Συνολικές προβολές σελίδας

Τετάρτη, 26 Σεπτεμβρίου 2018

Τραγωδία και κτηνωδία μιας πόλης



Τρομάζω με την κτηνωδία του φ.μπ. Την ανώνυμη χυδαιότητα, την διαστρέβλωση, την συλλογική υποκρισία, την ακαταδάμαστη αναισθησία. Την ευκολία των αναθεμάτων και των γενικεύσεων. Το φτηνό μίσος όλων προς όλους και την νοσηρότητα του καθενός. 
  Έχουμε λοιπόν και λέμε:
Πέθανε με φριχτό θάνατο. Ας μην τον διασύρουμε άλλο. Ούτε άγιος, ούτε ήρωας. Όμως νεκρός πια. Μακριά και από τη ζωή και από τις ευκαιρίες ή τις αδυναμίες που η ζωή ή προσφέρει ή προκαλεί. Εφόσον πρόκειται πλέον για ένα ακόμη θλιβερό θύμα και της ζωής του της ίδιας αλλά και μίας πόλης που σταδιακά γίνεται ζούγκλα και έχει πλέον γκετοποιηθεί. Είναι άθλιο λοιπόν να αντιδικούμε πάνω από το πτώμα ενός νέου ανθρώπου που πρόλαβε να διαλύσει τον εαυτό του προτού οι υπόλοιποι τού διαλύσουν το κρανίο με τον τρόπο που πάντες οι υποκριτές αυτής της χώρας είδαμε.
 Και που εξακολουθούμε να θέλουμε να αντλήσουμε πολιτικά οφέλη από ένα ράκος όλοι οι ουσιαστικοί ένοχοι: Φιλισταίοι "ακτιβιστές", πολιτικοί επαναστάτες που σιχαίνονται τους "νοικοκυραίους" επειδή ίσως θα ήθελαν να τούς μοιάσουν έχοντας σπίτι, οικογένεια κλπ, ρυπαρά κομματόσκυλα που βρήκαν την ευκαιρία για προεκλογική κατήχηση, συλλογικότητες που κάνουν συνδικαλισμό με την επιθυμία και που θεωρούν την εκπόρνευση για τη δόση πράξη αντίστασης. Έχω φίλους ομοφυλόφιλους που δεν έχουν καμία σχέση με όλο αυτό το νοσηρό κλίμα. Απεναντίας.
Και έπειτα όλοι εμείς οι άλλοι που ανεχόμαστε παθητικά αυτή την αυξανόμενη παρακμή στο όνομα του δικαιωματισμού, που επιτρέπουμε την διάχυτη και πολλαπλά θεσμοθετημένη βία στο όνομα της δημοκρατίας και την έλλειψη ασφάλειας, πρόληψης, επιβολής του νόμου στο όνομα της ελευθερίας. 
Δηλαδή σε όλα αυτά που οδηγούν στην αυτοδικία, τον νόμο της ζούγκλας και την μετατροπή των πολιτών σε αγέλη που είτε κλωτσάει έναν αιμόφυρτο πεσμένο κάτω, είτε ακόμα χειρότερα, παρακολουθεί παθητικά το θέαμα σαν να είναι Σαρβάιβορ.
Κι έπειτα το κράτος και οι εκπρόσωποι του ... που δεν εμφανίζονται ποτέ όταν υπάρχει ανάγκη βυθίζοντας στην απελπισία τους νοικοκυραίους - Ξεχάσαμε μάλλον γρήγορα το Μάτι. Και που όταν εμφανίζονται, τα κάνουν όλα λάθος. Επειδή στερούνται της πιο βασικής κοινωνικής μόρφωσης, εξίσου και ανεκπαίδευτοι και ευνουχισμένοι. Πραιτωριανοί δηλαδή ενός συστήματος που πλέον τούς χρησιμοποιεί αποκλειστικά για την ασφάλεια των υψηλών προσώπων. Της εγχώριας νομενκλατούρας, δεξιάς και αριστερής. Για τους υπόλοιπους είναι ανύπαρκτοι. 
 Έχω μάθει, προσωπικά, να λειτουργώ με εικόνες: Από τη μια λοπόν βλέπω τις μεραρχίες των μπάτσων που ανέβηκαν στη Σαλονίκη για να προστατεύσουν έναν νεαρό, αριστερό πρωθυπουργό ο οποίος πήγε νύχτα, κρυφά, με το προεδρικό αεροσκάφος κι όχι εκείνο της γραμμής και που κατέλυσε στο Μακεδονία Παλλάς με την συνοδεία 11 ( έντεκα ) αυτοκινήτων ασφαλείας!
