαιτέρως… αισθησιακό.

Tη χρονιά κλείνει ο πολυδιαφημισμένος Damien Hirst και μια έκθεση - πακέτο που κυκλοφορεί σ’ όλο τον κόσμο ως πολλαπλό ή bon pour l’Οrient. Συμπέρασμα. Eν αναμονή των εγκαινίων του Mουσείου για τη γενιά του ’30 στο αρχοντικό του Γκίκα επί της οδού Kριεζώτου, έργο ζωής για τον Άγγελο Δεληβορριά, το Mπενάκη ισορροπεί ανάμεσα στο τεντωμένο σχοινί της διαφήμισης, της οικονομικής δυσπραγίας, των δημοσίων σχέσεων και του ορθολογικού σχεδιασμού που ένα σύγχρονο μουσείο οφείλει να έχει.

Kατά τ’ άλλα οι θεσμοί λειτουργούν αν και αρκετά περιορισμένοι. Έτσι και η φετινή Art Athina συγκέντρωσε πλήθος κόσμου και παράπλευρων εκδηλώσεων παρά τις μειωμένες συμμετοχές των ξένων γκαλερί. Το φεστιβάλ Αθηνών πειραματίστηκε επιτυχημένα και στα εικαστικά, η Άνδρος φιλοξένησε Γκίκα και… Aρβελέρ ενώ οι «Πλόες» του ιδρύματος Kυδωνιέως παρουσίασαν μιαν ευφάνταστη πολιτική έκθεση δύο ταλαντούχων νέων γλυπτών και του πάντα επίκαιρου και ανατρεπτικού Aντώνη Kυριακούλη. Eνός καλλιτέχνη τον οποίο ουδέποτε αποδέχθηκε η εγχώρια πρωτοπορία κυρίως λόγω των συντηρητικών ανακλαστικών της. Ανάλογη περίπτωση και ο Mηνάς Σεμερτζιάν (1940) ο οποίος πραγματοποίησε ηρωική επανεμφάνιση στην «Aθηναΐδα» ενθυμούμενος την εξπρεσιονιστική ελευθεριότητα του ’70 και ζωγραφίζοντας με πάθος τρομαχτικά και απωθητικά πράγματα. Τουτέστιν άλογα, λουλούδια και… αιδοία.

O Mηνάς, στο Παρίσι των Eλλήνων εμιγκρέ, έκανε παρέα με τον Kούνδουρο όταν ο τελευταίος είχε σταματήσει για ένα διάστημα το σινεμά προς χάρη της ζωγραφικής. O Kούνδουρος (1926) σπούδασε γλυπτική στην AΣKT έχοντας συμφοιτητές τον Bάσο Kαπάνταη και τη Nαταλία Mελά-Kωνσταντινίδου και πρωτοεμφανίστηκε ως σκηνοθέτης με τη «Mαγική πόλη» (1954) και το «Δράκο» (1956). Φέτος οι σχολές AKTO παρουσίασαν για πρώτη φορά τον Kούνδουρο ζωγράφο σ’ ένα αφιέρωμα με τίτλο «Eικόνες για μια πατρίδα». H ζωγραφική του, μείγμα Mόραλη και Θεόφιλου με μιαν επίγευση «κρητικού» σουρεαλισμού, συνυπήρξε ανακουφιστικά με τις «Mικρές Aφροδίτες» (1963) ή τον «Mπάυρον» (1992) που παίζονταν παράλληλα. O καλλιτέχνης αυτός πιστεύει στον αείζωο, ελληνικό μύθο όντας ο ίδιος ένα του κομμάτι, αλλά και στην ομορφιά που μας προστατεύει από την ποταπότητα των ανθρώπων.

Σε παράλληλη «μυθολογική» τροχιά κινήθηκε η έκθεση του Δημήτρη Mεράντζα με τίτλο «Άσημοι ήρωες, Διάσημοι ήρωες» στην γκαλερί Eλίκα. Ως σχόλιο στο objet trouvé ο καλλιτέχνης ανακατασκευάζει όπλα και τα καθιστά επιχειρήματα ειρήνης συνδυάζοντας ευφυώς τη φωτογραφία, τη ζωγραφική –πανταχού παρούσα στις κατασκευές του– και το πολιτικό σχόλιο.

H γκαλερί «Mπαταγιάννη» βρέθηκε στο Kολωνάκι (Hρακλείτου) με ανανεωμένο πρόγραμμα και ενδιαφέρουσες προτάσεις. Ξεχώρισαν τα «Παίγνια» της Xριστίνας Kάλμπαρη, μια γλωσσοκεντρική έκθεση που συνδυάζει εικόνες και κείμενα υπό την τρομώδη επίδραση της Marlene Dumas. (Μεταξύ των κειμενογράφων ο Nάνος Bαλαωρίτης, η Λεία Bιτάλη, ο Σωτήρης Δημητρίου, η Έρση Σωτηροπούλου, ο Γιάννης Yφάντης, ο Aργύρης Xιόνης κ.ά.).

Ανάλογο προβληματισμό εξέφραζε η έκθεση του Γιάννη Στεφανάκι με τίτλο «Ζωγραφίζοντας το Λόγο» στην «Έκφραση» κατά την οποία το οικείο και το ανοίκειο, η παιδική ηλικία ως το φοβερό τοπίο αλλού, πρωταγωνιστούν.

Στον ίδιο χώρο ο Τζουλιάνο Καγκλής, ζωγραφίζει ερωτήματα και τα ζωγραφίζει καλά όπως σημειώνει σχετικά ο Φοίβος Δεληβοριάς «–τι κοιτάει πίσω απ’ τα σώματα των γυναικών, των παιδιών και των ζώων και πώς είναι τόσο αλάνθαστος στα χρώματα του κόσμου και πού τα σώματα αυτά στ’ αλήθεια ανήκουν;»

Στη Fizz gallery ο Σταύρος Διακουμής (1969) έστησε τις τρισδιάστατες, ανησυχαστικές προσωπογραφίες του βρίσκοντας ένα δρόμο πλάι στον Segal, τον Kανιάρη, τον Catalan αλλά και τον De Chirico, γιατί όχι. H επιστροφή του Δημήτρη Nτοκατζή, εκ των κορυφαίων της γενιάς του ’80, στην Apartment με την έκθεση in Limbo αποτέλεσε πραγματικό γεγονός. (Kαι σαν τέτοιο βέβαια δεν έτυχε της ανάλογης προβολής από τα MME των ευνούχων ή των αγράμματων). Φωτογραφίζοντας το χώρο και τα πρόσωπα ανάμεσα σε συνειδητό και ασυνείδητο, επαναξιοποιώντας παλιές φωτογραφίες, αναστοχαζόμενος τον Maurice Tabard και τον Man Ray έστησε πάλι ένα περιβάλλον με επίτοιχα έργα και δύο γλυπτικά σχόλια που αναφέρονται στον εγκλεισμό και την επιτήρηση. H δουλειά του καθαρή, σαφής, χωρίς μελοδραματισμούς, πλην αισθησιακή, γεωμετρεί το συναίσθημα και αγγίζει το στόχο.

Eξάλλου μια Limbo, μια κόλαση δικαιούμαστε όλοι, οι συνειδητοποιημένοι.

Tι ωραία τα έγχρωμα σκίτσα, τα μικρά αθηναϊκά ενσταντανέ του Πάβλου Xαμπίδη στη gallery genesis; Mου θύμισαν αγγλική εικονογράφηση του '60. Για τη σαφήνεια, την πυκνότητα, το χιούμορ. Στον «Aστρολάβο» είδα την Kristina Ristic και τον ώριμο, αφηρημένο εξπρεσιονισμό της. H Ristic΄ (1973) από το Bελιγράδι μεταπήδησε στην AΣKT και έκτοτε μοιράζει τη ζωή της ανάμεσα Σερβία και Eλλάδα. O Άγγελος Aντωνόπουλος έδειξε στο Taf την ωριμότερη ως τώρα, σύνοψη της δουλειάς του ενώ στον ίδιο χώρο είδαμε επίσης τις πολύ ενδιαφέρουσες πολυεθνικές ομαδικές «Δάμαρ του Bλέμματος; Zähmung des Blicks?» και Eν λευκώ, Carte Blanche. H γλύπτρια Bένια Γεωργακοπούλου πρωτοτύπησε πάλι εκθέτοντας τόσο στην αίθουσα τέχνης Aθηνών όσο και σ’ ένα διαμέρισμα, στην περίφημη Mπλε πολυκατοικία των Eξαρχείων. Τίτλος της, άκρως φεμινιστικός, γλωσσαλγικής διάθεσης, με πολλές προσωπικές αναφορές και έντονα αισθητική-χειρωνακτική διαδικασία: «Μικρή γεωγραφία της ύπαρξης». Μας θύμισε την «αρχιτεκτονική της σκόρπιας ζωής» του Πεντζίκη.

Στο Titanium εντυπωσίασε ο Xρυσόστομος Mουσμουλίδης (1958), ζωγράφος και ιστορικός τέχνης, με τα σχέδια γυμνού και τις μεγάλες à la Pollock και dripping συνθέσεις του. Ένας ευφυής συνδυασμός χάους και κομψότητας, ένα requiem στο «θάνατο του καλού γούστου».

H έκπληξη όμως, ήρθε στον ίδιο χώρο από το νεαρό σκηνοθέτη και ζωγράφο Άγγελο Σπάρταλη (1973) που παρουσίασε την ενότητα «Από τη Γη στη Σελήνη», αναφορά στις ουτοπίες και τις δυστοπίες του ’70, την εποχή δηλαδή των τελευταίων επαναστατικών ονειρώξεων. O Σπάρταλης σχολιάζει εικαστικά την τηλεοπτική εικόνα, ζωγραφίζει το σήμα της YENEΔ αλλά και τον Γρήγορη Λαμπράκη με πινελιές που δε θυμίζουν τον Cézanne αλλά το πίξελ της τηλε-οθόνης. O ζωγράφος ερευνά τη γενεαλογία των εικόνων που μας έφεραν, κυριολεκτικά και μεταφορικά ως εδώ. Από τη Γη στη Σελήνη και vice versa. Εκτός Αθηνών ο Xρήστος Γαρουφαλής παρουσίασε στο «Nεώριον Tέχνης» Αγρινίου μια ρεαλιστική τυπολογία του καφέ. Προλογίζοντάς τον ο Πάνος Θεοδωρίδης γράφει: «Είναι βαρύ ν’ ανατολίζεις ατιμώρητα. H ζωγραφική πράξη χρειάζεται καθημερινά μια γόνιμη βροχή από πράγματα.»

Στο κέντρο Τέχνης Καλαμάτας ο Θανάσης Mουτσόπουλος οργάνωσε την εναλλακτική έκθεση-αναφορά στο ελληνικό ready made με τίτλο «Ανακύκλωση-επανάχρηση-ιδιοποίηση» και υπέγραψε τα θεωρητικά κείμενα του άκρως ενδιαφέροντος καταλόγου. O Mουτσόπουλος επιχειρεί χρόνια τώρα μ’ έμπνευση, πείσμα και εικονοκλαστική διάθεση να «δει» την ελληνική ιδιαιτερότητα μέσα από τη διεθνή συγκυρία, πράγμα απόλυτα αναγκαίο, και να συνδέσει ό, τι ονομάζεται «υψηλή τέχνη» με τις πιο περιθωριοποιημένες ή «χαμηλές» εκδοχές της.

Στο ίδρυμα Θεοχαράκη είδαμε τη εντυπωσιακή συλλογή νεοελληνικής ζωγραφικής του Λαρισαίου γιατρού Kατσίγρα ενώ στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών ένα επιτυχές αφιέρωμα στην εικαστική μας διασπορά από τον Kουνέλλη ως την Benglis. Oι παραλείψεις ελάχιστες (π.χ. η Πελαγία Aγγελοπούλου από τις Βρυξέλλες ή ο Nάκης Παναγιωτίδης από τη Βέρνη). O οποίος Παναγιωτίδης έδειξε την ίδια χρονιά νέα του δουλειά στην παρισινή γκαλερί Tornabuoni και αναδρομική στο κρατικό μουσείο της ιταλικής Μοντένα. Επίσης, ο νεαρός γλύπτης Ανδρέας Λόλης εντυπωσίασε με τα ιλουζιονιστικά γλυπτά του στο Ντίσελντορφ και η φωτογράφος Αγγελική Σβορώνου απέσπασε το β’ βραβείο της παρισινής εκδήλωσης «Photo d’Hôtel - Photo d’Auteur».

Στο Λονδίνο και την Whitechapel Gallery παρουσιάστηκε σε 4 θεματικές ενότητες από τον Iούνιο του 2010 ως τον Mάιο του 2011 η έκθεση «Keeping it Real - From the ready made to the everyday» με έργα από τη συλλογή Δ. Δασκαλόπουλου. Επιμελητής ήταν ο Achim Borchardt-Hume. Επίσης, στο Mουσείο Guggenheim του Μπιλμπάο παρουσιάστηκε φέτος τον Απρίλιο κι άλλη ενότητα από την ίδια συλλογή με τον τίτλο «Φωτεινό Διάστημα» και με έργα εκτός των άλλων της Annette Messager, της Mona Hatum, του Aλέξανδρου Ψυχούλη, του Thomas Hirschhorn κ.ά..

O τελευταίος, ο Hirschhorn, εκπροσώπησε επίσης την Eλβετία στη φετινή 54η Biennale Bενετίας, η οποία είναι αφιερωμένη στο φως του Tintoretto και έχει τίτλο Illuminazioni. Eκεί η Eλλάδα είχε διττή παρουσία· από τη μία η Διοχάντη στο εθνικό περίπτερό μας με κομισάριο τη Mαρία Mαραγκού, πρόεδρο της εταιρίας Ελλήνων κριτικών τέχνης (την οποία εψήφισε για τη θέση αυτή και ο Nίκος Γ. Ξυδάκης, μέλος της επιτροπής του YΠ.ΠOT και αντιπρόεδρος της ίδιας εταιρίας), και από την άλλη η Κατερίνα Γρέγου, κομισάριος του δανέζικου περιπτέρου (sic) η οποία παρουσίασε μια πλειάδα καλλιτεχνών μεταξύ των οποίων και τον Στέλιο Φαϊτάκη. O Φαϊτάκης δουλεύοντας in situ επί δύο μήνες, φιλοτέχνησε μια τεράστια, βυζαντινίζουσα τοιχογραφία για τη νεοκλασική πρόσοψη του κτηρίου με αναφορές στη μεταφυσική της βίας, στην ουτοπία της επανάστασης ως εναλλακτικής θρησκείας κ.λπ., κλέβοντας, κυ-ρι-ο-λε-κτι-κά, την παράσταση και εντυπωσιάζοντας ειδικούς και κοινό. Aπ’ την άλλη, η Διοχάντη μεταμόρφωσε το ελληνικό περίπτερο σ’ ένα συμβολικό κύβο, ένα είδος υπερβατικού χώρου οριζόμενου από το φως, το νερό και τον ήχο. Άκρως ατμοσφαιρική πρόταση, άψογα υλοποιημένη –η καλλιτέχνις πρόσφερε εξ ιδίων–, αλλά και αρκετά ελιτίστικη έτσι ώστε το ανώνυμο γκράφιτι στην είσοδο SOLD OUT να λέει πολλά περισσότερα για τη σημερινή Ελλάδα και την κατάσταση του πολιτισμού της. Aντίθετα, η Διοχάντη είχε επέμβει αριστουργηματικά το 2010 στο Παλαιό Eλαιουργείο της Eλευσίνας δημιουργώντας χώρους έμπλεους από μεταφυσικό ρίγος, κάτι που δεν επανελήφθη στη Bενετία. Θυμίζουμε ότι την ίδια χρονιά στον ίδιο χώρο ο Kουνέλλης συνεργαζόμενος με το Θόδωρο Tερζόπουλο είχε στήσει ένα συνταρακτικό σκηνικό - γλυπτικό περιβάλλον. Φέτος,στα Αισχύλεια της Ελευσίνας και στον ίδιο χώρο είναι η σειρά του Steven Antonakos να φωτίσει με νέον τα πραγματικά και τα συμβολικά σκότη του εθνικού μας Ερειπιώνα.

Eπίλογος

Aυτή είναι η κατάσταση: H Aθήνα και οι κατεστημένοι της θεσμοί να σχολάζουν και την παράσταση να κλέβει η Eλευσίνα. Nέοι δημιουργοί να κάνουν ελπιδοφόρα ανοίγματα στο εξωτερικό και στο εσωτερικό να παρουσιάζει δουλειά του σε μουσειακό επίπεδο όποιος έχει βρει και το χορηγό του. Eκατοντάδες καλλιτέχνες να (ανα)συνθέτουν το σημερινό, καθημαγμένο μας πρόσωπο-προσωπείο και τα MME περί άλλα να τυρβάζουν φλυαρώντας και αναπαράγοντας την επιπολάζουσα ευήθεια. H πολιτεία σε πανικό και διάλυση, το τελευταίο πράγμα που σκέφτεται είναι ο πολιτισμός. Kι όμως! Mέσα στον ορυμαγδό, με τον πρωθυπουργό και τους υπουργούς του να είναι διαρκώς στις Βρυξέλλες, το Bερολίνο ή το Παρίσι, χάθηκε μοναδική ευκαιρία να δειχτεί εκτός της Eλλάδας της επαιτείας και της απαξίωσης και η Eλλάδα της δημιουργίας, η άλλη Eλλάδα. Θα ήταν αρκετά εύκολο! Θέλουμε δε θέλουμε είμαστε της μόδας! O κ. πρωθυπουργός θα μπορούσε να ζητήσει λ.χ. από τη Γερμανίδα καγκελάριο απλώς ένα μουσείο. Kι εκεί να δείχναμε κόρες, κούρους και αγγέλους δια χειρός Aγγέλου Ακοτάντου ή Mόραλη, το σινεμά του Kακογιάννη, του Λάνθιμου και του Σπάρταλη, εικόνες του Δαμασκηνού και φιγούρες του Kανιάρη ή του Άγγελου Παπαδημητρίου. Collages του Eλύτη και ζωγραφιές του Πεντζίκη… Τόσο απλά…

ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

2011-12-22T10:54:00.002+02:00

Όλη η Ελλάδα μια καθολική και άγρια Πρέβεζα

Ν. Καρούζος

ΘΕΛΩ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ ΣΑΣ. Θέλω να στοχαστούμε μαζί. Θέλω ν' ανατρέψουμε τη συνήθεια που θέλει να καταναλώνουμε τις εικόνες σαν χάμπουργκερ. Που θέλει επίσης ν' αγνοεί πως πίσω από κάθε μορφή υπάρχει μια γενεαλογία· δηλαδή πως οι εικόνες έχουν και πατέρα και μητέρα και πολύ περισσότερο προμάμμη. Πως κρύβουν ένα νόημα που το προσφέρουν σαν δώρο στον πείσμωνα της ματιάς, στον τρυφερό τού βλέμματος. Κοιτάξτε αυτόν τον πίνακα και προσπαθήστε να τον διαβάσετε σαν κείμενο. Εισέλθετε ακροποδητί από τ' αριστερά όπως σας οδηγεί η βαρυσήμαντη κουρτίνα η οποία λειτουργεί και σαν αυλαία. Τα γεωμετρικά πλακάκια κάτω επιβάλλουν πειθαρχία, καθώς τα δύο ανθρώπινα όντα απέναντι υποδύονται πανάρχαιους ρόλους: Ο ζωγράφος κυνηγός και το μοντέλο-θήραμα· ανάμεσά τους η διαδικασία αναπαράστασης, δηλαδή μια τελετουργία που καθιστά αιώνιο ό,τι απεικονίζεται και τα δύο αυτά όντα έχουν κερδίσει την αθανασία, έστω της μορφής τους, παρ' ότι γνωρίζουμε καλά ότι κατ' ουσίαν απαθανάτιζαν τον θάνατό τους. Μέσα από μια υπερβολή θα λέγαμε πως ό,τι εμφανίζεται είναι κιόλας περίεργα νεκρό· στη ζωγραφική, τη φωτογραφία, στο σινεμά ακόμη και στην επιπόλαια καθημερινή και καθημερινά επιπόλαιη τηλεόραση...

ΒΛΕΠΩ ΤΗ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ να βλέπει τον καφέ ολοζώντανη και να σχολιάζει «Μωρέ εδώ έχουμε σινεμασκόπ, βλέπω μέχρι και τους θησαυρούς του Σολωμού!». Πώς μπορεί να πεθάνει κάτι που έχει ζήσει; Και ο Χατζηχρήστος, ξανακερδισμένος μέσα από τη μικρή οθόνη, απαντά σε κάποιον που τον ρωτάει τι δουλειά κάνει: «Δουλεύω σ' ένα φίλο μου». Κι ο φίλος σου τι δουλειά κάνει; «Δουλεύει σ' έναν ξάδελφό του». Κι ο ξάδελφος; «Δουλεύει σε έναν μπάρμπα του». Κι ο μπάρμπας τι δουλειά κάνει; «Ψάχνει να βρει δουλειά»! Με 12% μαρτυρημένη ανεργία διερωτώμαι αν υπάρχει πιο δραματικά επίκαιρη, αστεία ατάκα. Όσο για τους θησαυρούς του Σολομώντος, αυτοί βρίσκονται στ' αποθεματικά των ΔΕΚΟ που θα χρηματοδοτήσουν τα νέα έργα. «Ανάθεμα στα τάλαρα» που θα 'λεγε και ο Κωνσταντίνος Θεοτόκης όταν το χρήμα καταβροχθίζει τιμές αλλά και την τόσο ευάλωτη πια τιμή μας ή την τιμή της αγάπη μας.

ΑΣ ΞΑΝΑΓΥΡΙΣΟΥΜΕ όμως στην τιμή της ζωγραφικής. Ο ζωγράφος ονομάζεται Γιαν Βερμέερ και όταν πέθανε, το 1675, άφησε στη χήρα και τα 11 παιδιά του τέτοιο χρέος, ώστε ο φούρναρης να τους παρακρατήσει 2 πίνακες. Πόση δυστυχία κρύβουν συχνά τ' αριστουργήματα και πόση άδηλη ιστορία οι προφανείς εικόνες. Ο Καρούζος το βίωνε αλλιώς: «Είμαι ένας γυμνός άνθρωπος», έλεγε συχνά. Ο Βερμέερ ξεχάστηκε, όπως και ο Γκρέκο, ως τα μέσα του 19ου αιώνα. Σήμερα αναγνωρίζονται περί τα 35 αυτόγραφα έργα του, στα οποία η καθημερινότητα -αγαπημένη λέξη των μικροπολιτικών μας- αναγορεύεται σε αξία και οι αστικές συνήθειες σε modus vivendi. Η παρούσα σύνθεση ονομάζεται «Αλληγορία της Ζωγραφικής» και λειτουργεί σαν ένα θεατρικό μονόπρακτο. Ο θεατής κάνοντας travelling ανακαλύπτει τον ζωγράφο, τον καμβά του και το θέμα του. Το φως αριστερά αποκαλύπτει με τη σειρά του το σκηνοθετημένο κορίτσι με τα σύμβολά του. Στο βάθος ο χάρτης με τις ολλανδικές κτήσεις δείχνει τα όρια του τότε κόσμου και της κοσμικής εξουσίας. Σαν τις Meninas βλέπουμε κι εδώ, απ' την ανάποδη, τη μυσταγωγία της ζωγραφικής. Τον μισαρχινισμένο πίνακα πρέπει να τον τελειώσουμε μόνοι μας. Εξαντλώντας όλο, μα όλο τον χρόνο που μας έχει διατεθεί. Έως το τέλος του χρόνου...

Ο ΒΕΡΜΕΕΡ ΧΡΩΜΑΤΙΖΕΙ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ και ρουφάει τη στιγμή, ανώνυμος -νομίζει- αρμέγοντας το χαμηλωμένο βλέμμα του κοριτσιού. Το δράμα της ματιάς καθιστά τη σιωπή εκκωφαντική και το φως αμείλικτο αποφασίζει τι θα ζήσει και τι θα πεθάνει στην εικόνα. Στην προτεσταντική Ολλανδία του 17ου αι. το μπαρόκ γίνεται οικόσιτο, αποβάλλει το δυναστικό μεγαλείο και βολεύεται στα μικρά μεγέθη της αστικής ευπρέπειας. Εκατοντάδες μικροί maitres αναπαράγουν πιστά την πραγματικότητα με πινελιές πειθήνιας πρόζας. Ο,τι όμως αγγίζει η ακρίβεια του δασκάλου της Ντελφτ μεταμορφώνεται σε ποίηση. Γιατί ποίηση είναι ο τρόπος που λάμπει το καρφί του καθίσματος και το σοβαντεπί του τοίχου, τα κίτρινα που ψυχραίνονται και τα μπλε που βαθαίνουν σαν από εσωτερική φωτιά. Και η γαλήνη που εντέλει καλύπτει μύχιες σκέψεις ή πάθη. Ο ζωγράφος αναρωτιέται μαζί με τον ποιητή, τον αθησαύριστο «Μια τέτοια μέρα, με τέτοιο φως, πώς να πεθάνω;». Ο Βερμέερ με την καθολική σύζυγο, ιερουργεί στις μικρολεπτομέρειες μετατρέποντας το εργαστήριό του σε ναό, όπου και η κόλαση ακόμη έχει χαρακτηριστικά παραδείσου.

ΟΣΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΚΗ ΜΑΣ άγρια Πρέβεζα των ελλειμμάτων της διαρπαγής και του χυδαίου, ας διεκδικήσουμε ό,τι μας υφαρπάζουν οι πολλοί πιο πολύ: το χρόνο μας. Κι ας απαντήσουμε στον δικό τους ομογενοποιημένο, αγοραίο και άχρωμο χρόνο με το χρώμα ενός χρόνου που διαστέλλεται δημιουργικά. Που υπάρχει για να καταπίνει την ασχήμια την οποία άφρονες κατέστησαν συνώνυμη της πραγματικότητας και του ρεαλισμού. Το εφικτό όμως μπορεί να 'ναι αλλιώτικο. Το δείχνει ο Βερμέερ μέσα από τη μεταξωτή του αθανασία, αλλά και ο Καρυωτάκης όταν δηλώνει απ' την υπερηφάνεια του θανάτου του πως κάθε -τέτοια- πραγματικότητα του είναι αποκρουστική.

ON OFF - 12/06/2005

ΥΓ. Ο χρόνος είναι κρίμα!

ΠΕΡΙ ΕΡΩΤΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΔΑΙΜΟΝΙΩΝ

2011-12-22T10:50:00.002+02:00

Τον άναρχο Έρωτα να νιώσω ακέριο, Θέ μου Γυμνή Σού δέεται η ψυχή. Από χαρά, από πόνο, από ηδονή. Αγγ. Σικελιανός

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΕΡΩΤΑΣ; Αθέλητη σκλαβιά ή εκούσια απελευθέρωση; Η μέγιστη ανασφάλεια που ζητεί από τον επιλεγμένο άλλον αποκλειστική επιβεβαίωση του εγώ ή ανιδιοτελή προσφορά του πιο εσωτερικού μας εαυτού στον έτερο, τον ξένο, ο οποίος, όμως, καθαγιάζεται σε μια στιγμή; Είναι ο έρωτας υγεία του σώματος ή αρρώστια της ψυχής; Υπάρχει ακόμη στις καρδιές των ανθρώπων ή τον παραμέρισε η σεξουαλική ταχυφαγία της εποχής, το «ψεκάστε, σκουπίστε, τελειώσατε» των διατομικών σχέσεων; Πού, τέλος, πηγαίνει ο έρωτας όταν τελειώνει; Γίνεται μια τρυφερή πάχνη αναμνήσεων και άδολων συναισθημάτων ή μεταμορφώνεται σε παροργισμένη εμμονή, σε πληγή που πυοφορεί και που επιστρέφει μίσος στο μίσος; Προσωπικά πιστεύω πως η ποιότητα μιας αγάπης κρίνεται από την ικανότητά της να υπάρχει και μετά από τη δύση του έρωτα. Αλλιώς, το περισσευούμενο μίσος αποδεικνύει τον βαθμό αναπηρίας των αισθημάτων που προϋπήρξαν. Ούτως ή άλλως, όμως, ένας λόγος για τον έρωτα εκλύει, σχεδόν πάντα και ποικίλες, όχι ευάρεστες αναθυμιάσεις. Αυτό που λέγεται και κόστος της αγάπης.

ΚΑΛΟΥ-ΚΑΚΟΥ ΠΑΝΤΩΣ ΤΗΛΕΦΩΝΗΣΤΕ και στον ψυχαναλυτή σας! Αυτόν που ονομάζεται και «Δήμιος του Έρωτα», έστω και αν σιχαίνεται αυτό το προσωνύμι. Αναφέρομαι βέβαια στο ομότιτλο βιβλίο του αμερικανοεβραίου γκουρού της υπαρξιακής ψυχανάλυσης καθηγητή Ιρβιν Γιάλομ, τα έργα του οποίου λογοτεχνικά και μη κυκλοφορούν αποκλειστικά από την «Αγρα», σ' επιμελημένες μεταφράσεις της Ευαγγελίας Ανδριτσάνου και του Γιάννη Ζέρβα. Εξομολογείται ο Γιάλομ: «Δεν μ' αρέσει να δουλεύω μ' ερωτευμένους. Ίσως γιατί τους ζηλεύω... Ίσως πάλι γιατί ο έρωτας και η ψυχοθεραπεία είναι μεταξύ τους ασύμβατα. Ο καλός θεραπευτής πολεμάει το σκοτάδι και ζητάει το φως, ενώ ο έρωτας συντηρείται από το μυστήριο και καταρρέει μόλις αρχίσεις να τον εξετάζεις σχολαστικά...». Τώρα, τι είναι αυτό, παρηγοριά ή απελπισία; Ο ίδιος όμως ο συγγραφέας δεν χαρίζεται ούτε στον εαυτό του, καθώς δεν διστάζει να εκθέσει τις προσωπικές του αδυναμίες ή και τις αποτυχίες του ακόμη ως προς τον μόνιμό του στόχο· δηλαδή την αποθεραπεία των ασθενών του (που θα πει, των ερωτευμένων). Είναι λοιπόν νόσος ο έρωτας; Γίνεται νόσος όταν συνταυτισθεί με ψυχώσεις, ανταγωνισμούς, απωθήσεις, ματαιωμένες επιθυμίες, κατάθλιψη, νευρωτικές συμπεριφορές και νευρωτικές ανασφάλειες. Τότε το κρασί γίνεται ξύδι ή για τους ολιγαρκείς ξυδάκι, και ο έρωτας μεταστρέφεται στην αργή λιτανεία των πεθαμένων όπως χορογραφείται στο πένθιμο, δεύτερο μέρος της πρώτης συμφωνίας του Μάλερ (μια και μιλάμε για μουσική).

«ΓΙΑΤΙ, ΛΟΙΠΟΝ, ΧΩΡΙΣΑΜΕ; Ποιος επέτρεψε να εισβάλει ένα τόσο ανυπόληπτο πλήθος ανάμεσά μας; Και ο έρωτας; Είπαμε, είναι το μέγιστο, εγωτικό συναίσθημα. Ερωτευόμαστε τον εαυτό μας καθώς αντανακλάται στο ερωτευμένο βλέμμα του άλλου. Κατ' ουσίαν επιβραβεύουμε ανακουφισμένοι την εκλογή του. Είμαστε ευτυχισμένοι, ξετρελαμένοι που μας διάλεξε, που τον διαλέξαμε. Επιλέγοντας τον άλλο προβάλλουμε επάνω του την ιδανική εκδοχή του εαυτού μας. Δύο ωραία ζώα που καθρεφτίζονται στη λίμνη και κοιτά το ένα κλεφτά το είδωλο του άλλου. Γι' αυτό και γίνεται αίφνης μίσος ο διάπυρος έρωτας· γιατί στερεύει η τροφοδότηση της εγωιστικής παραδοχής. Και το πένθος; αυτό γεννιέται από την συνειδητοποίηση πως τώρα το αγαπημένο σώμα είναι άλλο, σώμα άλλου, αλλού. Σαν θάνατος. Και πάλι απ' την αρχή... Στην έρημο των ανθρώπων μυριάδες οι άνθρωποι που ψάχνουν ανθρώπους. Με απελπισία... Οι άνθρωποι συναντιούνται, σμίγουν, φοβούνται, χωρίζουν, θυμούνται, θυμώνουν, χάνονται... Έτσι θα γίνεται όσο ένα αόρατο πελώριο χέρι θ' αναδεύει χωρίς νόημα, την έρημο και την άμμο της... Λάφυρο του έρωτα η ερημία» (Μ. Στεφανίδη, «Ελένη από χαρτί», «Ελληνικά Γράμματα», 2003).

ΕΡΩΤΑΣ ΕΙΝΑΙ! Από την εποχή του Ρομέο και της Ιουλιέτας ή από την παράσταση του Μιχαήλ Μαρμαρινού, στην οποία ξανακαινουργιώνονται πανάρχαιες ιστορίες και πολυχρονισμένα αισθήματα... Ο Μιχαήλ Μαρμαρινός καταφέρνει και τη λυρικότητα του κειμένου να υπηρετήσει και ν' ανοιχτεί σε πολλές διαφορετικές αναγνώσεις ενός έργου που είναι μεν μύθος αλλά όχι μαυσωλείο. Παράλληλα, δουλεύοντας με νέα παιδιά κατάφερε να βγάλει εντυπωσιακές ερμηνείες έξω από κάθε ακαδημαϊκή παράδοση. Εκπληξη στάθηκαν οι νεαρές Ρένα Ανδρεαδάκη και Ηλέκτρα Νικολούζου, οι οποίες ενάλλασσαν το εύθραυστο με το συμπαγές και το γήινο με το ουράνιο. Εξαιρετική η συμβολή του Γιάννη Μετζικώφ, ο οποίος ανταπέδωσε εμπνευσμένα στην τρέλα και τις εμμονές του σκηνοθέτη, τη δική του τρέλα και τις δικές του εμμονές. «Έχετε ερωτευθεί ποτέ;», ρωτάνε οι ηθοποιοί τους σαστισμένους θεατές στο τέλος του πρώτου μέρους (Αχ, γιατί να μην ρωτούσανε κι εμένα!). Δηλώνει ο σκηνοθέτης: «Πρόκειται για μιαν χορταστική χοροεσπερίδα για να επιβιώσουμε... Οι δρόμοι παίζουν μεγάλο ρόλο στον έρωτα. Ο έρωτας είναι όλο δρόμοι... Στο μεταξύ έξω υπάρχει πανούκλα». Εξω, όμως, από πού; Απ' την πόλη, απ' το θέατρο, απ' το έργο; Πού, αλήθεια, βρίσκεται η πανούκλα; Εκεί μακριά στο βάθος του ορίζοντα ή βαθιά μέσα μας; Αφού αδυνατούμε πια να ερωτευτούμε, να γλιτώσουμε. Και πέρασε πλέον ο καιρός που ονομάζαμε αθώους όσους δήλωναν άγνοια ή ότι δεν κατάλαβαν τίποτε. (Παρένθεση: Η σκηνή του μπαλκονιού, «Ρομέο, Ρομέο, γιατί να σε λένε Ρομέο...», εξαίσια. Και παιγμένη πάνω σ' ένα τραπέζι. Εκεί δηλαδή που τρώμε, συναλλασσόμαστε, επικοινωνούμε, δουλεύουμε, κατά περίπτωση κάνουμε έρωτα...).

ON OFF - 25/01/2004

ΤΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΤΟΥ ΘΕΟΥ

2011-12-20T09:42:00.002+02:00

Κυριάκος Κατζουράκης, Κρατούμενοι, 2010

Αηδόνι, αηδόνι, αηδόνι, / τ' είναι Θεός; τι μη Θεός; / και τι ανάμεσό τους;

Γ. ΣΕΦΕΡΗΣ

Ο Θεός ως έννοια είναι, ίσως, το υψηλότερο δημιούργημα του ανθρώπου. Το θείο ως σύλληψη βρίσκεται πίσω από όποια πολιτιστική διαδρομή του ανθρώπου, συγκροτώντας το πνευματωδέστερο οξύμωρο επί της γης: ένα πλάσμα να εν-νοεί εκείνο το ον που το υπερβαίνει απόλυτα. Όπου οικοδομείται μια θρησκεία, εκεί χτίζεται και μια κουλτούρα, μια πολιτιστική συμπεριφορά. Εκεί, άρα, αναφύονται πολυδύναμοι και οι μηχανισμοί της αγοράς. Αν η ιδέα «κατασκευάζω τον Θεό μου» ηχεί ιερόσυλα, η διαδικασία «εμπορεύομαι τον Θεό μου» είναι, κατά βάση, θεολογικά αποδεκτή, εφόσον κάθε πιστός κατέχει και διακατέχεται από τον Θεό του αναπτύσσοντας σχέσεις ιδιοκτησίας προς Αυτόν.

Σήμερα πάρα πολλοί διεκδικούν την ιδιοκτησία ή το μάρκετινγκ του Θεού: Προτεστάντες, καλβινιστές, καθολικοί, ορθόδοξοι, σουνίτες, σιίτες, εβραίοι, βραχμάνοι, βουδιστές. Έχει κανείς την αίσθηση ότι ο πόλεμος στο Ιράκ δεν αποτέλεσε την τελευταία φάση των Σταυροφοριών που άρχισαν χίλια χρόνια πριν, με τον πρόεδρο Θάμνο (Bush) απότμημα του παλαιού Λεοντόκαρδου Ριχάρδου να οργανώνει τον αφανισμό του νέου Σαλαδίνου; Τότε αλλά και σήμερα τις ΗΠΑ κυβερνά ένα ιδιότυπο προτεσταντικό-εβραϊκό λόμπι ζηλωτών που προσεύχεται εντατικά πριν εξαπολύσει βομβαρδισμούς με μια προσευχή που, πάνω-κάτω, θα μπορούσε να είναι η εξής:

Για του Χριστού την πίστη την Αγία

να διασφαλίσουμε την μονοκρατορία

και με σταυρούς, γονυκλισίες και ευχέλαια

να τους αλλάξουμε, στους motherfuckers, τα πετρέλαια.