Κι από την άλλη παρατηρώ το αφύλακτο, έκθετο κέντρο. Από το τουριστικό Γκάζι ως την ερημωμένη Ομόνοια μέσω Μενάνδρου και πλατείας Θεάτρου. Εδώ σάς θέλω ευαίσθητοι. Τί, εν προκειμένω, κάνετε οι πονόψυχοι; Εκατοντάδες είναι όλοι αυτοί που σέρνονται και τρυπιούνται μέρα και νύχτα στα πεζοδρόμια και τις γωνίες της πόλης, από το Πεδίο του Άρεως ως την πλατεία Εξαρχείων, με τους εμπόρους και τα βαποράκια να επιτελούν το έργο τους ανενόχλητοι υπό τα βαριεστημένα ή και ένοχα όμματα του Δήμου, της Αστυνομίας, των υγειονομικών υπηρεσιών, των ποικίλων Πανεπιστημίων και Πολυτεχνείου(!)  ... δηλαδή του κράτους ημών και της κρατικής μας παρακμής εν γένει. Και βέβαια εμπρός στα μάτια των παιδιών που προφανώς δεν έχουν δικαιώματα αλλά είναι έκθετα σε κάθε είδους ασχημία.
 Προσωπικά, πάλι, σέβομαι τους περισσότερο  τους νοικοκυραίους παρά τους Ρουβίκωνες. Δηλαδή όλους αυτούς που προσπαθούν να επιβιώσουν ανάμεσα στη βρώμα, τη βία, τη πορνεία, την παρακμή την εγκατάλειψη, το ναρκεμπόριο γύρω από την πλατεία Βικτωρίας, την Κυψέλη, το Μεταξουργείο κλπ. Όλους όσοι κάθε Παρασκευή και Σάββατο από τις 11 μ.μ έως τις 2 π.μ υφίστανται τον θεσμικό πόλεμο των δακρυγόνων στη Στουρνάρη και Τοσίτσα. Εκεί, στο άβατο της Πατησίων όπου οι δύσμοιροι επιβάτες των λεωφορείων κατεβαίνουν για να συνεχίσουν με τα πόδια και τα τρόλεϊ αλλάζουν σιωπηρά διαδρομή. Κύριε Σκουρλέτη, εσείς βέβαια δεν έχετε τέτοια προβλήματα στην ασφαλή Εκάλη. Οι υπόλοιποι;
 Τί συμβαίνει λοιπόν τώρα;  Όλος αυτός ο εγκαταλελειμμένος και ανυπεράσπιστος κόσμος έχει παραδοθεί από "προοδευτικά" χέρια στους τραμπούκους της Χρυσής Αυγής και στην προπαγάνδα όσων επιμένουν ότι ο κανόνας είναι η εξαίρεση κι ότι αν δεν ντύνεσαι drag queen, είσαι άγευστος της αληθινής ζωής. Αυτή η διευρυμένη ανομία και η αντίληψη "ο σώζων εαυτόν σωθήτω" είναι που εκτρέφουν τον ρατσισμό, την ομοφοβία, την έμφυλη βία.
Από την άλλη οι "δικαιωματιστές" και οι οπαδοί της νεφελώδους και χύμα πολυπολιτισμικότητας κατακεραυνώνουν τους αστούς και τα πάθη τους όταν δεν κάνουν και οι ίδιοι τα ανάλογα. Δηλαδή όταν οι μικροί δεν ανακουφίζονται στη Φυλής και οι μεγάλοι, οι πιο ψαγμένοι, στα σκοτεινά της πλατείας Αιγύπτου ή της Κουμουνδούρου ... με νεαρούς Αφγανούς ή Κούρδους. Με την υποκρισία να περισσεύει. Από κάθε πλευρά.
Όχι, το τελευταίο θύμα του γενικευμένου, κοινωνικού εκφασισμού δεν είναι ούτε ήρωας, ούτε άγιος. Γι'αυτό και δεν μπορεί να γίνει παράδειγμα. Αφού ούτε καν έζησε τη ποθητή διαφορετικότητα ή την έκσταση που ίσως ονειρευόταν. Αλλά ούτε και τον έρωτα, φοβάμαι, όπως τον δικαιούται κάθε ανθρώπινη ύπαρξη ασχέτως κοινωνικών απαγορεύσεων. Εκτός κι αν έρωτας είναι να ψαρεύεται κανείς στα μπαρ ή τους "ειδικούς" χώρους για μια νύχτα. Ο ανυπεράσπιστος νεκρός της Γλάδστωνος έζησε περισσότερο το κυνηγητό, την αρρώστια, την εξάρτηση και τελικά τη βία. Της οποίας βίας έγινε ο ίδιος και θύτης και θύμα...