Οh my God, oh my Gold! Προλογίζοντας το βιβλίο μου «Τα τεμένη της Θράκης, Εισαγωγή στην τέχνη του Ισλάμ», η Παυλίνα Νάσιουτζικ υπογραμμίζει ότι η Δύση αντιμετωπίζει την Ανατολή ως αντεστραμμένο κόσμο, ενώ η Ανατολή αντι-παρατηρεί τη Δύση (σελ. 12): «...Η αντίληψη της φυλετικής ανωτερότητας, αντίληψη που στη σημερινή εποχή εκφράζεται με τις απόψεις του Huntington για αγγλοσαξωνική κυριαρχία στο πολυπολιτισμικό μοντέλο και τις εκπεφρασμένες απόψεις της αμερικανικής πολιτικής ηγεσίας για ένα "εκλεκτό έθνος", δημιουργεί ένα είδος κοινωνικού δαρβινισμού που αναμφίβολα διαμορφώνει τις σχέσεις της Αμερικής με τους γηγενείς πληθυσμούς της Ανατολής...» Και βέβαια, πίσω απ' όλες τις θεωρίες, σαρκώνεται ανάγλυφο το θεολογικό μάρκετινγκ που αναθέτει στον «περιούσιο λαό» το laissez-faire των παγκοσμιοποιημένων συμφερόντων. Αν, λοιπόν, χρειαζόμαστε έναν Θεό για να κάνουμε πόλεμο, έχουμε ανάγκη κι ενός ακόμη για να κάνουμε business. Ή, έστω, τον υιό Του.

Απ' την άλλη, η άγνοια της Ιστορίας, ή η άγνοια της ιστορίας των θρησκειών, οδηγεί στο θρησκοϊδεοληπτικό kitsch, δηλαδή στον εξορκισμό της οποιασδήποτε μεταφυσικής εμπρός στον πιο κοντόθωρο ματεριαλισμό, στην πιο γραφειοκρατική λογική τάξη του προφανούς. Έχω συχνά υπογραμμίσει πως είναι η πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία που μπορεί ο πολίτης να κοιτά από τόσο κοντά τον ηγέτη του, να τον ανασκολοπίζει ουσιαστικά, με το βλέμμα. Τηλεόραση ή τηλεοπτική εικόνα όσο και αν μυθοποιεί, άλλο τόσο και ξεγυμνώνει. Στα μήντια όλου του κόσμου κυκλοφορούσε η εικόνα του Μπους στο οβάλ γραφείο να προσεύχεται. Δραματικά σαρκαστικός ήταν ο τίτλος της “Αυγής”: «Με τη βοήθεια του Θεού, θα σας αλλάξουμε την... πίστη!» Θέατρο, παραλήρημα, πίστη της ευήθειας ή ευήθεια της πίστης; Αγνωστοι αι βουλαί του Υψίστου, ο οποίος, πάντως, θα μπορούσε να συντρίψει αυτούς «ως σκεύη κεραμέως». Τέτοιαν, όμως, kitsch εκδοχή της Ιστορίας, έστω και από την ανάποδη, είχαμε και εις τα καθ' ημάς. Ποιος ξέχασε την συμπαθή ευρωβουλευτίνα του σημιτισμού κ. Καραμάνου, η οποία έχει τεθεί επικεφαλής μιας σταυροφορίας εναντίον του Αβάτου του Αγίου Όρους, μετρώντας μ' έναν ρηχό φεμινισμό και μ' έναν ανιστόρητο εκσυγχρονισμό το έμφορτο από το δέος του χρόνου ρούχο της παράδοσης. Η δική της προσευχή θα μπορούσε να ήταν έτσι:

Εμπρός κορίτσια και συντρόφισσες απ' τις Βρυξέλλες

με χαμηλά παπούτσια, σορτς και ελβιέλες

μεθυσμένες από της ανοίξεως το μύρον

να εκπορθήσουμε τη Μονή των Ιβήρων

και -ίνα μη τι είπω χείρον-

να συνευρεθώμεν μετά των καλογήρων.

Και μεταξύ τυρού και αχλαδίου

να πατήσουμε και τη μονή Δοχειαρίου.

Σαν τους μουσκετίαρ Πόρθο, Άραμη και Άθω

τουρισμό να κάνουμε και βακάνς στον Αθω!

Τίποτα, τίποτα δεν μας σταματά

στο Όρος θα περπατήσουμε γεμάτες τσαμπουκά (δις).

Αργότερα βέβαια must έγινε η μονή Βατοπεδίου, η οικογένεια Βουλγαράκη, ο Ρουσόπουλος και ο ηγούμενος Εφραίμ. Αυτός ο τελευταίος, αφού περιέφερε ως ατζέντης υπερουράνιας haute-couture την ζώνη της Παναγίας σε όλοι τη ντόπια νομενκλατούρα, την ταξίδεψε ως τα διαμερίσματα του Πούτιν. Και μάλιστα σε προεκλογική περίοδο. Φαίνεται πως από την εποχή του Ρασπούτιν δεν έχουν αλλάξει πολλά πράγματα και φαίνεται πως πάντα υπάρχουν πρόθυμοι εκπρόσωποι του Θεού για να συγχωρήσουν τις αμαρτίες της πλουτοκρατίας, παλαιάς και νέας.

Κάποτε η Ιστορία γράφεται από τη σιωπή των πραγμάτων. Το κακό είναι ότι μιλάμε πολύ, φαινόμαστε πολύ, υποτιμώντας την ευεργεσία της σιωπής και της σκιάς. Προσέξτε αυτό τον πίνακα του Κυριάκου Κατζουράκη:τα γυμνά σώματα που συμπλέκονται, τον άδειο σκηνικό χώρο, την μετέωρη σκιά, τη χαμηλόφωνη βία. Πάντα στην ανθρώπινη Ιστορία μια εξουσία επιτηρεί ή τιμωρεί ό, τι της αντιστέκεται. Συχνά μάλιστα περιβεβλημένη με μεταφυσική άλω: Ύστερο Βυζάντιο,πρώιμη Αναγέννηση, εποχή της αθωότητας, εποχή της μετάβασης, εποχή της συνειδητοποίησης. Λίγο παλιότερα ο αρτιζάνος κατασκεύαζε· τώρα ο καλλιτέχνης συνθέτει. Ο Κατζουράκης μάλλον δεν θα εκπροσωπήσει του χρόνου την ελληνική τέχνη στη Μπιενάλε Βενετίας. Μάλλον δεν είναι in, καθώς εκφράζει μιαν παλαιά αριστοκρατία του πνεύματος κι όχι την τρέχουσα, νεόπλουτη νομενκλατούρα. Καλύτερα...

Ο ζωγράφος σαν ακροβάτης

2011-12-19T09:30:00.003+02:00

Με την ευκαιρία της έκθεσής του Γιάννη Στεφανάκι στις Βρυξέλλες τον Ιανουάριο του 2012.

Τέχνη θα πει να ψιθυρίσουμε την προσωπική μας ιστορία στο αφτί της Αιωνιότητας.

Ο Simone Martini ζωγράφιζε εξαιρετικά αυτό που γνώριζε καλά, ο Giotto εκείνο που αγνοούσε.

Ας είμαστε καχύποπτοι για την τέχνη εκείνη που απευθύνεται στο συναίσθημα και όχι στη νόηση. Που επιδιώκει περισσότερο να συγκινήσει παρά να μας διαφοροποιήσει την άποψη που έχουμε για τον κόσμο. Το προοπτικό σύστημα της Αναγέννησης είναι τόσο ψευδές στην αληθοφάνειά του όσο το να βλέπεις ποδοσφαιρικό αγώνα από την τηλεόραση και να νομίζεις ότι έχεις τρισδιάστατη εποπτεία του χώρου.

Η υπερβολική επεξεργασία της φόρμας καταλήγει στην επιτήδευση και τη διακοσμητικότητα.

Τέχνη είναι το σκοτεινό κι άγριο πράγμα που έχει ελάχιστη ή μηδαμινή σχέση με την «καλαισθησία». Η καλαισθησία διευθετεί, η τέχνη ανατρέπει. Τέχνη είναι οτιδήποτε ορίζει τον εαυτό του σαν τέχνη. Τ' αξιολογικά κριτήρια έπονται. Και βέβαια η ζυγαριά του χρόνου.

Ο Γιάννης Στεφανάκις, χρόνια τώρα, κάνει βουτιές μέσα στο χρόνο και ανασύρει εικόνες, σκοτεινά κοράλλια του βυθού, σπασμένα παιδικά παιχνίδια και σκιές από δωμάτια διπλοκλειδωμένα. Άλλοτε ανασύρει πρόσωπα - προσωπεία για ρόλους που δεν ευοδώθηκαν, μάσκες νεκρών και αποφάγια οικόσιτων ζώων. Είναι τότε που βαθιά τρομαγμένος, έχοντας ψηλαφίσει τα όρια του φόβου, δίνει με μιας ένα σάλτο και βρρρρρουμ νάτον βρίσκεται στον ουρανό κρατώντας τους χαρταετούς του σαν φτερά. Ούτε κι εκεί όμως τα πράγματα είναι ευκολότερα. Ρωτήστε, αν δεν με πιστεύετε, τον Dylan Thomas.

Όμως η τέχνη είναι κοινωνία, επικοινωνία, αλλά όχι δημοσιότητα. Αφήστε που θα 'ρθει μια εποχή στην οποία η δημοσιότητα θα είναι το άκρον άωτον της banalité. Η τέχνη επίσης δεν επιτρέπει ελεημοσύνες και σιχαίνεται τη φιλανθρωπία.

Για τον Στεφανάκι, το έργο τέχνης είναι δημόσιο αγαθό και κατά παράβαση ή συγκυριακά «ιδιωτικό». Μ' ενοχλεί η προβολή ιδιοκτησίας πάνω σ' ένα έργο τέχνης. Μοιάζει σαν να δηλώνει κάποιος κάτοχος του Πολικού Αστέρα. Η καλύτερη θέση για ένα έργο τέχνης βρίσκεται στο μυαλό μας. Η κοινωνία του θεάματος επείγει να καταστεί κοινωνία του βλέμματος. Διαφορετικά, οι νεοβάρβαροι της εικόνας παραμονεύουν.

Η τέχνη δεν συνιστά έκπληξη αλλά αποκάλυψη. Η τέχνη είναι σαν τους έρωτες. Πρέπει κάποτε κάποτε να πεθαίνει, γιατί μόνο έτσι δεν νεκρώνεται. Κι όταν ανασταίνεται, τότε ισοδυναμεί με επανάσταση. Περισσότερο από το ριζοσπαστικό περιεχόμενο ενδιαφέρει η ριζοσπαστική φόρμα, γιατί αυτή αντανακλά απευθείας τη ριζοσπαστική σκέψη. Και η ριζοσπαστική σκέψη είναι η μόνη που μπορεί να «ριζοσπαστικοποιήσει» την κοινωνία. Οι άνθρωποι, στην αθωότητα ή την πονηριά τους, ζητούν συχνά από τις πολιτικές πράγματα που μόνο η τέχνη μπορεί να δώσει. Εξ ου και η συχνή δυστυχία τους.

Ανάμεσα στα διεθνή και τα εγχώρια σκουπίδια είναι λογικό να προτιμάμε τα δικά μας. Εκτός κι αν κάποιος μας εμπνεύσει έτσι ώστε να περιφρονούμε τα σκουπίδια συλλήβδην.

Έλεγε ο Στανισλάβσκι: «Ν' αγαπάτε την τέχνη μέσα σας. Κι όχι τον εαυτό σας μέσα από την τέχνη...». Ζωγραφίζοντας, τρόπος του λέγειν, ο Andy Warhol ένα κονσερβοκούτι Campbell's, δημιουργεί οπτικό σοκ σύμφωνα με τις dada μεθόδους του προπάππου του Duchamp κυρίως γιατί εντάσσει ένα αντιηρωικό αντικείμενο σ' έναν μηχανισμό κατ' εξοχήν μυθοποιητικό όπως είναι η ζωγραφική. Η Coca Cola εκφράζει απόλυτα το πνεύμα της νέας ηπείρου και την πουριτανική της ιδεολογία επειδή προσφέρει ευχαρίστηση χωρίς να διαπραχθεί «αμαρτία» όπως συμβαίνει με την κατανάλωση του αλκοόλ. Η αληθινή τέχνη, πάλι, αποστρέφεται τους πουριτανούς και έλκεται από τους αμαρτωλούς. Ο Mondrian υπήρξε μια εύγλωττη εξαίρεση. Στο μπαρόκ κυριαρχεί ένα μεγαλείο του οποίου δύσκολα ερμηνεύεται η προέλευση.

Το να ζεις συνειδητά την καθημερινότητά σου συνιστά μια μορφή τέχνης. Όταν πάλι η ομορφιά είναι αγοραία, γίνεται τότε ευλογημένη η συνείδηση της τυφλότητας.

Η μεγαλύτερη επικοινωνιακή δύναμη της τέχνης είναι ότι μεταφέρει τις παράλληλες συγκινήσεις που ένιωσαν άνθρωποι διαφορετικών εποχών, σε σχέση με τον ίδιο στίχο, την ίδια μουσική, την ίδια εικόνα, στον παρόντα χρόνο.

Τέχνη είναι ο τρόπος για να ζήσουμε κάπως ευτυχισμένοι τη μελαγχολία μας...

Η τέχνη μοιάζει με το αβγό. Πολλοί εξαντλούνται στην επιφάνειά της, αλλά η ουσία κρύβεται στο βάθος. Το αβγό, όπως επίσης και η τέχνη, περιέχει μέσα του το παρελθόν αλλά και το μέλλον του. Απλά, αβίαστα, νομοτελειακά. Ο Γιάννης Στεφανάκις ζωγραφίζει και ζωγραφίζει γιατί δεν μπορεί, δεν του επιτρέπεται, να κάνει αλλιώς...

Στίχοι για τα Χριστούγεννα

2011-12-18T23:19:00.003+02:00

Le bon Dieu

Ξύπνησε αχάραγα ο καλός θεός,

πρώτος-πρώτος πήγε στη δουλειά του.

Γι άλλη μια μέρα κούρντισε,

ξεσκόνισε αγόγγυστα τον κόσμο,

έλεγξε τους τροχούς και τους ιμάντες,

λάδωσε την πετσικαρισμένη μηχανή

κι ούτε ένα παράπονο

ούτε μια βαρυγκώμια, για τον αιώνα

που δεν σώνει, με την απέραντη

τη τόση μοναξιά του.

Αυτό να βλέπετε και να παρηγοριέστε

εσείς, οι μοναχικοί και οι πεφορτισμένοι

του σύμπαντος κόσμου...

Η προσευχή του Ησαύ

Κύριε, πόσες φόρες δεν αντάλλαξα

το Σαίξπηρ με μια λιακάδα

μια φεγγαράδα δεν με απομάκρυνε

από τόσα σοφά βιβλία, τόση σοβαρή δουλειά.

Κύριε, συγκινήθηκα μόνο με όσα

πρόλαβα, το δάκρυ μου σταγόνα

δεν μπόρεσε να εξαγοράσει

έναν ωκεανό ομορφιάς.

Κύριε, το ξέρω, έχασα τα πιο

σημαντικά, αφέθηκα στ' ασήμαντα

μοίρασα το καιρό μου στα δεύτερα

έχασα τη ψυχή μου κυνηγώντας,

Κύριε, το εφήμερο, την ηδονή στιγμής.

Οκνηρός μαζί και αναποφάσιστος

πούλησα τα μεγάλα αντί πινακίου φακής

και το χειρότερο ούτε στιγμή

Κύριε, δεν ένοιωσα χορτάτος.

Και μόνο γι αυτό όμως

Οικτίρμων φανού στον δούλο σου

κι ευσπλαχνικός. Κύριε...

Μαντινάδα

Άλλοι γεννιούνται κυνηγοί

μ' άλλοι κυνηγημένοι

γι αυτό κι η δόλια μου καρδιά

ας μην τη περιμένει.

ΒΟΜΒΙΔΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΦΑΣΙΑΣ

2011-12-18T23:11:00.003+02:00

Το πνεύμα των Χριστουγέννων, by Γκόοορτσος!

Ζούμε τη συνωμοσία των ανύπαρκτων.
Παύλος Τσίμας: ο πιο έξυπνος, ο πιο ενημερωμένος, ο πιο διακριτικός, ο πιο χαριτωμένος του σιναφιού του! Πάντως όχι κι οι πιο αθώος.
Σε σχέση βέβαια με τον Παπαχελά ή τον Χατζηνικολάου μπορεί να θεωρεί τον εαυτό του έως και αδικημένο.
Τηλε-ονόματα που υπήρχαν κάποτε αλλά δεν υπάρχουν πια και γι' αυτό είναι σαν να μην υπήρξαν ποτέ (η μεταφυσική δικαιοσύνη της εικόνας): Ανδρέας Μικρούτσικος, Νίκος Ευαγγελάτος, Τζούλια Αλεξανδράτου, Γιώργος Αυτιάς, Άννα Παναγιωταρέα, κ.α
Ορισμός: Δημοσιογράφος είναι εκείνος ο ανθρωποειδής που προκειμένου να κάνει όνομα και λεφτά, έκανε το όνομά του σκουπίδι.
Τα πάντα όλα! (Τα κοάλα τίποτε).
Παπαδήμος λεγόταν ο ανώτατος εκείνος τραπεζίτης ο οποίος νόμιζε ότι μπορεί να φτιάξει φρέσκια κακαβιά μ' όλα τα μπαγιάτικα ψάρια που το Σύστημα του επέβαλε (σαν να λέμε γαύρος Βρυξελλών και μαριδάκι Λίχτενσταϊν).
Τώρα Παπαδήμος λέγεται εκείνος ο κύριος που η διεθνής τραπεζική μασονία ήθελε πάντοτε δεύτερο και που ο ίδιος θέλει ανασχηματισμό από απελπισία.
Η απόλυτη ξεφτίλα της πολιτικής μας σκηνής είναι πως βρίσκεται σε διαρκή ομηρία του Καρατζαφέρη (ο οποίος έχει βάλει στη κωλότσεπή του τη μισή ΝΔ!).
Παπαδήμος λέγεται επίσης εκείνος ο δοτός πρωθυπουργός που ορκίστηκε επικεφαλής μιας πενηνταριάς κομματόσκυλων ή γραφικών και που νομίζει ότι μπορεί να κυβερνήσει χωρίς την αρωγή της κ. Φώφης Γενηματά.
Και που η αισθητική του δεν ενοχλείται από το δίδυμο Βενιζέλου-Πάγκαλου.
(τους οποίους κκ. Γενηματά, Βενιζέλο και Πάγκαλο πάντως έχουν ψηφίσει χιλιάδες χιλιάδων πολίτες).
Όταν πάντως σταματήσει να είναι ο κ. Παπαδήμος πρωθυπουργός -έστω και τέτοιος πρωθυπουργός, στην εποχή μας οι λέξεις είναι εικόνες και τα πρόσωπα ρόλοι- θα μπορούσε κάλλιστα να γίνει πρόεδρος του Δ.Σ. της Εθνικής Πινακοθήκης.
Στη θέση που άλλοτε κατείχε ο κ. Αράπογλου, επίσης επιτυχημένος τραπεζίτης. Τη θέση αυτή κατέχει τώρα ο νομικός-δικαστικός κ. Μπότσος με ξεχωριστή επιτυχία. (Λέμε τώρα).
Επειδή κάποιοι έχουν αναγάγει την ανυπαρξία τους σε μείζονα αρετή.
Βλέπετε, ποτέ άλλοτε το τίποτε δεν είχε στον τόπο μας περισσότερη ουσία.!!
Εν τω μεταξύ, διάφοροι Αλεξανδρινοί λαϊκοέντεχνοι εξακολουθούν να ταλαιπωρούν τον Καβάφη απροσχημάτιστα. (Ας πρόσεχε κι αυτός, ας γεννιόταν αλλού). Αλλά και στο Κάιρο να γεννιόταν ή στο Χαρτούμ, αυτοί οι αθεόφοβοι θα τον έβρισκαν.
Επειδή και η αταλαντοσύνη απαιτεί νάχεις λίγο ταλέντο. Ή, πολύ θράσος. Ή, απόλυτη άγνοια.
Ο κ. Παπαδήμος πάντως παραμένει προσώρας σοβαρός και ψύχραιμος.
Ενώ οικονομίες μιας ζωής, αποταμιεύσεις από σκληρή δουλεία χάνονται με την πιο εγκληματική ανευθυνότητα.
Το πράγμα ξεκίνησε με το “Τσοβόλα δώστα όλα”, έπειτα με τη φούσκα του χρηματιστηρίου επί Σημίτη και συνεχίζεται με τις νέες φούσκες της παγκοσμιοποιημένης απάτης.
Και ουδείς τιμωρείται. Πουθενά. Καπιταλιστική δικαιοσύνη κ. Αλέκα μου.
Μόνο κάποιοι ελάχιστοι αξιοπρεπείς πηδάνε από ουρανοξύστες.
Έχει πάντως ενδιαφέρον ν' ακούς αναλύσεις από τον Κωνσταντίνο Τσουκαλά ή τον Τίτο Πατρίκιο για τη σημερινή θλιβερή κατάσταση.
Οι οποίοι πάντως δεν έχουν κάνει ακόμη την αυτοκριτική τους για τις θέσεις τους επί Σημιτισμού.
Επειδή δεν φταίνε πάντα μόνο οι άλλοι.
Είπαμε, στο τόπο μας, “Αριστερός” είναι πρωτίστως κι αυτός ένας ρόλος.
Αυτοσχέδιες πιάτσες ταξί παντού, τεράστιες κίτρινες ουρές. Η κρίση έχει το χρώμα της φθίσης.
Άλλη η Ευρώπη του Ντελόρ και άλλη η Ευρώπη της Μέρκελ.
Άλλο πράγμα οι Τουπαμάρος και άλλο το πιπί της Μάρως (Νίκος Παπαζόγλου)
Θανάσης Νιάρχος, Άντα Παπανδρέου το απόλυτο ζευγάρι του πολιτικοποιημένου πολιτισμού. Ο Γερουλάνος είναι απλός φίλος και εκτελεστικάριος.
Στην Ελλάδα αν και υπάρχουν Αμερικανόφιλοι, Ρωσόφιλοι ή Κινεζόφιλοι, παιχνίδι κάνουν σταθερά οι κιναιδόφιλοι.
Οι τοίχοι των Εξαρχείων το λένε καλά: “Όποιος θέλει ασφάλεια, να γίνει ασφαλίτης”.
Αδέλφια εμπρός να θεαματικοποιήσουμε το θέαμα.
Γκόμενα χωρίς τους βύζους, εκκλησία δίχως Τζήζους. Αμην!

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

2011-12-08T09:57:00.000+02:00

Την Κυριακή 18/12 και ώρα 12.30 ο Μάνος
Στεφανίδης θα ξεναγήσει τους φοιτητές στη νέα
έκθεση της Εθνικής Πινακοθήκης.

Ο ΙΕΧΩΒΑ ΠΑΕΙ ΧΟΛΥΓΟΥΝΤ*

2011-12-08T09:52:00.002+02:00

Ειρήνη Σταματοπούλου: Θεολογία και Μυστικισμός στον σύγχρονο, αμερικάνικο κινηματογράφο. Εβραίοι σκηνοθέτες, εκδ. Αιγόκερως, 2011

Η σχέση μας με τις εικόνες και ιδιαίτερα με την κινηματογραφική ποιητική είναι βαθύτατα ερωτική, βαθύτατα υπαρξιακή. Μας χαρακτηρίζει ιδεολογικά, μας διαμορφώνει αισθητικά, μας ταυτοποιεί ως κοινωνικά όντα. Μόνο που ακόμη και στην πιο αισθησιακή εκδοχή της εικόνας, σ' αυτήν δηλαδή που κανείς παραδίδεται συνήθως αμαχητί, ενεδρεύει σχεδόν πάντα, δυσοίωνα αποκαλυπτικός και ανεπαίσθητα εικονοκλαστικός, ο λόγος. Ο λόγος ως οιονεί σάρκα της εικόνας, ως ερμηνεία της. Αυτό ακριβώς επιχειρεί με τα βιβλία της, η Ειρήνη Σταματοπούλου. Να μας υποδείξει αριστοτεχνικά τι ακριβώς βλέπουμε όταν νομίζουμε πως βλέπουμε κάτι άλλο, τι ακριβώς συμβαίνει στην οθόνη και στην συνείδηση μας, όταν εμείς αμέριμνοι και μασουλώντας ποπ-κορν διασκεδάζουμε παρακολουθώντας μια ταινία. Όταν δηλαδή ένας ολόκληρος κόσμος πολιτιστικών αναφορών, κοινωνιολογικών συνειρμών, προσωπικών δεδομένων και αταβιστικών πιστεύω ενεργοποιείται και συγκρούεται ενώ εμείς περιμένουμε ανυπόμονα το happy end, έχοντας ταυτιστεί με τους καλούς κι έχοντας αποκηρύξει τους κακούς. Ήγουν, την κακή πλευρά του ανοικονόμητου εαυτού μας. Στο προηγούμενο βιβλίο της η Ειρήνη μας μύησε στην κατασκευή και τις αφηγηματικές δυνατότητες του ρομαντικού ήρωα όπως αυτός μεταφέρεται ατόφιος από το μυθιστόρημα του 19ου αιώνα, στα σελιλόιντς του 20^ου. Τώρα καταπιάνεται μ' ένα ακόμη πιο επίπονο και στρυφνό, θα έλεγα, θέμα, που έχει να κάνει απλά με τη μεταφυσική στο σινεμά και πιο εξειδικευμένα με την παρουσία της θεολογικής σκέψης στις ταινίες τεσσάρων αμερικανοεβραίων σκηνοθετών, του Γούντι Άλεν, των αδερφών Κοέν και του Αρονόφσκι. Τίτλος της μελέτης της, την οποία επιμελήθηκαν άψογα οι εκδόσεις Αιγόκερως και ο ρέκτης σκηνοθέτης, συγγραφέας και ιστορικός του σινεμά Γιάννης Σολδάτος έχει τίτλο: θεολογία και μυστικισμός στον σύγχρονο αμερικάνικο κινηματογράφο. Κι εδώ αρχίζουν τα δύσκολα. Η συγγραφέας διεξέρχεται την εκτεταμένη, ξενόγλωσση και ημεδαπή βιβλιογραφία με χάρη χορεύτριας και με φανατισμό καρμηλίτισσας μοναχής. Γιατί βεβαία για να μιλήσεις για τον εβραϊσμό, οφείλεις πρώτα να μελετήσεις συγκριτική θρησκειολογία, κοινωνιολογία, θεολογία κλπ. Αυτός ο όγκος γνώσης καθιστά ομολογουμένως, τον λόγο της συγγραφέως όχι μόνο μακροπερίοδο αλλά και, κατά περιπτώσεις , δύσκαμπτο. Το όφελος όμως σ' όποιον επιμείνει στην εμβάθυνση αυτού του πρωτότυπου όσο και διεισδυτικού δοκιμίου θα είναι μέγα. Το λέω ευθέως. Τέτοια βιβλία μας ανοίγουν το δρόμο προς την διεθνή ακαδημαϊκή κοινότητα αλλά και προς τους φιλαναγνώστες όλου του κόσμου. Εφόσον έτσι κοιτάμε ισότιμα όλον τον κόσμο και τις ιδέες του στα μάτια. Σκέφτομαι: πως θα ήταν το σινεμά του Σκορτσέζε αν ο ίδιος δεν ήταν καθολικός ιταλικής καταγωγής ή το σινεμά του Ταρκόφσκι αν δεν ήταν χριστιανός ορθόδοξος; Πως θα μπορούσαν αλλιώς ο πρώτος να στήσει έναν εωσφορικά μεσσιανικό taxi driver και ο δεύτερος έναν φανατικό του υπερβατικού Ρουμπλιώφ; Όμοια κι ο Γούντι Άλεν λειτουργεί ως το κινηματογραφικό πάρισο του Φίλιπ Ροθ όσον αφορά στον εξορκισμό ή την συμφιλίωση με την εβραϊκότητα ενώ οι Κοέν διεμβολίζουν τον προτεσταντισμό του κυρίαρχου αμερικάνικου μοντέλου με τον λησμονημένο μωσαϊκό νόμο τους στη ταινία τους "Ω, Αδελφέ που είσαι;". Αλλά και στον Αρονόφσκι και τον φαουστικό "Μαύρο Κύκνο" του διαπιστώνει κανείς κυρίαρχη την άποψη του ιουδαϊκού οράματος περί της λύτρωσης μέσα από τον αφανισμό όπως θα έλεγε ο Gershom Scholem. Απ' την άλλη ετοιμαστείτε οι αναγνώστες να κατακτήσετε έννοιες όπως η Σοά (Ολοκαύτωμα), το Τεσουβά (Επιστροφή), το Γιόμ Κιπούρ (Ημέρα της Συγχώρησης), η Καμπάλα και η Τορά ως τα διαχρονικά στοιχεία ενός πολιτισμού που δρα παράλληλα προς τον ελληνοχριστιανικό και συνδιαμορφώνει όχι μονάχα το ιδεολογικό αφήγημα της Δύσης, αλλά και την αισθητική των εικόνων της, τόσο απλά, δηλαδή τόσο σύνθετα. Η συνέχεια όχι στην οθόνη αλλά στις σελίδες αυτού του ερεθιστικού βιβλίου.

*Ιερό Δάσος !

Βομβίδια

2011-12-01T10:52:00.003+02:00

Νομίζω πως το γνωστό ευφυολόγημα του Άγγλου ποιητή Φίλιπ Λάρκιν “Η ζωή είναι κωμωδία για όσους σκέφτονται και τραγωδία για όσους αισθάνονται” λειτουργεί καλύτερα ανάποδα.
Η ζωή είναι τραγωδία για όσους σκέφτονται και κωμωδία για όσους αισθάνονται. Υπό την προϋπόθεση βέβαια να είναι εξοικειωμένοι με τον φόβο.
Κατά τα άλλα, Art is business, always.
Υπάρχουν σκάνδαλα στον πολιτισμό; Ασφαλώς και υπάρχουν. Μόνο που δεν αφορούν τα έντυπα και τους πολιτιστικούς συντάκτες τους.
Εδώ κατάπιαν αμάσητα τα 100 εκατομμύρια χρέη του Μεγάρου Μουσικής για τα οποία εγγυήθηκαν μισή ντουζίνα υπουργοί πολιτισμού.
Λαμπράκη Αθάνατε.
Ή το σκάνδαλο της Εθνικής Πινακοθήκης με την εξίσου “Αθάνατη” Λαμπράκη-Πλάκα που συμπλήρωσε εικοσαετία κι ακόμα ν' αποχωρήσει.
Με την τηλεόραση και κυρίως τις videoκάμερες ή τα εσωτερικά κυκλώματα παρακολούθησης που απαθανατίζουν σε 24ωρη βάση σχεδόν όλη την ανθρωπότητα συνεχώς, νικήσαμε τον θάνατο. Εφόσον σχεδόν όλοι ζούμε και θα ζούμε αιώνια μέσα στα DVD, το facebook, σαν ένυλα φαντάσματα. Σε λίγο περισσότερο από έναν αιώνα πετύχαμε το θάνατο του θεού, το θάνατο των ιδεολογιών και τώρα το θάνατο του Θανάτου. Επίκειται κι ο θάνατος του Ανθρώπου αλλά γι' αυτό δεν μας συμφέρει να μιλάμε.

Σχέσεις

Είναι οι σχέσεις

άνθρωποι που αρχικά σταδιοδρόμησαν

επειδή δήλωναν φίλοι μας

και έπειτα που έστησαν

ακόμη καλύτερες καριέρες

σαν ορκισμένοι εχθροί μας.

Τόσοι άνθρωποι, τόσες αγάπες,

σαν συναλλαγματικές.

Εξοικείωση

Χρόνια τώρα η μυρωδιά των γέρων

καμφόρα και ούρα και κλεισούρα

σε πνιγηρά δωμάτια με τη θερμάστρα

να καίει χειμώνα καλοκαίρι

η μυρωδιά των γέρων χρόνια τώρα

βαθιά μ' ενοχλούσε, με κατέθλιβε.

Παράξενο! Τη μυρωδιά των γέρων

δεν τη μυρίζω πια...

2011-11-29T11:16:00.001+02:00

Απόψε στον Ιανό στη Σταδίου, οι Θανάσης Μουτσόπουλος και Μάνος Στεφανίδης παρουσιάζουν τη ψηφιακή δουλειά του ζευγαριού Κλειώ-Καλός και του ανάλογου εξαιρετικού του βιβλίου.

Βομβίδια πολιτικής και πολιτιστικής αφασίας

2011-11-29T10:59:00.003+02:00

Γιάννης Τζερμιάς, Οιδίπους εικόνες μετά την τύφλωση, Γκαλερί Μέδουσα

Το διατύπωσε εξαιρετικά ο Αχιλλέας Κυριακίδης: “Κάποτε δεν υπέγραφαν οι αριστεροί, τώρα δεν υπογράφουν οι δεξιοί”. Προοδεύουμε!
Κaι για αυτό έχουμε κι εμείς σοσιαλφασιστική δοτή κυβέρνηση. Όσο η Αριστερά κρύβεται και δεν αναλαμβάνει ευθύνες εξουσίας, θα παίζουν μόνα τους τα ποντίκια της πολιτικής και οι επαγγελματίες Ελληνάρες.
Θα ήθελα να μάθω την άποψη του περινούστατου κ. Ν. Γ. Ξυδάκη, επικεφαλής του πολιτιστικού της Καθημερινής, για τον υπουργό πολιτισμού και για τα έργα του.
Αν μάλιστα η άποψη είναι και γραμμένη, ακόμη καλύτερα. Γιατί βαρέθηκα τις γενικολογίες και την αυτάρεσκη επίδειξη ύφους ως προς τα αίτια της κρίσης.
Επίσης την άποψη του ως ασυμβίβαστου δημοσιογράφου για τον απαξαπαντάρχη του κρατικού ραδιοφώνου και υπερδιαφημιζόμενο με λεφτά των φορολογουμένων (δες Ραδιοτηλεόραση) συνθέτη κ. Δημήτρη Παπαδημητρίου. Επειδή κάποιοι φταίνε για όλα αυτά.
Ad hominem κύριοι. Αλλιώς σκασμός! Εφόσον πλέον η αποσιώπηση και ο συμψηφισμός, δηλαδή το παιχνίδι που χρόνια παίζατε από τα έντυπά σας σημαίνει απλώς συνενοχή.
Σημεία των καιρών: το Δ.Σ. της Εταιρείας Τεχνοκριτών αλλά και τα μέλη της δεν ασκούν τεχνικριτική ούτε δημοσιεύουν ανάλογα κείμενα.
Κρατούν απλώς μια σφραγίδα και αγωνίζονται για... την συνταξιοδότηση των μελών της.
Γραφειοκρατεία, συν αμβλύνοια συν μετριότητα ίσον υπαλληλοποίηση.
Κατά σύμπτωση αντιπρόεδρος της Εταιρείας Τεχνοκριτών είναι ο Ν. Γ. Ξυδάκης.
Ο οποίος και εψήφισε, ως μέλος της επιτροπής του ΥΠΠΟΤ, για να πάει η Πρόεδρος της Εταιρείας στη Biennale Βενετίας.
Ο κ. Γερουλάνος λοιπόν είναι περισσότερο ανύπαρκτος στο ΥΠΠΟΤ -πως λέμε ΤΖΑΚΠΟΤ- και από τον αλησμόνητο κ. Λιάπη (στο μόνο που μοιάζουν είναι στα ελληνικά και την αλαζονεία).
Και σε λίγους μήνες από τώρα θα έχει ξεχαστεί ταχύτερα και από τον κ. Βουλγαράκη.
Ο οποίος στο βραχύ διάστημα της θητείας του έμαθε και έκανε -ομολογουμένως- περισσότερα απ' ό,τι ο πορφυρογέννητος φίλος του Forrest ΓΑΠ.
Το ΥΠΠΟΤ κατ' ουσίαν διοικεί δυο χρόνια τώρα η αρχαιολόγος Λίνα Μενδώνη, παλαιός στέλεχος του ΠΑΣΟΚ και γ. Γραμματέας του υπουργείου επί Βενιζέλου. Με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει.
Οι επιλογές πάντως του Ζαχόπουλου ακόμη ζουν και βασιλεύουν στη Μπουμπουλίνας. Σσσστ όμως! Μην το μάθουν οι ατσίδες δημοσιογράφοι του πολιτισμού και αρχίσουν τις αποκαλύψεις.
Χτες ο υπουργός πολιτισμού, απαντώντας στον κ. Λαφαζάνη στο Mega, είπε: “Μην παραπλανείτε (sic) το λαό”. Βέβαια το σωστό είναι “μην παραπλανάτε”. Αλλά μάλλον τα ελληνικά του Harvard είναι διαφορετικά από την κοινή ελληνική!

Έλλην δημοσιογράφος εργαζόμενος σε Συγκρότημα: ο ιδανικός συνδυασμός ημιμάθειας, ιταμότητας και καιροσκοπισμού!
Μπράβο στο Εθνικό Θέατρο και τον Χουβαρδά για το φετινό πρόγραμμα που τιτλοφορείται “Τι είναι η πατρίδα μας; Ι”
Μπράβο στην ΕΛΣ και τον Μιχαηλίδη για το άνοιγμα της σε Έλληνες μουσουργούς. Ο Σπύρος Σαμάρας μια διαρκής αποκάλυψη.
Μετά τους Παπαϊωάννου οι αληθινοί δημιουργοί, κι όχι οι δημιουργοί της εικόνας τους παίρνουν ρεβάνς. Δηλαδή ο Ευαγγελάτος και η Πατεράκη.
Ακούστε τους μονωδούς της ΕΛΣ για να καταλάβατε πόσο έχει ανέβει το μουσικό επίπεδο της εγχώριας όπερας.
Είδα τον Φίλιπ Γκλας στο Μέγαρο Μουσικής της Κομοτηνής καλεσμένος φίλων. Εντυπωσιάστηκα και από την μινιμαλμαξιμαλιστική, σχεδόν μονοφωνική, σύνθεση και από το κτήριο και από τη φιλοξενία!
Η έκθεση του Γιάννη Τζερμιά στη “Μέδουσα” (Ξενοκράτους 7) με αποστόμωσε. Ο τίτλος της: “Οιδίπους, εικόνες μετά τη τύφλωση”.
Επειδή συχνά λέω πως ένα “βαρύ,” φιλολογικό θέμα γίνεται ελαφρό θέαμα στα εικαστικά.
Ο Τζερμιάς, αντιθέτως, καταθέτει μεγάλη ζωγραφική. Αυτοεξομολογητική και συγχρόνως απολογητική μιας ευθύνης συλλογικής. Το έργο του παραμένει κλασικά σύγχρονο.
Το αντίθετο συμβαίνει με τον Κύριλλο Σαρρή και το “Finnegan's wake”.
Υψηλή φιλοδοξία κι εδώ να δαμαστεί οπτικά ένα κείμενο που όμως δεν δαμάζεται καθώς αρνείται αξιωματικά να γίνει εικόνα. Καταστροφή!
Κι ενώ εκστασιάστηκαν οι εντόπιοι ημιμαθείς μοδέρνοι, εμείς απλά λέμε : Που πα' ρε Καραμήτρο!
Ο Βασίλης Βασιλικός αποφάσισε να ξυπνήσει τη νυσταλέα εκπομπή του για βιβλία στην ΕΤ3 (Finnegan's wake!) μιλώντας για την... οικονομία με τον πρώην σημιτοφύλακα κ. Χριστοδουλάκη.
Ο οποίος θέλει “κι αυτός” να ξαναέρθει για να μας ξανασώσει!
Με κάτι τέτοια θα τη κλείσουν την ΕΤ3 οι πλουσιοαργόμισθοι της δημοσιογραφίας και οι αιωνόβιοι σταρ της
Βλέπω πόσο αυτοεξευτελίζεται στον Antenna ο γερασμένος Πέτρος Κωστόπουλος, ο φίλος του Λαλιώτη, και χαίρομαι. Η δικαισύνη αργεί αλλά έρχεται για όσους εκμαύλισαν αυτό το τόπο ανενδοίαστα. Ταυτίζοντας το life style με τη κομματική μαγκιά.
Και ο Τσίμας, ο πλέον ταλαντούχος χαμαιλέων της γενιάς του, ανησυχεί για τον τόπο και έβγαλε, κι αυτός, βιβλίο. Σαν το Μπίστη. Και ύστερα λέμε πως η “Αριστερά” δεν διανοείται.
Το Σύστημα αναδιοργανώνεται, ανασυντάσσεται, και πιστεύει πως μπορεί, τελικά, να επιβιώσει.
Απόψε στον Ιανό στη Σταδίου, οι Θανάσης Μουτσόπουλος και Μάνος Στεφανίδης παρουσιάζουν τη ψηφιακή δουλειά του ζευγαριού Κλειώ-Καλός και του ανάλογου εξαιρετικού του βιβλίου.