ΥΓ. Οι δικαιωματιστές, οι προοδευτικοί, οι συλλογικότητες, όλο το pollitically correct  που πουλάει το gay parade ως πράξη ελευθερίας αγνοώντας το σκοτεινό, ιδεολογικό κιτς που υποκρύπτει, θα εκτονωθούν στους φυσικούς αυτουργούς του δράματος. Αγνοώντας τους αληθινούς πλην αόρατους. Τους ηθικά υπεύθυνους. Οι οποίοι είναι έτοιμοι για την επόμενη τραγωδία. Ίσως επειδή υπάρχει και εδώ η υπόγεια σχέση του βασανιστή με το θύμα του. 

Τρίτη, 18 Σεπτεμβρίου 2018

Failure as success in Painting*





Όλα τα ανθρώπινα σε δύο φωτογραφίες: Η ιστορία της μεταπολεμικής τέχνης, η γοητεία της τέχνης εν γένει, οι σχέσεις των ανθρώπων της τέχνης και η υπόγεια εξουσία τους αλλά και η δική της τρομερή εξουσία πάνω στους ανθρώπους... Η επίδραση της σ' αυτά που γράφονται αλλά και σε ό τι δεν γράφεται μεν, όμως καθορίζει, τυραννικό και ακατανίκητο, απόψεις, μεγέθη, πρόσωπα και, εν τέλει, την επίσημη ιστορία. Και της τέχνης και την άλλη, την ευρύτερη...
Τα κείμενα, πάλι, ως χλωμές αντανακλάσεις όσων υπήρξαν κάποτε για να καταντήσουν μετά...από λαμπρές εκφάνσεις ζωής, λέξεις.
Πιο συγκεκριμένα ...Ο Bram, από το Αβραάμ, van Velde, Ολλανδός ζωγράφος της Σχολής του Παρισιού (1895 - 1981) περιπλανώμενος, αποτυχημένος καλλιτέχνης που τελικά εκπόρθησε το κάστρο της Ιστορίας, σχεδόν άθελα του ή και εν αγνοία του... 
... Και βέβαια ο Ιρλανδός συγγραφέας Sam, από το Σαμουήλ, Beckett ... ο προφήτης της ήρεμης απελπισίας και της χαρούμενης αποτυχίας, φίλος, πάτρονας και υπερασπιστής του πρώτου ως το τέλος της πολυκύμαντης, βασανισμένης ζωής τους. Τί τους συνέδεε; Δύο προτεστάντες εμιγκρέδες στο καθολικό Παρίσι του Μεσοπολέμου. Η κρίσιμη αυτή γνωριμία θα κάνει τον Beckett τεχνοκριτικό...  Παρ' ότι ο ίδιος, γύρω στο 1948, αποφάσισε να μην ξαναγράψει για τον Welde επειδή κατάλαβε ότι τα κείμενα του με τον πεσιμισμό και τον αρνητισμό ως προς την σημασία της τέχνης, μάλλον έκαναν κακό παρά καλό στον προστατευόμενο του. Υπενθυμίζω πως η πρώτη μελέτη του Beckett για τον Welde δημοσιεύτηκε το 1946, δέκα χρόνια μετά την πρώτη γνωριμία τους στο Παρίσι, στο περίφημο περιοδικό του Christian Zervos, το Cahiers d'art. 
 Ήταν ακριβώς η εποχή που ο ζωγράφος ξανάρχισε να ζωγραφίζει μετά από μια πολύχρονη κατάθλιψη λόγω του θανάτου της γυναίκας του μέσα στον ισπανικό Εμφύλιο - ζούσε τότε στη Μαγιόρκα - αλλά αργότερα λόγω της γερμανικής κατοχής στο Παρίσι. Ούτως ή άλλως η ζωγραφική για τον ίδιο ήταν "μια πράξη καταστροφής του εγώ" ενώ ο φίλος του συγγραφέας τόν αποκαλούσε peintre d' empechêment (των εμποδίων). 
Ο Beckett γράφοντας για τον Welde και τον αδελφό του, επίσης ζωγράφο, είναι σαν να μιλάει για τον εαυτό του. Για τα δικά του αδιέξοδα. Για μια τέχνη που δεν θέλει να είναι ωραία - δηλαδή αισιόδοξη - αλλά ανεπιτήδευτα ά-σχημη, χωρίς δεδομένο σχήμα, σαν ασήμαντη, αδιάφορη ... δηλαδή αληθινή.
Θάλεγε κανείς πως ο ένας δημιουργός εφηύρε τον άλλον και η συμπόρευση τους στάθηκε μοιραία αφού οι όποιες τους επιτυχίες στηρίχτηκαν στη βαθιά συνειδητοποίηση της υπαρξιακής μας αποτυχίας εν γένει. Τέτοια ζευγάρια καλλιτεχνών και ζωγράφων δεν είναι ασυνήθιστα. Θυμηθείτε τον Rodin και τον Rilke, τον Manet και τον Zola, τον Manet και τον Cézanne, τον Courbet και τον Baudelaire, τον Malarmé και τους συμβολιστές κλπ.
Ο ζωγράφος διατηρεί στους πίνακες του ένα χαλαρό, συνθετικό πλαίσιο και έπειτα δουλεύει πάνω σ'αυτό το σχεδίασμα "εξπρεσιονιστικά" γεμίζοντας το με μισοτελειωμένα, χρωματικά "επεισόδια" και κρατώντας τα δυνατά περιγράμματα των επιμέρους μορφών σαν οδηγούς. Τα χρώματα είναι έντονα, αδούλευτα ως προς την υφή τους, μοιάζουν "μουτζουρωμένα" και με σταξίματα άγχους και βιασύνης. Το ύφος του είναι αυθόρμητα ανεπιτήδευτο, σχεδόν πρόχειρο - αφτιασίδωτο, ένα υδαρές σύνολο οπτικών φράσεων που καταλήγουν σε κραυγές. Μια άρνηση της ζωγραφικής της αναπαράστασης, εξιδανικευμένης ή μη, αλλά και μιας απόρριψης της αφαίρεσης ως informel μανιερισμού. 
Σκέφτομαι τώρα ότι τα ανάλογα θα έγραφα και για τον συγγραφέα αν αντί για φόρμες ή χρώματα μιλούσα για φράσεις ή λέξεις. Τέτοια επιτυχία στην οντολογική διακρίβωση της αποτυχίας! Αμφότεροι δεν θέλουν να μιλήσουν, δεν έχουν κάτι να πουν, επιλέγουν όμως την εικόνα ή τη λέξη ως απόλυτα ισοδύναμα της σιωπής. Γράφω ή ζωγραφίζω έτσι χωρίς νόημα, άρα υπάρχω.
Θυμάμαι τώρα τον φίλο μου Ιάσονα Μολφέση, δημιουργό εξίσου διεισδυτικό και ανεπιτήδευτο ως προς το αίσθημα ματαιότητας της τέχνης, ο οποίος έκανε για χρόνια στο Παρίσι σιωπηλή παρέα με τον Beckett:
 "Περνούσε από το ατελιέ μου, έμπαινε μέσα, κοιτούσαμε για λίγο τα σκυλιά μας, χάιδευε έπειτα κάποια έργα και έφευγε..." Θυμόταν ο Έλληνας γλύπτης και ζωγράφος.
Το 1947 ο Welde υπέγραψε συνεργασία με την galerie Maeght για να εκδιωχθεί στη συνέχεια κακήν κακώς μετά από αλλεπάλληλες αποτυχίες, καλλιτεχνικές και οικονομικές. Το 1948 εκθέτει στην Ν. Υόρκη και την γκαλερί Kootz εξίσου αποτυχημένα παρά τα καλά λόγια του de Kooning. Τραγική ειρωνεία:
 Ο de Kooning εκθέτει ένα μήνα μετά πίνακες ανάλογης αισθητικής και θριαμβεύει! Είναι, βλέπετε που ο πολύς Clement Greenberg γράφει για τον έναν Ολλανδό ύμνους ενώ αγνοεί τον άλλο που δεν ανήκε στην ομάδα του. Παρά την προφανή σχέση των δύο ζωγράφων και το πασιφανές γεγονός ότι ο Welde προλαβαίνει τον αμερικανικό, αφηρημένο εξπρεσιονισμό μια δεκαετία νωρίτερα! 
Γι'αυτό ακριβώς ο Serge Guilbaut έγραψε πως στις ΗΠΑ η τέχνη του Bram υπήρξε the invisible Painting. Αόρατος, μ' άλλα λόγια, και ο ίδιος και τα έργα του. Πολύ αργότερα η γαλλική γκαλερί συνεργάστηκε ξανά με τον πρώην αποδιοπομπαίο ζωγράφο. Η τύχη του πάντως αλλάζει γύρω στο 1975 με ένα μπαράζ εκθέσεων σε όλη την Ευρώπη αλλά όχι στην Αμερική. Αυτής της χρονιάς είναι και η φωτογραφία που δημοσιεύω με τον Beckett. Σύμπτωση: Στην γκαλερί Maeght πάλι και την παρουσίαση τιμητικού τόμου για τον Ολλανδό. Προσέξτε πως κοιτάζει ο ίδιος τη φωτογραφία του στο βιβλίο. Η ομοιότητα, της έκφρασης τουλάχιστον, των δύο ανδρών είναι άκρως εντυπωσιακή. Σαν κορσικανοί αδελφοί. Σαν σιαμαίοι. Άλλη, ζωγραφική αγάπη του Ιρλανδού ήταν ο συμπατριώτης του Francis Bacon. Μόνο που στην περίπτωση του Bram πρόκειται για οικογένεια. Οικογένεια μοναχικών ανθρώπων.