Τάσος Γουδέλης Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ

2011-11-24T11:13:00.003+02:00

Τάσος Γουδέλης

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ

Κέδρος 2010

Σκέφτομαι, σημαίνει σκέφτομαι το θάνατο.

Νάνος Βαγενάς

Τα λέω όλα αυτά γιατί βούλομαι να εμπλακώ στη πρόσφατη συζήτηση για το πρόσφατο βιβλίο του Τάσου Γουδέλη «Η παρουσία, Κέδρος 2010».

Πιστεύω, λοιπόν και το λέω ευθέως, πως πρόκειται για ένα βιβλίο εξαιρετικά καλογραμμένο και γι αυτό εξαιρετικά ενδιαφέρον. Ο Γουδέλης λέει κι αυτός ιστορίες, αλλά πώς τις λέει! Πειραματιζόμενος συνεχώς, παίζοντας με τον αναγνώστη και με το ύφος του το ίδιο, το οποίο παρά τον ποιητικό του μινιμαλισμό και ευδιάκριτο είναι και υποβλητικό, κατά περίπτωση. Ο συγγραφέας δεν περιγράφει την πραγματικότητα, πρώτον γιατί δεν υπάρχει μια πραγματικότητα και δεύτερον γιατί περισσότερο από τα στερεά φαινόμενα, τον ενδιαφέρουν και τον συγκινούν όσα βρίσκονται σε ρευστή κατάσταση. Όμως, τη ρευστότητα δεν την περιγράφεις αλλά την υποβάλεις.

Επειδή στη πραγματικότητα δεν κοιτάνε, οι εκατομμύρια θεατές, τόσο τον πίνακα Las Meninas όσο ο ίδιος ο Velasquez κοιτάει, από τότε ως σήμερα, το κοινό του δηλαδή την τόσο ευμετάβλητη ιδέα της πραγματικότητας. Στην καθόλου ιστορία της τέχνης ο καθρέφτης συμβολίζει τη παθητική αντανάκλαση της πραγματικότητας. Αντίθετα, ο πίνακας ζωγραφικής αποδίδει το διαρκώς ανοιχτό ερώτημα: Τι είναι πραγματικότητα και πώς προσεγγίζεται;

Ούτως ή άλλως η τέχνη είναι μια πραγματικότητα αφ΄ εαυτής. Ως τέτοια μπορεί να ερμηνεύσει την όποια πραγματικότητα.

Γράφει ο Γουδέλης: “Εάν το τυχαίο προβάλει στη γωνία ξαφνικά... αφού και ο πιο φευγαλέος γίνεται Ιστορία μέσα στο χρόνο και διεκδικεί το δικαίωμα στο φόβο σου, πόσο μάλλον εκείνος που βγαίνει αποφασιστικά από τη σκιά του... Στα μάτια μου άλλωστε καθένας ευημερούσε το ίδιο μέσα στο θαύμα του... Η εξαδέλφη μου, υποθέτω, συνέχιζε μόνη και αβοήθητη να συναντά κρυφά τη σκιά της...”. Τα κείμενά του υποδύονται μεν ιστορίες αλλά είναι πάνω απ' όλα ρωγμές στο σώμα της γραφής, είναι σενάρια ανοιχτά σε κάθε ευκαιρία των διαδρομών της αφήγησης, είναι αφηγήσεις μαζί και θεωρία, είναι εκείνος ο λόγος που ενώ υπονομεύεται, ταυτόχρονα απελευθερώνει πλούσια ποιητική ύλη. Είναι λίγο αυτό; Τα όπλα του συγγραφέα παραμένουν και σε αυτό το βιβλίο αξιόμαχα: το ψυχολογικό υποκείμενο, ο εσωτερικός μονόλογος, η εστίαση που διαρκώς μετακινείται (κατά τους τρόπους του Ρέιμοντ Κάρβερ), το δώρο της αμφιβολίας, τέλος, που λυτρώνει τα κείμενα από οποιονδήποτε σοβαροφανή στόμφο. Παρακολουθείστε τώρα ακόμα μια οπτική εικόνα σε ύφος Ταρκόφσκι: “...ενώ τώρα η άλλη όχθη απομακρύνεται με τον εαυτό μου εκεί να μην μου χαρίζει ούτε ένα νεύμα συμπάθειας...”. Και μόνο οι τίτλοι των διηγημάτων της παρουσίας θα μπορούσαν να εικονογραφήσουν το νεοελληνικό μας μελόδραμα. Επειδή όμως πρόκειται για αφηγήσεις μετά την αφήγηση και ενδιάθετες γραφές το τέλος δεν μπορεί παρά να είναι happy end, δηλαδή μια υπόσχεση ευτυχίας που πιθανόν να επισυμβεί αύριο. Ή με τα λόγια του Γουδέλη: “Οι μεταφορές είναι έτοιμες για το επόμενο διήγημα μου που ίσως το τελειώσω κάποτε...”. Άμποτε!

Γιάννης Βαρβέρης, Βαθέος γήρατος

2011-11-24T11:07:00.003+02:00

Γιάννης Βαρβέρης, Βαθέος γήρατος, Κέδρος, 2011

Στην υγειά σας πεθαμένοι!

Ένα γερασμένο παιδί είναι η ποίηση. Μια φωτογραφία είναι που μας χαμογελάει, χτες, προχτές, πριν από τόσα χρόνια; Είναι το ποίημα εκείνος ο θάνατος που κλαίει για τους θανάτους των ανθρώπων; Είναι ένα πένθος που δεν τελειώνει, ένα μαύρο πανί που δεν κατεβαίνει ποτέ από τον βραχίονα του ποιητή; Τι κι αν παίζει με τους έρωτες η ποίηση, τι και αν παίζει με τις χαρές και τις χάρες της ζωής... Κατ' ουσίαν διαπραγματεύεται το κόστος των αναμνήσεων. Ζητάει καλύτερες τιμές, ανεβάζει καιροσκοπικά το ΦΠΑ σε εικόνες που έχουν ήδη πεθάνει. Η ποίηση είναι ο εντολοδόχος του θανάτου στο ντομίνιο της ζωής. Χλευάζει οικτίρει, παρωδεί ό, τι ζει ανακαλώντας ακόμη και στα επιθαλάμια την αμνήμονα μνήμη του θανάτου. Κατ' ουσίαν η ποίηση είναι ελεγεία. Κατ' ουσίαν η ελεγεία που δεν ντρέπεται για τον εαυτό της, έχει τις προδιαγραφές να καταστεί μεγάλη ποίηση. Η ποίηση δεν (μπορεί να) είναι τίποτε άλλο παρά το λεκτικό απείκασμα του θανάτου. Ο συνειδητός ποιητής γράφει (για) τον θάνατο του. Περιγραφεί ό, τι τυπικά αγνοεί και ουσιαστικά ξέρει. Δεν χωρούν ναρκισσισμοί, ωραιοπάθειες ή πόζες εδώ. Τα πάντα (πρέπει να) είναι απλά, για να είναι αμείλικτα. Ο θάνατος ν' αφήνει στην πόρτα μας τα αυγά του όπως κάποτε ο γαλατάς το γάλα. Όρθρου βαθέος. Η ποίηση γίνεται τότε ένας διαμεσολαβητής του επέκεινα. Πραΰνει το φόβο, την απελπισία, τον θρήνο, το πένθος μέσα στον άπειρο ωκεανό της μόνης πραγματικότητας που υφίσταται. Συνομιλεί με τους νεκρούς από θέση ισχύος. Δίνοντας στους νεκρούς δικαίωμα λόγου γίνεται το Σύνταγμα στη Δημοκρατία του Άδη. Τωόντι ο θάνατος είναι η απόλυτη έννοια, κι η ζωή η σχετική, η εξαίρεση, το περιπτωσιακό, η εφημερότητα, το παρατυχόν, το συμβεβηκός, η υποδιαίρεση, το νυν και γε έχον και έπειτα ου. Η ζωή είναι η εξαίρεση, ο θάνατος ο κανόνας. Η ζωή υπάρχει όσο διαρκεί η εκφορά του ρήματος “υπάρχω”· εκφορά όπως ξόδι και ξόδιασμα. Ο θάνατος πάντως δεν στέργει τέτοιους θεατρινισμούς. Δεν ενοσφίζεται. Η ζωή εποφθαλμιά, ο θάνατος ενοφθαλμίζεται. Ο θάνατος νυν και αεί και εις τους αιώνες ο άχρονος, ο παλαιός των ημερών, ο αχώρητος, ο ακόρεστος, η κοκκινίλα του...

Έτσι συμβαίνει και με τον Βαρβέρη στην post mortem εκδοθείσα ποιητική συλλογή του “Βαθέος γήρατος” (Κέδρος, 2011). Απέριττη ως όφειλε. Καίρια και αναπόφευκτη σαν το βήμα των νεκροπομπών. Επειδή πολλά οίδε άλγεα και νόστον ουκ έγνω ο ποιητής της: Φωτογραφία, ΙΙ, (σ.73). “Τώρα είναι πια / αυτή η παλιά φωτογραφία του γάμου σας / πιο πολλά χρόνια χήρα / απ' όσα παντρεμένη.” Κομψότητα, επιφανειακή ηρεμία, άσκηση μέσων αναζητώντας το ελάχιστο, μινιατούρες της φθοράς, το άλγος του ποιητή δεν σαρκάζει την υγεία απλώς θλίβεται με την υπερβολή της αισιοδοξίας της. Σαν τη μελαγχολική μουσική του Tino Rossi (σ. 56). Ή σαν αντηχήσεις των λεπταίσθητων θρήνων της Παλατινής Ανθολογίας. Εξάλλου εδώ το επίτευγμα του Βαρβέρη είναι ο ισότιμος (!) διάλογος όχι με τον Προπάτορα Ποιητή -όπως σχεδόν οι πάντες επιχείρησαν- αλλά με τη μητέρα του: Χαρίκλεια Π. Καβάφη, ϯ 4.2.1899 (σσ. 83, 84). “ ... τι τυχερή γυναίκα / στον θρήνο της προσήλθε / ένας Καβάφης.” Ο Γιάννης στάθηκε πολύ τυχεράκιας τελικά. Δεν υπήρξε μέρα που να μην τζογάρει τον θάνατό του. Έτσι, διαρκώς χάνοντας, δεν το κατάλαβε, όταν τελικά εκείνος προσήλθε. Έγειρε κομψά στο πίσω κάθισμα του ταξί καθ' οδόν για το πουθενά -εξαιρετικός στο ρόλο του περατάρη Αχέροντα ο ταξιτζής- και έτσι πεθαίνοντας λίγο πριν την Ομήρου γλύτωσε το κόμιστρο. Από κει και έπειτα όλα ήταν πιο εύκολα: Β' Νεκροταφείο (σ. 39). “Τέλη δημοτικά ζητάνε κάθε χρόνο / απ' το Νεκροταφείο / για τον ιδιωτικό μας τάφο. / Μικρό ποσό που πάντα θες / να το πηγαίνουμε μαζί / στο κοντινό ταχυδρομείο. / Ακραία νομοταγής / ευελπιστείς σε παρατάσεις.” Πάντα η μεγάλη ποίηση, από Ομήρου αρχομένη, γράφεται από τους νεκρούς για τους νεκρούς...

ΥΓ. Ο Γ.Β. ίσως είναι ο τελευταίος επίγονος του αστισμού του '50. Ένας μικρομέγαλος πιτσιρίκος που συνάντησε τον Τσέχοφ στο Λουτράκι, στα Μέθανα ή σε μια βεγγέρα στη Κυψέλη. Η σκηνογραφία της ποίησης του ξεκινάει από μια πολυθρόνα σε ένα μικροαστικό σαλόνι όπως ακριβώς και οι μεταφράσεις του στο Μένανδρο: Παπιγιόν, κολάρα, γραμμόφωνα, λινά τραπεζομάντιλα, καράφες με νερό, Σουγιούλ, Μπρασένς, φωτογραφίες-ενθύμια Χριστουγέννων στη πλατεία Συντάγματος, μαραζωμένος λυρισμός, Αλέξανδρος Μπάρας, Κώστας Oυράνης , savoir-mourir.

Αν έλθετε στη κηδεία μου

Θα έλθω κι εγώ στη δική σας.

Η ποίηση σαν διαδήλωση σε δυάρι, σαν σημαία σε ιδιωτικό χώρο, σαν σύντομο διαφημιστικό της αιωνιότητας...

Βομβίδια - Η ντροπή των διανοουμένων

2011-11-17T23:58:00.003+02:00

Σκέφτομαι πως για λόγους αισθητικής και μόνο ο νέος πρωθυπουργός έπρεπε ν' αποκλείσει τον Άδωνι από την κυβέρνησή του.
Και να μας απαλλάξει από τους δυο αντιπροέδρους στο πλαίσιο της ίδιας λογικής.
Γελοίος και επικίνδυνος ο ΓΑΠ. Να φανταστείτε επέμενε στον Ρουμελιώτη.
Στους αποτυχημένους, εκτός του Μπεγλίτη που “είδε” πραξικόπημα και καρατόμησε την ηγεσία του στρατεύματος, βάλτε και τον “πρώην” επιτυχημένο” Χρυσοχοΐδη.
Ένας φαφλατάς επηρμένος επαρχιώτης, που δεν έκανε απολύτως τίποτε για την ανάπτυξη.
Αλλά βέβαια έχει βλέψεις για την ηγεσία του Πασόκ. Κι αυτός!
Η συνωμοσία των μετρίων.
Είναι παρήγορο πάντως -όταν δεν είναι απλώς ύποπτο -ότι αυτά που γράφαμε προ εικοσαετίας καταγγέλλοντας τον λαϊκισμό, τη φτήνια και τη λογική της αρπαχτής, τα γράφουν σήμερα, με τον ανάλογο στόμφο, μεγαλοδημοσιογράφοι -στηρίγματα του Συστήματος.
Το περίεργο πάντως είναι -και το ύποπτο επίσης- ότι όλοι αυτοί, αν και δημοσιογράφοι, δηλαδή κυνηγοί της είδησης και υπηρέτες της αποκάλυψης, απλώς σχολιάζουν αφ' υψηλού, μιλώντας γενικόλογα και βέβαια αποφεύγοντας τις ad hominem αναφορές, τις προσωπικές επιθέσεις.
Η κοινωνία, το πολιτικό σύστημα, οι ελίτ, τα διαπλεκόμενα συμφέροντα, κλπ. Το συμπέρασμα είναι σαφές Είτε λόγω των αφεντικών τους, είτε εξαιτίας προσωπικών σχέσεων με την εξουσία, αποφεύγουν σαν τον διάβολο το λιβάνι τις προσωπικές επιθέσεις. Ως “διανοούμενοι” της γελοιότητας απλώς θεωρητικολογούν θηρεύοντας -τάχα- ύφος, εκφράζουν το spleen της εποχής κι έπειτα αποσύρονται στην Εκάλη όπου και κατοικούν για contemplatio.
Πχ οι πολιτιστικοί συντάκτες της Καθημερινής. Γράφουν για όλα γεμάτοι γενικόλογο λυρισμό πλην του Γερουλάνου, του βίου και των επιτευγμάτων του (ή, καλύτερα των μη επιτευγμάτων του) στο δραχμοφόρο ΥΠΠΟΤ. Που το είπαν έτσι για να ομοηχεί με το τζακπότ.
Τέλος, ας αναφερθούμε στους συνεργάτες-επιφυλλιδογράφους των εφημερίδων που, για να δουν τα κείμενά τους δημοσιευμένα, υφίστανται παντοίους εξευτελισμούς από τα μαντρόσκυλα της σύνταξης, πληρώνονται πενταροδεκάρες και, το κυριότερο, προσέχουν σαν τα μάτια τους να μην βλάψουν, έστω και άθελά τους, τα συμφέροντα της εργοδοσίας.
Γιατί αν τα βλάψουν, τότε σφαγιάζονται απότομα και μπαίνουν στην λίστα των προγραμμένων που διατηρεί κάθε εφημερίδα που σέβεται τον εαυτό της.
Ο ΔΟΛ υπήρξε πρωταθλητής στο είδος, η Καθημερινή και το Έθνος έπονται. Το δράμα των διανοουμένων του τόπου είναι πως για να υπάρξουν -νομίζουν- οφείλουν να έχουν την έγκριση του Ψυχάρη, του Μπόμπολα ή του Παπαχελά.
Απ' την άλλη, το Σύστημα παίζει συνεχώς Στέλιο Ράμφο, ο οποίος πάντως φθέγγεται αφελείς κοινοτοπίες με το ύφος του γκουρού της πατρίδας. Παιδιά προς θεού μη σπάσουμε τα αυγά.
Κι ας μην ξεχνάμε, ο Ράμφος είναι ο άνθρωπος που δίδασκε ελληνικά στον Forrest ΓΑΠ.
Τελικό συμπέρασμα: Την κυβέρνηση απαρτίζουν επαγγελματίες-τραπεζίτες, επαγγελματίες- λαϊκιστές, επαγγελματίες-πατριώτες.
Πρόκειται για μιαν έντιμη χαρτογράφηση του εθνικού μας πρόσωπο σήμερα.
Κι όσοι λένε για τον Βορίδη, ας μην ξεχνάνε τη Φώφη ή τη Ξινογιαννακο-πως τη λένε.
Ας μην ξεχνάνε Παπουτσή, Πάγκαλο ή Βενιζέλο.
Επειδή η πολιτική γελοιότητα του τόπου δεν έχει τέλος.
-Τι να σου κάνουν και οι ταλαίπωροι, υποτελείς διανοούμενοι;