Να μην μπερδεύουμε τον Bram με τον Henry van de Velde, Βέλγο ζωγράφο αρχικά και μετέπειτα διάσημο αρχιτέκτονα του Αρ νουβώ και "προστάτη" του Gropius!

Διαβάστε τα σχετικά κείμενα του Beckett, Le Monde et le pantalon (1945-46), Peintres de l'empêchement (1948), εκδόσεις Minuit, 1991. Και βέβαια το Trois dialogues (1949), Minuit, 1998.

* Gwenaël Keridou, Failure as Success in Painting: Bram van Velde, the Invisible, 14/2/2015, ιστοσελίδα, Hyperallergic

Σάββατο, 15 Σεπτεμβρίου 2018

Γιάννης Σπυρόπουλος*





Ξαναβλέπω τώρα με άλλα μάτια ένα έργο που πρωτοείδα στο ατελιέ του ζωγράφου στην Εκάλη τριάντα χρόνια πριν. Τί με γοήτευε τότε, τί εξακολουθεί και τώρα να με γοητεύει; Δύσκολο να το πεις. Τα μεγάλα έργα δύσκολα χωράνε σε λόγια.
 Ασφαλώς πρόκειται για την ματιέρα του που δημιουργεί όλα αυτά τα μυστικά τοπία, τις ένδον εικόνες, τους εξωπραγματικούς φωτισμούς, τις μικροϊστορίες, τα μικροεπεισόδια. Ασφαλώς πρόκειται για τις εκρήξεις και τα θαύματα που  δημιουργεί η κίνηση του χρωστήρα ή της σπάτουλας στον καμβά.
 Όμως είναι και κάτι άλλο που έχει να κάνει με την δράση της φόρμας, το δράμα των μορφών που αναδύονται αφηρημένες μεν αλλά και άμεσες. Ανάγλυφες. Υλικές σαν το αίμα. Μυστικές σαν ανομολόγητα συναισθήματα. 
Ζωγραφισμένη ύλη, ιερή ύλη, ζωή που πρόλαβε να μετουσιωθεί σε εικόνα. Ζωγραφική που υπερβαίνει το ορατό για να επιτρέψει την θέαση του αόρατου. Τη μυστική χαρά που ελαφρώνει τον πόνο των ανθρώπων και των πραγμάτων .
ΥΓ. Το έργο, νομίζω, εκτέθηκε  στη Ντοκουμέντα του 1965. Μεγεθυμένο αποτελεί τον ιδανικό χώρο για να παιχτεί η Ορέστεια. Ή η μικρούλα, η πεισματωμένη, η απόλυτη - και μάλλον αδικημένη - Αντιγόνη του Λιβαθηνού.