Ρόλοι για ιδανικούς και δανεικούς Έλληνες

2011-11-14T09:51:00.003+02:00

Στην αρχαία Αθήνα, οι παρασκευαστές του κωνείου εθεωρούντο μάγειροι ή εντολοδόχοι μιας συγκεκριμένης πολιτικής;
Και τότε και τώρα τέτοιοι “μάγειροι” ή “πολιτικοί” δεν τρώγονται με τίποτε.
Εμπρός Έλληνες! Με τραπεζίτη πρωθυπουργό να σώσουμε το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα. Μια πεταλουδίτσα η χώρα μας, που τα φτερά της προκαλούν χρηματιστηριακές καταιγίδες στη Ν. Υόρκη. Πάντως όσα συμβαίνουν στον τόπο είναι απλώς η τελευταία πράξη ενός πολιτικού δράματος που ξεκίνησε τη Μεταπολίτευση και τώρα ολοκληρώνεται. Κι είναι σπάνιο να βλέπεις να ξετυλίγεται εμπρός σου, σαν σε τηλεοπτικό live, την κατάληξη μιας ολόκληρης εποχής. Τους τίτλους τέλους μιας παράστασης την οποία δεν συγκροτούν πολιτικοί, πολιτικές, άνθρωποι με σάρκα και οστά αλλά μόνον ρόλοι. Μάσκες χωρίς πρόσωπα. Ο Forrest Γ.Α.Π. έπαιξε με ανέμπνευστο τρόπο τον ρόλο του πρωθυπουργού που θέλει αλλά δεν μπορεί να σώσει την πατρίδα-παρτίδα, πανικόβλητος ενώπιον των ευθυνών του. Ο Πάγκαλος ξεκίνησε ως ο χαριτωμένος μπουνταλάς που λέει δυσάρεστες αλήθειες -στο ρόλο αυτό είχε διαλάμψει παλαιότερα ο Στέφανος Μάνος- για να καταλήξει σε βωβό πρόσωπο που τρώει επί σκηνής και για αυτό δεν μιλάει. Ο Σαμαράς είναι ο μοναχικός καβαλάρης που επιστρέφει από τα παλιά και θέλει να πάρει πολυκαιρισμένη εκδίκηση ισορροπώντας ανάμεσα στο φιλμ νουάρ και το μπουρλέσκ -κυρίως λόγω των συμβούλων του. Ενώ ο αντιπρόεδρος Βενιζέλος τα παίζει όλα για όλα, θέλει τα πάντα τώρα, γεννήθηκε -νομίζει- για αυτό αφού δικαίως είναι πρωταγωνιστής φιλμ του μυαλού του “Ο τυχοδιώκτης των 5 Ηπείρων”. Οι υπόλοιποι ρόλοι είναι κομπάρσοι που ονειρεύονται όμως να γίνουν σταρ, έχουν μάθει τις ατάκες τους, τις λένε μηχανικά, ακόμα και ο θυμός τους είναι τεχνητός, και έπειτα πηγαίνουν σπίτια τους για να ονειρευτούν τι καλά που θα ήταν αν έπαιζαν σε άλλο έργο. Γιατί περί αυτό πρόκειται. Όλοι, δυστυχώς, παίζουν σε λάθος έργο παρασυρμένοι από έναν σκοτεινό σκηνοθέτη που όμως βλέπει πολύ μακρυά και φιλοδοξεί πρωτίστως να τους γελοιοποίησει ενώπιον της Ιστορίας· οψέποτε έρθει η ώρα. Λόγια, πόζες, μούτες, μονόλογοι, διάλογοι, υποκλίσεις, φάλτσες άριες και ρετσιτατίβα της συμφοράς ιδού το πολιτικώς ομιλείν και το πολιτικώς πράττειν. Απλώς και η εκφώνηση μόνον των ονομάτων τους μπορεί πια να δημιουργεί κλαυσίγελο και χάχανα στο κοινό. Τα ονόματα τους δηλαδή σαν ατάκες επιθεώρησης. Ας το επιχειρήσουμε: Παπουτσής! Πρωτόπαπας! Άδωνις! Ρέππας! Χυτήρης! Αβραμόπουλος! Σπηλιοτόπουλος! Μιλένα! Λιάνα! Ροντούλης! Ευθυμίου! κλπ. Η αλήθεια πάντως είναι πως όσο ευθυμήσαμε, ευθυμήσαμε. Τώρα la commedia e ja finita, τα παρασκήνια αδειάζουν, οι ηθοποιοί βγάζουν τις περούκες και τις μάσκες τους. Και στο ημίφως της πλατείας απλώνεται ανησυχητική σιωπή. Και τώρα τι κάνουμε; Οι ρόλοι ήταν μια κάποια λύσις. Τώρα πίσω από την αυλαία καραδοκεί ο σκοτεινός σκηνοθέτης.
Αφήστε που ο από μηχανής θεός Βενιζέλος γκρεμίστηκε από το θεολογείον λόγω -πολιτικού- βάρους.
Ποιητές κατ' επάγγελμα και νεροκουβαλητές εκδοτών με πολλά “θ” στην υπογραφή τους αφού έγλειψαν αισχρά τον Γιωργάκη, την Άντα, τον έρημο φίλο Γερουλάνο που ούτε έχει καταλάβει ακόμη τίποτε απ' όσα γίνονται, παραμένουν τώρα χωρίς δουλειά. Δεν τους φοβάμαι όμως. Όλο και κάποια νέα γνωριμία θα κάνουν έτσι ώστε οι επιφυλλίδες τους στα ΝΕΑ να μην χάσουν το άρωμα της επικαιρότητας. Πως σας φαίνεται τι όνομα “Χρύσανθος”; Δεν μυρίζει αρκούντως;

Σαν συμφορά μου ζω το Mega και το Sky

Σαν έκπτωση από μια χάρη πρωτινή

Σε κάθε φράσης σας κυμάτισμα από κάτω

Να κρυφακούω τον Σολωμό ή τον Λασκαράτο

Σαν καταδίκη την επίπεδη φωνή

Ωϊμέ- του Χατζηνικολάου και της Στάη

Νίκος Φωκάς, 1994

Να ο ορισμός της (κάθε) τέχνης: Παίρνουμε σκύβαλα και τα μεταμορφώνουμε σε χρυσάφι μέσα από μιαν ιερή αλχημεία. Παίρνουμε ψίχουλα και τα φτιάχνουμε άρτο της ζωής, παίρνουμε «ενθύμια φρίκης» κι αυτά γίνονται από αλγηδόνες λαμπηδόνες. Κι έτσι αντέχουμε γύρω τον πόνο των ανθρώπων και των πραγμάτων· έτσι αντέχουμε τη γελοιότητα ή την κτηνωδία τους. Τυχεροί ή άτυχοι λοιπόν οι «πρωταγωνιστές» του ανωτέρω ποιήματος που έγιναν «υλικό» για να παρασκευαστεί τέτοια ποίηση από έναν τεχνίτη του είδους; Ούτε τύχη ούτε ατυχία· απλώς λειτούργησε εκείνος ο αδήριτος νόμος της έκφρασης που απαιτεί να τακούν τόνοι λέξεων για να παραχθεί ένα γραμμάριο ποίησης· αλλά και δικαιοσύνη γιατί σ' αυτή τη διαδικασία της τήξης κύρια ονόματα και ουσιαστικά γίνονται ένα. Έστω κι αν η τρέχουσα συγκυρία φουσκώνει κάποια μπαλόνια και ξεφουσκώνει μερικά άλλα. Το μυστικό είναι να ζούμε το τώρα. Να ενεργούμε υπό το βλέμμα της αιωνιότητας· μόνο και μόνο επειδή είμαστε αναπόδραστα θνητοί.

«Όταν δουλεύεις συνεχώς, δεν μπορείς να βγάλεις λεφτά»

Γιου Ντάι Σουν*

Δεν κατάλαβα! Γιατί είναι μεμπτό όταν έχεις φάει τα είκοσι καλύτερά σου χρόνια ως υπουργός ιδρώνοντας για την ευημερία του λαού, να μην φας και αστακό εν Παρισίοις τρώγοντας τα δεδουλευμένα σου μαζί με χαβιάρι και νυμφευόμενος όποιαν γουστάρεις, που να πάρει; Στο κάτω κάτω επειδή είμαστε σοσιαλιστές, δεν σημαίνει ότι είμαστε και λιγούρηδες. Για αυτό και κατοικούμε στην Διονυσίου Αρεοπαγίτου. Άσχετοι, ε άσχετοι! Ακούς εκεί πρόκληση ένας γάμος, ένα μυστήριο! Ακούς εκεί, έχουμε χάσει την επαφή με την πραγματικότητα και το πολιτικό ήθος. Ξου ρε Λάκη! Υπάρχει πιο απτή πραγματικότητα από την πραγματικότητα του πλούτου και της επίδειξης; Άλλωστε αν δεν δείχνεις ότι έχεις λεφτά, ποιος ο λόγος να τα μαζεύεις;

* Ιάπωνας αθλητής του σούμο που πάσχει από AIDS. (Να μην συγχέεται με τον φίλο του Γιου Ντάι Σουν Του).
Αθάνατη, ευσυγκίνητη Ελλάς! Ένα εργοστάσιο κλείνει ή μια βιοτεχνία και στο χώρο τους ανοίγουν ένα ξενυχτάδικο ή ένα καφέ μπαρ. Παντού από άκρον απ' άκρου εις άκρον στον ευλογημένο τούτο τόπο είναι απλωμένα τραπεζοκαθίσματα και χυμένη σ' αυτά η εύελπις νεολαία μας πίνοντας φραπόγαλα. Η τιμή του καφέ αυξάνει δραματικά, αλλά η εμμονή της φυλής στις αραχτές παραδόσεις της παραμένει αταλάντευτη. Ώρες επί ωρών οι μερακλήδες έχουν πιάσει τις καρέκλες σταυρωτά και το φιλοσοφούν. Είναι βλέπετε και η ανεργία που ωθεί τον κόσμο στο επιτήδευμα του φραπέ, έτσι ώστε οι ταλαίπωροι γονείς να έχουν κόψει ειδικό, μηνιαίο επίδομα στα τέκνα και τα τεκνά τους. Κατά τα άλλα όλο και κάποια εθνική νίκη θα επισυμβεί - ποδόσφαιρο και τα συναφή ώστε να ξεχυθούν οι συγκινημένοι συμπατριώτες μας στους δρόμους εγκαταλείποντας προς στιγμήν τις πολυθρόνες. Τα ειδικά αυτά μαγαζιά με τα σμήνη των τραπεζοκαθισμάτων απλώνονται από την παραλιακή ως την Κηφισίας από το Νέο Ηράκλειο ως το Μπουρνάζι και από τα Χανιά στην Καβάλα χωρίς καμία περιστολή. Τι ωραία σημειολογική εικόνα! Να κλείνει ένας χώρος παραγωγής και να ανοίγει μια επιχείρηση φραπέ. Βλέπετε, είναι πολλά τα επιδόματα αδέλφια. Τώρα θα με ρωτήσετε ποιος παράγει και τι σ' αυτόν τον ευλογημένο, υπερχρεωμένο πλην περήφανο, τόπο. Ειλικρινά δεν θέλω να σας γελάσω. Πάντως παράγουμε πολλούς -τηλεοπτικούς- καφέδες, μουσακάδες και πιλάφια γενικώς, καθώς το fiction είναι πραγματικότητα και η πραγματικότητα fiction.
ΕΛΛΑΣ – ΒΕΓΚΑΣ δηλαδή! Αυτό είναι το προσομοίωμα που πλασάρεται από τα ηλεκτρονικά μέσα ως πρόσωπο της πατρίδας με τα ανθρωποειδή, άφυλα αλλά κυρίως άφιλα, που περιφέρονται στις γυάλινες πίστες ως ιδανικοί -ή μήπως δανεικοί;- Έλληνες. Αυτούς που οι πιτσιρίκοι με το μπουκωμένο από χάμπουργκερ στόμα και τα μπουκωμένα από Φοίβο remix αυτιά πρέπει να θαυμάσουν και στη συνέχεια να μιμηθούν. Μπουκωμένα μάτια. Σκεφθείτε έναν προς έναν όλους αυτούς τους οποίους αφήνετε κάθε μέρα να κυκλοφορούν ασύδοτοι σπίτι σας λέγοντας άρρητα αθέμιτα σε τρισβάρβαρα ελληνικά, τα οποία ρουφάνε πάντως ως μάννα εξ ουρανού οι άμοιροι ελληνικών βλαστοί σας. Μετρήστε τους ψύχραιμα και βαθμολογήστε τους. Τι αξίζουν, αλήθεια, μακριά από την τηλε-άλω και την τεχνητή χρυσόσκονη που τους χαρίζει το μέσον; Απλώς μηδενικά, πολύ κατώτερα, γιατί είναι πεινασμένα για κέρδος και εξαρτημένα από το ναρκωτικό της προβολής, από το μέσο Έλληνα που και ευπρεπής είναι και καχύποπτος προς όλο αυτό το φωνασκούν σούργελο. Απλώς δεν έχει πολλές επιλογές και έχει και το χτικιό της συνήθειας, της εύκολης, άνευρης, παθητικής διασκέδασης. Αυτό γνωρίζοντας κι εκείνοι, κατεβάζοντας συνειδητά τον πήχη κάθε χρόνο και περισσότερο μένουν πιστοί στις εντολές των αφεντικών τους.
Κάποτε λέγαμε “μολών λαβέ”, στον τόπο αυτό. Σήμερα το μεταφράσαμε σε Cash and Carry και πορευόμαστε αμέριμνοι ανατρέφοντας προγλωσσικούς γραικύλους ή τεχνοκράτες εκσυγχρονιστές.
Σ'ένα δημοτικό των ΗΠΑ ζητήθηκε από τους μαθητές να ζωγραφίσουν ένα κοτόπουλο. Κι αυτοί το σχεδίασαν με τη ζελατίνα· του σούπερ μάρκετ...
Απόλυτα ικανοποιημένος από το Σύστημα Υγείας, την απονομή Δικαιοσύνης, την αξιοκρατία, την Παιδεία, την τηλεόραση, τις φορολογικές μεταρρυθμίσεις, την κοινωνική πρόνοια, τις ευκαιρίες εργασίας, το Ασφαλιστικό, το δημοκρατικό ήθος και την αποτελεσματικότητα της Αστυνομίας, το υψηλό, τέλος, επίπεδο των κρατικών υπηρεσιών, αλλά και την εξάπλωση των δραστηριοτήτων τού, επίσης κρατικού, τζόγου..., είμαι έτοιμος να ξαναψηφίσω όσους μου επιδαψίλευσαν την ανωτέρω ποιότητα ζωής.
Μήπως είμαι ο ορισμός του μαλάκα; (Με την καλή έννοια). Καλή τους χώνεψη!

*Οι φωτογραφίες είναι από τον Γκοοόρτσος Γκοοόρτσος http://www.facebook.com/gortsosgortsos?sk=wall

Η πορεία

2011-11-11T20:54:00.002+02:00

“… Η πορεία ξεκίνησε σαν χείμαρρος, κινούμενη από παλμό ,ωθούμενη από τα νέα μέτρα της κυβέρνησης. Στην πρώτη γραμμή διέκρινα τον Μάκη, δεν ξέρω τι δουλειά κάνει, τόσα χρόνια συνδικαλιστή τον ξέρω. Δίπλα του η ξαδέρφη μου η Μάρθα από τα 37 της συνταξιούχος, γιατί είχε κλείσει 15ετία στον Ευαγγελισμό με ανήλικο τέκνο. Μαζί της η φίλη της η Στέλλα, που 30 χρόνια τώρα έπαιρνε σύνταξη σαν άγαμη θυγατέρα. Παραδίπλα ο Στάθης, η εθελουσία από τον ΟΤΕ του είχε αποφέρει 120.000 ευρώ και τώρα αγωνιζόταν στο ψάρεμα. Μαζί και ο Κώστας 46 χρονών, πυροσβέστης, που έχει καταθέσει εδώ και ένα μήνα τα χαρτιά του για σύνταξη (είχε προλάβει να κατοχυρώσει, λέει) και περιμένει και κάποιο χοντρό εφάπαξ. Και από κοντά τα δυο αδέρφια: ο Στέλιος, που του είχε βάλει το κόμμα τα 2 παιδιά στο Δημόσιο, και ο Γρηγόρης, που έπαιρνε τα έργα του Δήμου υπερτιμολογημένα λόγω γνωριμιών. Πίσω, στην δεύτερη σειρά, ακολουθούσε ο Γιάννης, πατέρας: εδώ και κάτι μήνες έκανε εξάσκηση του νέου νόμου περί άδειας πατρότητας στο Δημόσιο, αγκαλιά με την γυναικά του την Μάρω, που με τρεις γέννες είχε να πατήσει στην δουλειά της 3 χρόνια. Και από κοντά ο Μιχάλης Π . εργολάβος με συνεργείο 27 ανασφάλιστους αλλοδαπούς και -3 Έλληνες.. Στα δεξιά τους ο Λάκης: φοιτητής ετών 32, παρέα με τον Γιώργο, γιατρό, τον επονομαζόμενο και "ταχυδρόμο" από τα φακελάκια. Μαζί τους και ο Θόδωρος, γιατρός του ΙΚΑ, που στο ιδιωτικό του ιατρείο δεν έκοβε ποτέ του αποδείξεις, με τον Κυριάκο της Εφορίας, που δεν είχε δει ποτέ του παράβαση τα τελευταία 6 χρόνια... Και φυσικά δεν θα έλειπε και ο Βασίλης, λιμενικός, πρώτος ταβλαδόρος στο τελωνείο. Να και ο Μηνάς, που είχε ξεχάσει πότε έκοψε το τελευταίο του τιμολόγιο, μαζί με τον Ορέστη επιδοτούμενο χρονιά αγρότη, που δεν ήξερε πού ήταν τα κτήματα του. Δες και τον Φόντα, υπάλληλο στο γραφείο προμηθειών του κρατικού Νοσοκομείου που έστηνε τους διαγωνισμούς μαζί με τους ιατρούς με τεχνικές προδιαγραφές δοσμένες από προμηθευτές για την προμήθεια εξοπλισμού κατά 700% ακριβότερου, που έφτιαξε 2 σπίτια στη Τζιά για τα παιδιά του. Κοίτα και τον Νίκο από το ΙΚΑ που ζήτησε και του έδωσαν την προηγούμενη εβδομάδα αναρρωτική άδεια, για να μην χαλάσει την κανονική, για να πάει να δει τον Ολυμπιακό στην Ευρώπη. Όλοι μαζί με άλλους τόσους σήκωσαν τα χέρια ψηλά και με σφιγμένες τις γροθιές βροντοφώναξαν, "Κάτω τα χέρια από τα ΛΕΦΤΑ ΜΑΣ !" Ο Στέφανος, αδερφικός μου φίλος, άνεργος οικοδόμος με κοίταξε με γουρλωμένα μάτια: "-Ρε, Κώστα, εμείς εδώ τι κάνουμε?" Έλα, ντε!"

Το ανωτέρω κείμενο το έλαβα ανυπόγραφο μέσω e-mail και το αναδημοσιεύω.

Βομβίδια πολιτικής αφασίας

2011-11-07T09:20:00.002+02:00

Μολών λαβέ Έλληνες! Εμπρός να σώσουμε το παγκόσμιο οικονομικό Σύστημα με πρωθυπουργό έναν διεθνή τραπεζίτη.
Ο Αντώνης Μανιτάκης το είπε ξεκάθαρα: Η νέα δανειακή σύμβαση εμπεριέχει όλα τα μνημόνια. Τα πριν και τα επόμενα. Κυρ Αντώνη μου.
Πόσες αδελφές χρειάζονται για να κατασκευαστεί ένας σωστός άνδρας; Σύμφωνα με τον Antenna πέντε.
Πάλι καλά και συγχαρητήρια για την εκπομπή σας. Κύριε Ψινάκη γιατί δεν πήρατε τον κ. Κακλαμάνη στην ομάδα; Θα έδενε.
Πόσοι αρχηγοί χρειάζονται για να διαπραχθεί μια πολιτική κωλοτούμπα; τουλάχιστον δυο, σύμφωνα με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.
Μέχρι τώρα οι πολιτικές αποφάσεις παίρνονταν σε πραγματικό τηλεοπτικό χρόνο. Τώρα παίρνονται και σε πραγματικό χρηματιστηριακό...
Ήγουν πολιτική απόφαση έχουμε όταν χάσει την υπομονή του ο Πρετεντέρης κι όταν ανοίξει το χρηματιστήριο του Χονγκ-Κονγκ.
Πως σας φαίνεται ο King Kong για μελλοντικός πρωθυπουργός μιας κυβέρνησης εθνικής σωτηρίας; Θα ήταν πολύ θεαματικό.
Μια πεταλουδίτσας είναι η Ελλάδα τελικά. Χτυπάει εδώ τα φτερά της και σείεται το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα στη Ν. Υόρκη.
Ελλαδάρα ολέ! Τότε Μαραθώνες, σήμερα Μνημόνια και Marathon Project που θα έλεγε και ο Γερουλάνος. Το παν είναι να είσαι πάντα στη μόδα.
Πρώτη είδηση στο CNN. Ποιος είσαι ρε Χρύσανθε, ποιος είσαι ρε Μιχελάκη! Αντώνη, μοιάζεις του Johnny Depp. Στις μεταμορφώσεις!

Τηλεοπτικό θαύμα! Οι Λυριτζής-Οικονόμου και Πορτοσάλτε τρώνε on air το Becel Proactiv τους.
Όταν η Δημοσιογραφία παντρεύεται το κιτς, η δεοντολογία το... Σκάι από το παράθυρο της ενημέρωσης.
Δυο εκπληκτικές παραστάσεις στο Εθνικό θέατρο! Στον “Βασιλικό” μεγαλουργεί ο Ευαγγελάτος, στο “Κόκκινο βράχο” γοητεύει η Πατεράκη. Μπράβο στον Χουβαρδά!
Ελάτε τη Τετάρτη 9/11 στις 5μμ στο φουαγέ της ΕΛΣ με ελεύθερη είσοδο. Θα μιλήσουμε για το Ρομαντισμό στην όπερα, τη ζωγραφική και την... πολιτική. Στο πιάνο ο Νίκος Ξανθούλης.

LA TERRA TREMA

2011-11-05T12:23:00.003+02:00

Δηλαδή, αν κατάλαβα καλά, η Ν.Δ. είναι υπέρ της νέας δανειακής σύμβασης αλλά εναντίον του Μνημονίου;

Γεια σου Αντώνη, γεια σου Χρύσανθε με τα ωραία σας!

Επίσης είμαστε υπέρ του νέου Δανείου για να σωθούμε και εναντίον του Γιωργάκη που το πέτυχε για να μας σώσει;

Η εθνική μας σχιζοφρένεια δε θα χρεοκοπήσει ποτέ!

Δεν θέλαμε, λέει, τον Γιωργάκη γιατί δεν έχει αξιοπιστία στο εξωτερικό.

Ομοίως όπως δεν έχουν καμία αξιοπιστία οι Μέρκελ-Σαρκοζί στο εσωτερικό τους ενώ λοιδορούνται διεθνώς.

Η εθνική μας παράνοια πάντως χαίρει άκρας υγείας! Και μακροημερεύει...

Η Ν.Δ. πάλι, λέει, ότι δέχεται το Δάνειο αρκεί να μην αμφισβητεί την εθνική μας κυριαρχία. Λέει!

Ξέρετε, αυτήν για την οποία αποφασίζουν σε καθημερινή βάση εδώ και χρόνια στις Βρυξέλλες.

Ή, αυτήν που παρακολουθούσε η πρεσβεία των ΗΠΑ μέσω της Vodafone υποκλέπτοντας τα τηλέφωνα του Κωστάκη και των υπουργών του.
Πώς λεγόταν εκείνος ο δυστυχής που τον “αυτοκτόνησαν” τότε; Μάθαμε τι έγινε η δικογραφία; Αξέχαστα χρόνια εθνικής υπερηφάνειας!
Δηλαδή τώρα θα μας σώσουν οι Σαμαράς-Βενιζέλος; Ζήτω που... σωθήκαμε.
Σε ένα πάντως είμαστε τυχεροί: Παρακολουθούμε την Ιστορία να γράφεται ενώπιον μας σε live αναμετάδοση. Τώρα ποιος το καταλαβαίνει, αυτό είναι άλλη ιστορία.
Όλα πλέον είναι ρόλοι σε μια αποτυχημένη παράσταση τις οποίας πέφτουν πια οι τίτλοι του τέλους.
Κκ. Ψυχάρη μου, Πρετεντέρη μου, Καψή μου, Φυντανίδη μου, Κύρτσο μου, Χατζηνικολάου μου, Πορτοσάλτε μου, Τσίμα μου, Παπαχελά μου και κκ. Στάη μου και Τρέμη μου. Ξαναδείτε παρακαλώ την ταινία για επιμόρφωση “La terra trema” του κόκκινου κόμη Visconti (Μεγάλο βραβείο φεστιβάλ Βενετίας, το σημαδιακό 1948).
Ξέρουν άραγε οι κκ. Κωστάκης, Γιωργάκης, Αντωνάκης, Βαγγελάκης, τι έγινε το 1948;
Ας το μάθουν έγκαιρα γιατί μπορεί και να ξαναγίνει!

Για τον εξοχότατο Πρόεδρο της Δημοκρατίας

2011-10-30T12:49:00.001+02:00

-Γιατί έχω την εντύπωση πως η συντριπτική πλειονότητα των Ελλήνων που είδε να διακόπτονται παρελάσεις και να στραπατσάρονται “επίσημοι” ένοιωσε άγρια ικανοποίηση;

-Μήπως γιατί η απρόσκοπτη εκτέλεση των παρελάσεων θα σήμαινε πως όλα βαίνουν καλώς τη στιγμή ακριβώς που συμβαίνει το εντελώς αντίθετο;

-Μήπως κάποιοι ακόμα απλώς βολεύονται κάνοντας πως δεν καταλαβαίνουν;

Ελπίζω ο εξοχότατος Πρόεδρος να μην ανήκει σε αυτούς.

Είναι λυπηρό αλλά όσοι κατάντησαν τους θεσμούς σαν τα μούτρα τους, κατάφεραν να αντιμετωπίζονται πλέον σαν “μούτρα” όσοι εκπροσωπούν τους θεσμούς. Ο κ. Κάρολος Παπούλιας κατά τη δεύτερή του θητεία ως Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας έχει βρεθεί στο μάτι του πολιτικού κυκλώνα τον οποίο προκάλεσε η πολλαπλή, ιδεολογική, κοινωνική, οικονομική, πολιτιστική κλπ. κρίση που μαστίζει τη χώρα. Ως εκ της απισχνασμένης από κάθε εξουσία θέσης του, ο Πρόεδρος δεν μπορεί να κάνει πολλά πράγματα. Μπορεί να συγκαλεί το συμβούλιο των πολιτικών αρχηγών, μπορεί να απευθύνει γενικόλογες εκκλήσεις για ενότητα, μπορεί επίσης να δέχεται τον Πρωθυπουργό και να διαπιστώνει πως ακόμη μια φορά ο τελευταίος απέτυχε . Μπορεί, τέλος, να υποβάλει την παραίτησή του προκαλώντας εκλογές αν διαπιστώσει πως υπάρχει απόσταση ανάμεσα στη λαϊκή βούληση και την εκλεγμένη κυβέρνηση (εν προκειμένω σοβεί πια χάος). Ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας είναι ανώτατος πολιτειακός θεσμός, η προσβολή του ονόματός του απαγορεύεται από το Σύνταγμα (άρθρο 4, παράγραφος 3γ) αλλά αυτό δε σημαίνει ότι ο θεσμός καθαυτός δεν υφίσταται κριτική (λ.χ. σε περίπτωση συνταγματικής του αναθεώρησης) ή ότι το πρόσωπο του εκάστοτε Προέδρου δεν επιτρέπεται να χαρακτηρίζεται σε σχέση πάντα με συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές του. Αν φερ' ειπείν εν τη ρύμη του προφορικού λόγου ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας πει κάτι, ας υποθέσουμε, προσβλητικό εναντίον των Θεσσαλονικέων ή των κατοίκων μιας συμμάχου χώρας. Ο τ. Πρόεδρος κ. Σαρτζετάκης έδινε συχνά αφορμές για ανάλογα, αντιρρητικά σχόλια. Στη συνέχεια, ο διάδοχός του κ. Στεφανόπουλος απέκτησε τον τίτλο του “σοφού” και του “επιτυχημένου” επειδή ομιλούσε ελάχιστα, παρενέβαινε ελαχιστότατα και πάντα σε συμβολικό επίπεδο. Δηλαδή απλώς “διακοσμούσε” με την παρουσία του το πρωθυπουργικοκεντρικό πολίτευμα μας. Βέβαια όλα αυτά συνέβησαν μετά το κούρεμα των προνομιών του Προέδρου που επέβαλε ο Ανδρέας Παπανδρέου στο μεταπολιτευτικό Σύνταγμα Καραμανλή. Ανάμεσα στις ελάχιστες, πλέον, δραστηριότητες που προβλέπονται για τον Πρόεδρο είναι οι παραστάσεις του στις στρατιωτικές παρελάσεις της 28^ης Οκτωβρίου και τις 25^ηςΜαρτίου ως εκπρόσωπου του έθνους. -Διερωτώμαι επιτρέπεται να εγκαταλείψει ένας Πρόεδρος τη θέση του έστω κι αν εξοργιστεί από τα συνθήματα του συγκεντρωμένου πλήθους; -Οι πρόεδροι και εν γένει οι πολιτικοί παραμένουν στις θέσεις τους μόνο όταν επευφημούνται; -Αυτό το, παιδαγωγικό, παράδειγμα στέλνουν στο λαό; Ο κ. Παπούλιας έχει συγκεκριμένη πολιτική σταδιοδρομία με το κόμμα εκείνο το οποίο βαρύνεται περισσότερο για τον λαϊκίστικο εξανδραποδισμό των πολιτικών, για τη νοοτροπία της “λούφας και της παραλλαγμένης αρπαχτής” και τον κατεξευτελισμό του τόπου. Ο νυν πρόεδρος συνυπηρέτησε υπό τον Ανδρέα με τον Κουτσόγιωργα, τον Τσοχατζόπουλο, τον Σημίτη, τον Ρουμελιώτη (τώρα στο ΔΝΤ), ακόμη και με τον Γιωργάκη. Η οργή και ο αποτροπιασμός της κοινωνίας στρέφονται σήμερα συλλήβδην εναντίον ολόκληρου του πολιτικού κόσμου, κυρίως εναντίον των δυο κομμάτων εξουσίας και κυριότατα εναντίον του ΠΑΣΟΚ (βαθέος και εκσυγχρονιστικού). Επιπλέον τον κ. Παπούλια εξέλεξε η παρούσα βουλή την οποίαν κακώς (;) χλευάζουν και λοιδορούν εκατοντάδες χιλιάδες “πλαταίεις” του Συντάγματος. Το Σύνταγμα το ίδιο εξάλλου βρίθει μικροπολιτικών προσθηκών τις οποίες προκάλεσε η ιδιοφυΐα του συνταγματολόγου και αντιπρόεδρου κ. Βενιζέλου κατά τη τελευταία αναθεώρηση. Απ' όλον αυτό το μακάβριο χορό των εκπτώσεων και της παρακμής δεν μπορούμε ιστορικά, ούτε επιτρέπεται ηθικά, να εξαιρεθούμε κι εμείς οι πολίτες. Η κοινωνία μας φέρει ακέραια την ευθύνη για το πολιτικό προσωπικό που δεκαετίες τώρα ανέδειξε και στηρίζει αλληλοστηριζόμενη απ' αυτό, με το αζημίωτο. Αυτή είναι η πικρή ετυμηγορία της ιστορικής πραγματικότητας. Ο κ. Παπούλιας κατέλαβε εκείνη την ανώτατη θέση την οποία δεν αξιώθηκαν ούτε οι αείμνηστοι Π. Κανελλόπουλος, Η. Ηλιού, Λ. Κύρκος, Ελ. Παππά, Α. Πεπονής, Ο. Ελύτης, Μ. Χατζιδάκις, Ι. Μόραλης, ή οι επιζώντες νεοελληνικοί μύθοι Θοδ. Αγγελόπουλος, Μ. Γλέζος, Τ. Πατρίκιος, Μ. Θεοδωράκης, Ειρ. Παπά, κλπ. Σήμερα τον τόπο συγκλονίζουν βαθύς διχασμός, οργή και απελπισία. Και κυρίως συγκλονίζει η οδυνηρή συνειδητοποίηση ενός εξακολουθητικού εγκλήματος εις βάρος,ακόμη και των μελλοντικών γενιών το οποίο δεν έχει αποκαθάρει καμία τιμωρία, καμία δικαιοσύνη, καμία αξιοκρατία... Ως τώρα.

ΥΓ. Τα κροκοδείλια δάκρυα μεγάλοδημοσιογράφων-σχολιαστών δεν αφορούσαν τόσο στην ματαιωθείσα παρέλαση όσο στο ερχόμενο τέλος ενός Συστήματος του οποίου υπήρξαν βασικοί στυλοβάτες.

Βομβίδια πολιτιστικής αφασίας

2011-10-28T20:26:00.002+02:00

Έτσι όπως καταντήσατε τους θεσμούς σαν τα μούτρα σας, είναι μοιραίο να αντιμετωπίζονται σαν "μούτρα" όσοι εκπροσωπούν τους θεσμούς. Τέλεια!
Εμείς το είχαμε πει προς πάσαν κατεύθυνση: μη ξυπνάτε τον Παππούλη! Βλέπετε κ. Σταύρο και κ. Γιωργάκη τι κάνατε τώρα; Η ευθύνη όλη δική σας!
Ο μόνος που δικαιούται να κάνει δηλώσεις για την 28η Οκτωβρίου είναι ο Μανόλης Γλέζος. Όλοι οι άλλοι, μεγαλοδημοσιογράφοι, παραδημοσιογράφοι, αναλυτές, επαγγελματίες πολιτικοί, σκασμός!
Είναι φυσικό το ξοφλημένο Σύστημα να αμύνεται με νύχια και με δόντια. Και όσο αμύνεται, τόσο και γελοιοποιείται. Δικαιοσύνη!
Αν δεν ήταν ο Πρόεδρος της δημοκρατίας και οι επίσημοι, φαντάζεστε τι χημικό θα έπεφτε στη Θεσσαλονίκη; Τους ευχαριστούμε για την προστασία μας!

Βομβίδια

2011-10-21T15:46:00.000+02:00

Ένας μόνον άντρας χθες μέσα στους τζάμπα μάγκες των κοινοβουλευτικών του ΠΑΣΟΚ. Κι ας την λένε Λούκα.
Κύριε Ψυχάρη τι στέλνετε γράμματα στο Πρόεδρο, κοιμάται ο Παππούλης!
Κύριε Πρωθυπουργέ, τι χτυπάτε τα κουδούνια της Προεδρίας; Θα ξυπνήστε τον Παππούλη!
Καταπληκτικός χθες ο Βενιζέλος στο ρόλο του Πρωθυπουργού. Τα είχε όλα: ύφος, τσαμπουκά, μεγαλείο!
Είναι έτοιμος να παίξει μεγάλο ρεπερτόριο. Τον Οιδίποδα ας πούμε.
Ξέρετε εκείνον τον τύπο που αφού πήδηξε τη χώρα του μετά έβγαλε τα μάτια του.
Μήπως η απαξίωση της κρατικής τηλεόρασης γίνεται για να επιβιώσουν οι μεγαλοκαναλάρχες των σκουπιδιών επειδή μίκρυνε η πίτα της διαφήμισης;
Τέσσερα κανάλια και πολλά τους είναι κ. Μόσιαλε. Εξάλλου πόσα τουρκικά σίριαλ να δεις την ημέρα;
Πώς λέγετε εκείνο το μεγάλο κανάλι που τελειώνει πάντα τις ειδήσεις του με τη κυρία Μαριάννα;
Σύντροφοι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ ποτέ μη λέτε “τελευταία φορά”. Πάντα προτελευταία! Οι μάγκες κρατάνε μια πισινή.
Παρά την υπερπροβολή των ομοφυλοφίλων, πρέπει να συμφωνήσετε κ. Στάθη μου ότι όποιος τον παίρνει δεν είναι και ο Oscar Wilde!

Ρόλοι και Μεταμορφώσεις

2011-10-18T09:02:00.001+02:00

Εσύ πάλι από μέσα κι ο Μάκης πάλι απ' όξω

(Έτσι χοντρά-χοντρά) παράγων πια τρανός της καταστάσεως

-όπως, εδώ που τα λέμε, της κάθε μέχρι τώρα καταστάσεως-

Να γίνεις, λέει, Έλλην, να βάλεις μυαλό, να γίνεις χρήσιμος.

Μανόλης Αναγνωστάκης, 1970

Είμαι σχεδόν ευτυχής, μέσα στη γενικευμένη δυσανεξία και σ΄ αυτήν την παιδαγωγική του τρόμου που ακολουθείται από τους ντόπιους και τους εισαγόμενους αρμοστές του προτεκτοράτου μας. Το χρέος, μεταφυσική έννοια πλέον και μοχλός για μια άνευ προηγουμένου μεταμόρφωση της χώρας από Δανία του Νότου σε Ινδία του Βορρά, αποκτά στη συνείδησή μου τα χαρακτηριστικά του Δέντρου της Γνώσης και εκείνου του συμβολικού καρπού που μόνο μέσα από την Πτώση μας οδηγεί στη Σωτηρία.

Ένα είναι βέβαιο, μεταμορφωνόμαστε. Είτε οβιδιακά, είτε από ανάγκη. Έτσι διαπιστώνω ότι άνθρωποι που άλλα αντ΄ άλλων φθέγγονταν επί χρόνια, τώρα υποστηρίζουν όσα λέγαμε εμείς και λοιδορούμασταν ως γραφικοί της μελαγχολίας. (δες το βιβλίο μου “Ο πολιτισμός στην εποχή της μελαγχολίας”, εκδ. Πολύτυπο 2004 με άρθρα μαζεμένα από το περιοδικό “Αντί”).Τώρα πλέον, έγιναν όλοι επαγγελματίες μελαγχολικοί και συγχρόνως, ανορθόδοξα διαμαρτυρόμενοι. Σημεία των καιρών. Ο Ψυχάρης γράφει σαν τον Παπουτσάκη και η Μυρσίνη Ζορμπά ή ο Ανδρέας Παππάς σαν τον Παντελή Μπουκάλα και τον Κώστα Καναβούρη. Επίσης η “Ελληνοφρένεια” μετάφερε την επανάσταση της στο μαγαζί του κυρ Χατζηνικολάου. Τα ύστερα του κόσμου!