* Το πίνακας λέγεται Χρονικό Ε και φιλοτεχνήθηκε το 1963.

Πέτρες από τον Ουρανό

Μέρες μετά κι η Πανσέληνος, αυτό το πρησμένο στήθος της Νύχτας, με κατατρύχει.     
 Ένα θαύμα τρομαχτικό και γαλήνιο που κάθε φορά με εκπλήσσει το ίδιο. Που με ξεπερνάει. Αργυρό πύον πάνω στα σκοτεινά νερά του Σαρωνικού, πράσινο φιδοπουκάμισο στα υπόλευκα μάρμαρα, ένας υπερμεγέθης φακός αφημένος για μιαν ολόκληρη νύχτα στα χέρια μου ώστε να κρυφοκοιτάξω μέσα απ' αυτόν τα ερέβη του σύμπαντος. 
Στο Εθνικό Μουσείο Διαστήματος της Ουάσιγκτον εκτίθεται θεατρικά υπερυψωμένη  σαν Άγιο Δισκοπότηρο και φωτισμένη σαν διαμάντι των Ρωμανώφ μια σεληνιακή πέτρα που περισυνέλεξε το Απόλλων 17 μισόν αιώνα πριν. Είναι ένα κομμάτι ηφαιστειογενούς βασάλτη, ηλικίας 4 εκατομμυρίων ετών. 
Πρόκειται για ένα έκθεμα που υπερβαίνει οποιοδήποτε έργο τέχνης, οποιοσδήποτε άλλο τεκμήριο υλικού πολιτισμού. Στο μυαλό του θεατή αναπαρίσταται σ ' αυτό όλη η ιλιγγιώδης διαδρομή που διανύθηκε από εκεί επάνω ως εδώ κάτω ώστε να καταστεί δυνατή η έκθεση του. Ένα κομμάτι του ουρανού που το κέρδισε, το έκλεψε από την επικράτεια της διαρκούς Πανσελήνου το ασήμαντο πλάσμα που λέγεται άνθρωπος... Εκπληκτικό!
Οι επισκέπτες του μουσείου επιτρέπεται να αγγίξουν το σεληνιακό πέτρωμα και βέβαια το πράττουν  εκστασιασμένοι. Αγγίζουν την φεγγαρόπετρα που τους έστειλε ο ουρανός. Τώρα που κοιτώ την Πανσέληνο προσεκτικότερα, διαπιστώνω πως κάτι της λείπει.



ΥΓ.  Δεν είναι οι στίχοι των ποιητών ούτε οι αναστεναγμοί των ερωτευμένων. Είναι μιας άλλης μορφής ποίηση, αυτή η πέτρα, συμπαγής, σκοτεινή, ενεργειακή, ανυπέρβλητη. Ένα ποίημα που γράφτηκε για τον κανένα.

Ειδύλλιο στον αιθέρα





Λίγο πριν το τέλος του καλοκαιριού. Δύο σύννεφα κρέμονται θεατρικά πάνω από τον ουρανό της Σύρου. Σαν Ακινητοποιημένα. Ένα θετικό κι ένα αρνητικό. Ένα αρσενικό κι ένα θηλυκό... Το αριστερό, πιο βαρύ και συμπαγές, πιο σκοτεινό είναι το άρρεν. Το δεξί, πιο φωτεινό και διάφανο, πιο γελαστό είναι το θήλυ. Ένα μελαχρινό κι ένα κατάξανθο... Και μια καρδούλα στη μέση. Ή, μήπως όχι;
Μοιάζουν να θέλουν να αγκαλιαστούν. Ή, μήπως χωρίζουν αμετάκλητα μετά από ένα παθιασμένο σμίξιμο; Μετά από ένα παρατεταμένο φιλί; Δύσκολο να πει κανείς.
Προσεγγίζονται άραγε ή χωρίζουν; Θα τελειωθεί σύντομα ο έρωτας στιβαρός κι ανάερος εκεί στα ύψη, με την σκηνοθεσία ενός συγκαταβατικού στη μεγαλοσύνη του, ήλιου ή θα απομακρυνθούν για πάντα το ένα από το άλλο; Θα ενωθούν εις συννεφένια σάρκα μιαν ή θα διαλυθούν στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, απλοί υδρατμοί από τον ιδρώτα μιας αγάπης που δεν υπάρχει πια; Δεν θα το μάθω ποτέ. Εξάλλου λίγη έχει σημασία. Ό τι μετράει είναι αυτή η αποθέωση του έρωτα στο πιο απόλυτο γαλάζιο. Όλα τα άλλα είναι για όσους αγνοούν πως όλα τελειώνουν για να ξαναρχίσουν πάλι. Αλλιώς. Επειδή η αγάπη δεν τελειώνει ποτέ και επειδή η τρυφερότητα φτιάχνεται από ατσάλι.