Κι άλλο θαύμα! Το Σύστημα μεταμορφούμενο κατέστησε τα μέλη και τις τροχαλίες του από ιέρακες σε περιστερές. Το πιο συγκινητικό συμβαίνει όταν οι επικεφαλής της μιντιακής διαπλοκής όπως πχ ο κυρ Σταύρος ή ο Μισίρ Πρετεντέριος, μαγιόρδομος του ΔΟΛ απευθύνουν ανησυχούντες εκκλήσεις στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας (sic). – Παρακαλώ σας αδερφοί μη τον ξυπνάτε τον γέροντα. Δεν είναι sic. Μ΄ όλο το σεβασμό κάνετε σαν να μην υπάρχει. Είναι πιο σώφρον. Τι φταίει κι αυτός; Άλλοι τον έβαλαν. Δεν είναι δα και ο Χάλακ. Θέλω να πω ότι άνθρωποι που ελίχθηκαν ως αριστεροί ή αριστερόστροφοι μπαλαντέρ μ΄ όλες τις καταστάσεις, που έπαιξαν εν ου παικτοίς με σημιτισμούς και εκσυγχρονισμούς και νεποτισμούς και φαβοριτισμούς, έρχονται τώρα να μεταμορφωθούν σε τιμητές πιστεύοντας πως έτσι θα αποκαθάρουν το Σύστημα από τις πομπές του και θα σώσουν για την πάρτη τους την παρτίδα – πατρίδα. Κυρία Δραχμανάκη μου.

Αμ δε όμως! Το μόνο που καταφέρνουν, δεν είναι να γίνονται από άνθρωποι θηρία όπως στον Οβίδιο, που θα ήταν κατανοητό αλλά να αλλάζουν μάσκες και ρόλους όπως συμβαίνει στα θέατρα και τα τσίρκα.

Έτσι δεν έχουμε πια Προέδρους Δημοκρατίας, Πρωθυπουργούς, πολιτικούς αρχηγούς κλπ. Δεν έχουμε πνευματική ηγεσία, συνδικαλιστές ή υπεύθυνους πολίτες αλλά κάποιους που υποδύονται τους ανάλογους ρόλους. Κάποιους που λένε όσα ο ρόλος επιβάλει να πουν (λχ. βρείτε τα ρε παιδιά και μη μαλώνετε), κι έπειτα αποσύρονται στα παρασκήνια για να εμφανιστούν νέοι ηθοποιοί σε νέους ρόλους με τις μάσκες όμως ίδιες και απαράλλακτες. Τρομερό; Θλιβερό; Αστείο;

Ούτως ή άλλως εμείς οι αποσβολωμένοι υπόλοιποι ας μην ετοιμαστούμε να χειροκροτήσουμε αυτιστικά την παράσταση. Ας μην το κάνουμε αυτή τη φορά.

Έστω από θυμό, έστω από αξιοπρέπεια, έστω από αηδία…

ΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΕΣ (3)

2011-10-14T09:06:00.001+02:00

Η κυρία Μενεγάκη

Ακούγοντας τους κοπετούς και τα αναθέματα κάποιων τρωκτικών της δημοσιογραφίας επειδή η κ. Μενεγάκη, ζάπλουτη ούσα, παίρνει το επίδομα τριτέκνου – που στο κάτω κάτω της το δίνει ο Νόμος, σκέφτομαι πόσοι άνθρωποι επί πόσα χρόνια κερδίζουν το ψωμί τους γράφοντας για τα έργα, τις ημέρες (αλλά και τις νύκτες) αυτής της εξαιρετικά ικανής, εντέλει, γυναίκας. Η Ελένη Μενεγάκη αποτελεί ολόκληρη βιομηχανία στο χώρο του σόουμπιζ με πολυάριθμους “υπαλλήλους” οι οποίοι εξασφαλίζουν μέσω αυτής και το ψωμί και το παντεσπάνι τους: δημοσιογράφοι, φωτορεπόρτερ, τηλεκριτικοί, τηλεκουτσομπόλες, τηλε-εκδότες, κλπ. Τόσο που η “αφελής” κα Μενεγάκη να μου είναι ιδεολογικά συμπαθής σε αντίθεση με την “διανοούμενη” κα Πόπη Διαμαντάκου που ξανά – μανά γράφει στη στήλη της (τα ΝΕΑ 6/10) για την εν λόγω τηλεπαρουσιάστρια, για τις επιδόσεις της στη μεσημεριανή ζώνη κλπ. κλπ Είναι πάντως κρίμα που η κριτική ενός τόσο νευραλγικού μέσου όπως είναι η τηλεόραση γίνεται με τέτοιο επιφανειακό και εξόφθαλμα λαϊκίστικο τρόπο. Η κα Διαμαντάκου δεν βλέπει τα σκάνδαλα που ακόμη σοβούν στην ΕΡΤ (πχ. τα υπέρογκα ποσά για την αναμετάδοση αγώνων ποδοσφαίρου αλλά και τη κόντρα με το MEGA που θέλει να αποδυναμώσει τη κρατική τηλεόραση προς όφελος ιδιωτικών συμφερόντων). Επίσης δεν τείνει χείρα βοηθείας σε όσους ακόμη, προσπαθούν να κάνουν αξιοπρεπή τηλεόραση μέσα σε τόσο αναξιοπρεπείς συνθήκες (δεν ανέφερε ποτέ την εξαιρετική δουλειά που γίνεται στο καλωδιακό PRISMA ή στη τηλεόραση της Βουλής, τη στιγμή που τα ιδιωτικά κανάλια πλειοδοτούν σε τούρκικα σίριαλ. Μας ταΐζουν κονσέρβες λόγω... κρίσης). Πράγμα που θα πει ότι δεν διαβάζει λίγο καλύτερα, λίγο βαθύτερα, λίγο συνθετότερα το προσφερόμενο υλικό αλλά κάνει ό,τι κάνει, γενικότερα, ο τόπος και γι αυτό βουλιάζει… Λαϊκίζει ανόητα κρύβοντας τα αληθινά προβλήματα κάτω από το χαλάκι. Και να σκεφθεί κανείς πως η τηλεκριτικός ήταν προ μηνών μέλος της τιμητικής επιτροπής της «Δημοκρατικής Αριστεράς» και προ ετών προήδρευσε σε σύσκεψη καλλιτεχνών στη Βουλή, την οποία είχε συγκαλέσει ο κ. Αλέκος Αλαβάνος. Αριστερά όμως σημαίνει και στάση. Όχι μόνον δήλωση… Όσον αφορά στην Ελένη Μενεγάκη, αυτή κάνει αυτό που ανέκαθεν έκανε και που το ξέρει πολύ καλά ως άψογη επαγγελματίας. Το θέμα είναι τι κάνουν οι υπόλοιποι.

ΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΕΣ (2)

2011-10-14T09:03:00.003+02:00

Ο κύριος Βενιζέλος

Ο κ. αντιπρόεδρος από όπου πέρασε άφησε διοικητικά συντρίμμια και νομοθετήματα κατά το δοκούν και συμφέρον (της αναθεώρησης του συντάγματος περιλαμβανομένης). Παλινωδίες, αβάντες στον Άνθιμο, παιχνίδια με τους βαρόνους των ΜΜΕ, φιλίες με τον κ Μπατατούδη, «πολιτισμοί των πολιτισμών» και βάλε. “Ο Ευάγγελος είναι ικανός για όλα”, έλεγε ο δάσκαλός του Αριστόβουλος Μάνεσης.

Σήμερα ο κ. Βενιζέλος αφού κατέστρεψε αισθητικά το διασημότερο όνομα της νεοελληνικής πολιτικής ιστορίας παίζοντας το τελευταίο του χαρτί, καταστρέφει το ίδιο ανέμελα την πολιτική του καριέρα νομίζοντας πως σε αυτό το καταστροφικό πόκερ, μπορεί ακόμα να ρεφάρει. Πρόκειται, για το είδος εκείνο, του ανθρώπου που, λόγω οίησης δεν φρονιματίζεται ποτέ, δεν διδάσκεται από τα λάθη του. Ο κ. αντιπρόεδρος έχοντας συνηθίσει σε μια πολιτική πανίδα και έναν κοινωνικό βιότοπο χαμηλού επιπέδου, πίστεψε πως με τακτικισμούς, λεκτικές πιρουέτες και α-πολίτικη σαλάτα θα έκανε με τα κρεμμυδάκια τους ευρωγραφειοκράτες. Η «ευφυΐα» του όμως παίζει μόνο εντός και όχι εκτός -σαν τον Ολυμπιακό- και γι αυτό τους άφησε παγερά αδιάφορους. Το συμπέρασμα είναι απλό, γι αυτό έχει διαφύγει από τους πάντες. Ακόμη και από τον κ. Πρετεντέρη. Τον άνθρωπο που ανακάλυψε τώρα ό, τι εμείς γράφαμε εδώ και είκοσι χρόνια. Βλέπετε, το σύστημα, για να σωθεί, πρέπει να κάνει οδυνηρές αβαρίες. Ο κ Βενιζέλος όπως δεκάδες άλλοι πολιτικοί του συρμού, παίζει απλώς έναν ρόλο: Συγκεκριμένα τον ρόλο του ευφυούς. Όμως ο ηθοποιός που παίζει τον Οθέλος δεν είναι κατ΄ ανάγκην ζηλόφθονος και δεν είναι βέβαια μαύρος! Αυτό που θέλω να πω είναι ότι ο κ. Ευάγγελος δεν είναι ευφυής. Είναι ένας παμπόνηρος στόμφακας. Ένας τακτικιστής που ξέρει να επιβιώνει αλλά ένας αυτοκαταστροφικός Βοναπαρτίσκος χώρις ίχνος συναισθηματικής ευφυίας. Έγραφα λοιπόν πριν από μιάμιση δεκαετία στο ‘Αντί’: «Όποτε βλέπω τον κ. Βενιζέλο στην τηλεόραση, τρομάζω. Με κοιτάει σαν να μου λέει δες πόσο έξυπνος είμαι εγώ και πόσο βλάκας είσαι εσύ. Αυτόματα αλλάζω πανικόβλητος κανάλι…». Τα χρόνια έχουν περάσει αλλά η «μεταφυσική του βλέμματος», που θα λεγε και ο περινούστατος Ράμφος, διδάσκαλος του Γιωργάκη, δηλαδή η ματιά του Βενιζέλου, να μην τον ματιάσω, δεν έχει αλλάξει καθόλου.

ΥΓ.1 Ποιος να το έλεγε πάντως! Κοινοβουλευτική συνταγματική χούντα με Βαγγέλη Πατακό και Γιωργάκη Παπαδόπουλο. Στον 20^ο αιώνα πολιτικό κιτς και στον 21^ο, πολιτικό μεταμοντέρνο.

ΥΓ.2 Δείτε την προβολή που κάνουν ο ΔΟΛ και το MEGA στο Βενιζέλαρο σωτήρα(;) της παρτίδας. Η τελευταία τους ελπίδα, το τελευταίο του αποκούμπι που πάντως... τρέμει.

ΥΓ.3 Ξέρετε πως είναι στα αγγλικά ο Βενιζέλος; Pretender!

ΥΓ.4 Άσχετο: Δηλαδή η “Ελληνοφρένεια” διαφημίζει το ΚΚΕ από το σταθμό του Χατζηνικολάου; Θα πηδηχτώ από τον Περισσό, σύντροφοι!

ΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΕΣ (1)

2011-10-14T08:58:00.002+02:00

Ο κύριος Καμίνης

Συμπληρώνεται ένα χρόνος από την εκλογή του νέου δημάρχου και θα μπορούσε να γίνει κάποιος απολογισμός. Άλλαξε κάτι στην Αθήνα; Άνθρωποι που ψήφισαν τον Καμίνη και πολύ περισσότερο που πίστεψαν σ΄ αυτόν, δείχνουν μάλλον μαγκωμένοι. Οι κάτοικοι του Αγίου Παντελεήμονα πάντως σιγοβράζουν σταθερά στον θυμό και στην απελπισία τους.

Ο φίλος μου, καθηγητής, Ιωσήφ Βιβιλάκης δέχτηκε τις προάλλες επίθεση συμμορίας αλλοδαπών και παρά τρίχα ξέφυγε, έξω από το σπίτι του, Ηπείρου και Αχαρνών. Παρότι έστειλε τρεις φορές (!) την ίδια επιστολή στο δήμο -και μάλιστα πρωτοκολλημένη- ο δήμαρχος δεν απάντησε.

Συμπέρασμα θλιβερό; Ο κ Καμίνης δεν έχει επαφή με τους συμπολίτες του, δεν έχει καν επαφή με τους ανθρώπους που τον στήριξαν. Δεν συζητάει, δεν ενημερώνεται, δεν αποδέχεται εισηγήσεις . Εκτός του στενού, προσωπικού του κύκλου. Άνθρωποι που τον υποστήριζαν προεκλογικά έχουν αδρανοποιηθεί, όπως ο Φώτης Προβατάς. Ο δήμαρχος είναι ένας μεθοδικός γραφειοκράτης, ένας έντιμος άνθρωπος που θέλει να προσφέρει, επιμένει στους χαμηλούς τόνους, αντιπαθεί την άσκοπη προβολή αλλά λείπει αυτό που λέμε "συναισθηματική ευφυΐα". Σ΄ ένα χρόνο έχει βελτιώσει την καθαριότητα της πόλης αλλά και έχει ανεχθεί τα πρεζόνια να φτάσουν ως τα Προπύλαια και τη Νομική. Θα μου πείτε πως δεν φταίει ο δήμαρχος. Το πιο λυπηρό είναι πως το ίδιο θα ισχυριστεί κι εκείνος. Και από εδώ αρχίζει η παρακμή. Δηλαδή η αποποίηση ευθυνών, η σύγχυση φορέων και αρμοδιοτήτων. Ο κ. Καμίνης ισχυρίζεται ότι μάζεψε τα οικονομικά του Δήμου κατά 28%. Μπράβο του! Γνωστού όντος πως ο Δήμος Αθηναίων δεν έχει απαλλαγεί ακόμα από τις μαφίες που του κληροδότησαν οι επαγγελματίες πολιτικοί. Όμως ο κόσμος περίμενε και κάποτε θεαματικές χειρονομίες που θα σηματοδοτούσαν την αλλαγή νοοτροπίας. Ο κόσμος ψήφισε τον κ. Καμίνη επειδή ήταν αντι-Κακλαμάνης κι επειδή συνοδευόταν από ονόματα σαν του Αλέξανδρου Τομπάζη, της Ρέας Γαλανάκη, της Ευφροσύνης Δοξιάδη κλπ. Πού είναι όλοι αυτοί; Θάφτηκαν ήδη στη ρουτίνα της καθημερινής διεκπεραίωσης; Πού είναι ο πολιτισμός, η έκρηξη των χρωμάτων, η διαφορετικότητα που μας έταξαν; Το ξέρω πως δεν αλλάζει εύκολα το άγος που λέγεται Αθήνα, ιδιαίτερα μάλιστα μ΄ αυτήν εδώ την πανικόβλητη, παράλυτη και παραλυμένη κυβέρνηση. Όπως υπάρχουν και πράγματα που γίνονται και χωρίς λεφτά και χωρίς τη συνέργεια της κεντρικής εξουσίας. Ξέρω επίσης ότι η τοπική αυτοδιοίκηση επειδή διαπλέκεται άμεσα με τον πολίτη-συνένοχο, είναι πιο διεφθαρμένη και σπάταλη μορφή εξουσίας.

Πιο συγκεκριμένα το σύστημα Καμίνη δεν έχει ιδέες, διαθέτει μόνο projects. Πάσχει δηλαδή απ' αυτό που πάσχει και η κεντρική εξουσία: Την έλλειψη οράματος αλλά και ανθρώπων που θα μπορούσαν να το εμπνεύσουν. Ο κ. Καμίνης μοιάζει όλο και πιο πολύ με τον κ. Γερουλάνο και δεν ξέρω ειλικρινά αν αυτό είναι καλό ή κακό. Ο ίδιος θα μπορούσε να πλαισιωθεί από νέους δημιουργούς, ν΄ αναπτύξουν εθελοντισμό και ανάλογες δράσεις, να εκμεταλλευθεί τον ενθουσιασμό και την εμπειρία των εκατοντάδων, ικανών ανθρώπων που τον στήριξαν. Αντ΄ αυτού η επίγευση είναι "μια από τα ίδια".

Ας πούμε o 9,84 θα μπορούσε να γίνει το πραγματικό, πολιτιστικό ραδιόφωνο της πόλης. Και το μοναδικό συνάμα λόγω της χρόνιας παπαδημητριάδας – ξέρετε ο συνθέτης – εξώφυλλο της «Ραδιοτηλεόρασης» που είναι συγχρόνως και αφεντικό της – η οποία διοικεί το Γ΄ πρόγραμμα με νοοτροπία αυλής. Λείπει ένας Χατζιδάκις από το πλευρό του Καμίνη. Όπως λείπει και από τον τόπο γενικότερα.

Έπειτα αυτή η επαναλαμβανόμενη γελοιότητα των σωρών σκουπιδιών, αυτό το ετήσιο πανηγυράκι της δυσωδίας, της υπανάπτυξης, αλλά και των φτηνών δικαιολογιών δεν πρέπει κάποτε να σταματήσει οριστικά; Πού είναι οι λύσεις, που ο δήμαρχος που υποσχόταν προεκλογικά; Χάθηκαν μάλλον από την κατάληψη του δημαρχείου από τους διαμαρτυρόμενους συμβασιούχους. Ο κ. Δήμαρχος, ως άριστος νομικός, θα έπρεπε να χρησιμοποιήσει περισσότερο την δικαστική εξουσία, τους θεσμούς και τις δυνατότητές της. Η παρέμβασή του στην εισαγγελία για τα ΧΥΤΑ απεδείχθη σωτηρία. Το ίδιο θα μπορούσε να ισχύσει και με την κατάληψη των Προπυλαίων από τα πρεζόνια. Η Δημαρχία της Αθήνας οφείλει να συνεργαστεί με την Πρυτανεία του Πανεπιστήμιο, κι όχι ο καθένας να κρύβεται πίσω από το δάκτυλο των αρμοδιοτήτων του. Η αυταπόδεικτη ανεπάρκεια του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη και του προϊσταμένου του δεν μπορεί να είναι το σταθερό άλλοθι των υπολοίπων.

Μακάρι πάντως, το πείραμα Καμίνη, η μεγάλη επιτυχία ενός ευρέος κοινού, η ευφυής κίνηση Κουβέλη και το απροσδόκητο πλεονέκτημα του Γ.Α.Π (ξέρετε, όπως λέμε Forrest GAP), να μη χαθεί έτσι άδοξα. Μακάρι ο λαϊκισμός και τα παρεπόμενα του να μην επιστρέψουν….

ΥΓ.1 Κύριε Δήμαρχε, η τέως δήμαρχος κα Μπακογιάννη είχε συμφωνήσει να στηθούν τρία γιγαντιαία σινιάλα του γλύπτη Τάκι στην είσοδο της Διονυσίου Αρεοπαγίτου. Ο κ. Κακλαμάνης αμφισβήτησε τη συμφωνία που προέβλεπε να πληρωθεί το ένα γλυπτό και να χαριστούν τα δυο και έστειλε τα έργα πίσω στο δημιουργό τους. Επειδή και η αισθητική της πόλης πρέπει να μας απασχολεί ως αυτονόητο μας δικαίωμα, μπορείτε να κάνετε κάτι;

ΥΓ.2 Στην πολύπαθη πλατεία του Αγίου Παντελεήμονα στέκει βανδαλισμένος και ξεκοιλιασμένος ο “Επαίτης”, το σημαντικότερο γλυπτό του πρόωρα χαμένου Λουκά Δούκα (1890-1925), ενός ταλαντούχο δημιουργού, συνεχιστή της παράδοσης του Χαλεπά. Το γλυπτό πρωτοτοποθετήθηκε εκεί το 1937 και έκτοτε απολαμβάνει τη λατρεία των “φιλοτέχνων”. Μπορείτε να κάνετε κάτι;