Δευτέρα, 10 Σεπτεμβρίου 2018

Ο αριστερός θρήνος χωρίς μεταφυσική

Το συναίσθημα ανέκαθεν διεκδικούσε και πολιτικό πρόσημο. Η μετεμφυλιακή στρατηγική μίας θυματοποιημένης και σε διαρκές πένθος Αριστεράς  υπήρξε μεν κεντρική, κομματική επιλογή συγχρόνως όμως προκάλεσε ποικίλες, αισθητικές "παρενέργειες". Το δράμα των προσώπων έπρεπε να εξαργυρωθεί στο κομματικό ταμείο. Το αίμα των νεκρών έπρεπε να ταΐσει τις φιλοδοξίες των ζωντανών.Γενιά της  Ήττας στη ποίηση, απελπισία και μοναξιά στη λογοτεχνία του Κοτζιά, του Χατζή, του Φραγκιά, διαρκής θρήνος στο λαϊκοέντεχνο τραγούδι του τύπου " στη Δραπετσώνα πια δεν έχουμε ζωή" κλπ. 
Σε αυτό το τελευταίο πεδίο έκφρασης και λόγω της δημοφιλίας του είδους και λόγω της συναισθηματικής εμπλοκής ενός τεράστιου κοινού με το λαϊκό μεν πολιτικοποιημένο δε τραγούδι, έχουμε μια  παράδοση αυτολύπησης που ξεκινάει από τον Λειβαδίτη ή τον Χριστοδούλου, τον Γκούφα ή τον Λάδη και καταλήγει, σχεδόν φυσιολογικά, στο κιτς του Λευτέρη Παπαδόπουλου "Φτωχολογιά", "Άπονη Ζωή" κλπ. Δηλαδή τραγούδια που υποκαθιστούν μιμούμενα τον απαγορευμένο Θεοδωράκη στην περίοδο της Χούντας και τραγουδιούνται σε πίστες της παραλίας εμπρός σε μερακλήδες νεόπλουτους. Θυμίζω πως την Άπονη Ζωή τραγουδούσαν αγκαλιασμένοι οι Βενιζέλος, Λιάνης, Παπαντωνίου στις γιορτές των Πρεσπών. Ιδού πως το πένθος κατέστη γελοιότητα. Και βέβαια σε κάθε διαδήλωση ή συλλαλητήριο της πάντα αγωνιστικής ΓΣΕΕ παιάνιζε ο απαραίτητος Νταλάρας και η παγωμένη Τσιμινιέρα του. Σε τρόπον ώστε η αυθυποβολή του δράματος να θεωρηθεί πρωτογενές συναίσθημα. Η εξίσωση προφανής: Αριστερός = Οργισμένος=  =θλιμμένος =ανεπίληπτος. 
Όλα αυτά βέβαια μέχρι η επαγγελματική αριστερά να γίνει κυβέρνηση και ο φεουδάρχης της Αίγινας Φλομπέρ, υπουργάρα. Συνελόντι ειπείν το δράμα ως δράμα κατασκευασμένο συνέχιζε να πουλάει μεν στα ακροατήρια της Αριστεράς αλλά όλα αυτά ίσχυαν μέχρι την εμφάνιση του Αλέξη.  Έκτοτε το συναισθηματικό μελό κατέστη απροκάλυπτη  γελοιότητα και ο άξονας του πολιτικού κιτς ταυτίστηκε αλά Γιάκομπσον με τον αισθητικό. Καθ'ολοκληρίαν. Η συνέχεια οσονούπω στην ιλαροτραγωδία της Θεσσαλονίκης...



ΥΓ. Λίγα λόγια ακόμη για τον Αλέξη:
Με τρελαίνει το συνεχές του χαμόγελο. 
Αυτό το διαρκές του γέλιο, τόσο ψεύτικο, τόσο επαγγελματικό, τόσο τόσο προκλητικό...  Απέναντι στην κατάθλιψη ενός ολόκληρου λαού. Με τον κόσμο να είναι είτε συλλογικά ξεσηκωμένος στους δρόμους, είτε σε ατομική απόγνωση... Αλλά οι Συριζανέλ, ευτυχείς που επιτέλους είναι εξουσία, δεν μπορούν να συγκρατήσουν τα γέλια ευτυχίας που τούς πνίγουν. 
Μπορεί να ξεπουλάνε τον τόπο, μπορεί να παραδίδονται στα κελεύσματα των ισχυρών, μπορεί να εξαπολύουν τα ΜΑΤ εναντίον διαδηλωτών ή απεργών, μπορεί μόλις να έκλεισαν σαράντα μέρες από την τραγωδία στο Μάτι αλλά η κυβέρνηση με επί κεφαλείς (sic) τον πρωθυπουργό δεν μπορεί να κρύψει τη χαρά της. Γελάει με κάθε ευκαιρία, γελάει συνεχώς. Αυτό κι αν είναι θράσος, αλαζονεία, απονιά, αναισθησία, ωμή αδιαφορία, κτηνώδης πρόκληση. Ένα γέλιο αληθινή προσβολή στο πρόσωπο όλων μας. Που δεν γελάμε πια...

Θεατρικός Μονόλογος

(απόσπασμα)


Κι αυτό θα περάσει... Κι αυτό είναι ίσως το πιο οδυνηρό. Πως θα ξεπεραστεί όπως κι όλα τα άλλα. Δηλαδή ότι θα ξεχαστεί κάποτε κάτι που για κάποιο διάστημα εκπροσωπούσε την ίδια την έννοια της ευτυχίας για σένα. Ή, ό τι, τέλος πάντων, οι άνθρωποι μπορούν ν' αντέξουν ως ευτυχία.
  Επειδή λίγο λίγο, ο πόνος θα λιγοστεύει, η ανάμνηση θα θαμπώνει, το σφίξιμο στο στήθος θα γλυκαίνει, ο ύπνος θα γίνεται ευκολότερος. Όχι η ζωή ούτε βέβαια η χαρά αλλά μόνο η παντοδύναμη καθημερινότητα θα διεκδικεί ξανά, πάλι  λίγο λίγο, τα θηριώδη δικαιώματα της. Οφείλεις να υπάρξεις ξανά... Έτσι ώστε το πένθος να μοιάζει σχεδόν φυσικό γεγονός. Κάποτε. Όχι όμως τώρα. Αυτό το κάποτε η πιο βολική σου ελπίδα. 
Το  μυαλό βέβαια θα παραμένει για καιρό υπό οδυνηρή κατοχή και θα καταδυναστεύεται από εμμονικές  σκέψεις ή κρίσεις πανικού. Α, το μυαλό δεν μπορείς να το ξεγελάσεις, να το αποσπάσεις από την πληγή του με τεχνικές αντιπερισπασμού. Το βλέμμα πάντα θα σε προδίδει, θα αποκαλύπτει την μυστική σου αιμορραγία. Για πόσο καιρό; 
Άλλοτε πάλι μία φωνή  σού ψιθυρίζει από μέσα βαθιά " συμφιλιώσου με τον πόνο σου, αγάπησε τον". Ενώ μια άλλη ανταπαντά με εχθρότητα: "Ποτέ πιά", "για πάντα ", " αντίο". Όχι το πρώτο αλλά το τελευταίο φιλί είναι το πιο δύσκολο. Αυτό που συνήθως δεν δίνεται ποτέ. Που μαραμένο κρέμεται από το στόμα. Πρόκειται για αυτό το τέλος που σαν μικρός θάνατος σε κατακυριεύει. Σαν να πεθαίνει βαθιά μέσα σου ένα κομμάτι του εαυτού σου, του ίδιου. Είσαι εσύ όπως και χτες αλλά σήμερα τόσο διαφορετικός. Σαν κάποιος να σου αφαίρεσε την λάμψη και την δυνατότητα να γίνεσαι αόρατος ή να πετάς. 
Αυτό είναι. Γιαυτό θρηνείς. Που δεν μπορείς πια να πετάξεις.