Συνολικές προβολές σελίδας

Δευτέρα, 15 Ιουλίου 2019

Κώστας Παπανικολάου, Το σκιόφως της ποθεινής πατρίδας




Από ό, τι είναι ξεκάθαρο, να κρατάς μόνο το σκοτεινό
Martin Heidegger

Δεν θα κουραστώ να επαναλαμβάνω πως η ζωγραφική που είναι άξια του ονόματός της, σήμερα υπερασπίζεται πρωτίστως την τιμή της εικόνας στην εποχή ακριβώς της ακράτειας και της εικόνας και της εικονοποιητικής διαδικασίας. Μιλώ λοιπόν για εκείνη τη ζωγραφική που ενσωματώνει κατά τη λειτουργία της ένα είδος θαύματος μεταμορφώνοντας λόγου χάρη το βερμιγιόν του σωληνάριου σε ανεμώνη ή αίμα ή σημαία σ’ ένα πλοίο όπως ακριβώς ο Χριστός μετέτρεψε σε κρασί το νερό στα πιθάρια. Αυτή η μαγεία, μπορείτε να την πείτε και ποίηση ή μεταφυσική, είναι που με γοητεύει στη ζωγραφική εμπειρία. Πράγματα που συναντάω πολύ συχνά στους πίνακες του Κώστα Παπανικολάου, ένα ιδιάζον αμάλγαμα δηλαδή, ενστίκτου και χειροποίητης σοφίας, οράματος και πεισματικής εμμονής στα θαύματα που εγκυμονεί το φως στη διαπάλη του με το σκοτάδι. Στην αντηλιά και το σκιόφως. Επειδή υπάρχει σχεδόν πάντα στις εικόνες που χτίζει με πειθαρχημένη ακρίβεια ο ζωγράφος μια αντηλιά τοποθετημένη λες για να φωτοδοτεί τα φαντάσματα της μνήμης και όλα εκείνα τα πλάσματα που αναγκάσαμε να ζούνε στο σκιόφως. Είτε αγκαλιασμένα είτε κατά μόνας. Σε αυτόν τον κόσμο το μικρό και μέγα.
Γιατί έτσι γεννιέται η τέχνη: Από τους ακράτητους έρωτες κι από τους αναπόφευκτους θανάτους των ερώτων. Φως και σκοτάδι. Από το τέλος των αγκαλιασμάτων είτε των ανθρώπων είτε των πραγμάτων και από το ειμαρμένο πένθος τους. Και τότε έρχεται η τέχνη να διεκδικήσει το αιώνιο στο όνομα του εφημέριου. Αρκεί να πιστεύεις πως τα πάντα, πράγματα, ιδέες, άνθρωποι, τοπία, θάλασσες και νερά διαθέτουν ένα είδος ψυχής. Ο Σεφέρης το διατύπωσε αλλιώς με το βαρυσήμαντο λόγο του: «Ό, τι πέρασε, πέρασε σωστά». Ούτως ή άλλως, όλα ήταν κι όλα παραμένουν ατελείωτα -ευτυχώς- και στη ζωή και στη ζωγραφική.
Προσωπικά στις εύτακτες, καθαρές συνθέσεις του Παπανικολάου, σε αυτόν τον αρχαϊκό, πρωτόγονο, κλασικισμό ενός ιδανικού κόσμου που ο ίδιος υπερασπίζεται, διαβλέπω την παρουσία των «Κλασικών Εικονογραφημένων» του ’60, αλλά και το μοντάζ του κινηματογράφου που εξιστορεί τις εικόνες του με υπαινιγμούς, gros plan, flashback, βάζοντας το χρόνο και τη ροή του στην υπηρεσία της νοσταλγίας, της ζωηφόρου μνήμης. Ο Παπανικολάου είναι ένας ορεσίβιος που ονειρεύεται τη θάλασσα, ένας χωρικός που μελετά το αστικό τοπίο σαν ηθογραφία, ένας έγκλειστος της ζωής του της ίδιας που ονειρεύεται ένα ταξίδι στα νησιά: το κατάστρωμα του καραβιού για τον Πόρο, ο φράχτης εκείνου του κήπου τα ξύλα του οποίου του δάνεισε ο Bonnard και ο Κόντογλου στο Λεμονοδάσος του Κοσμά Πολίτη, το μακροβούτι για τον Σταυρό των Θεοφανίων, εκείνο το κοιμητήρι που το βρέχει το ενάλιο κύμα ενώ μια φώκια μοιρολογεί στα βαθιά. Επειδή ο κόσμος παύει να είναι σκοτεινός και απροσπέλαστος όταν τον αφηγούμαστε ενώ τα χρώματα ή οι λέξεις είναι εκείνο το υπερβατικό φως που μπορούν να δουν μόνο άγιοι και καλλιτέχνες.
Ο φίλος μου Κώστας Παπανικολάου, ζωγράφος μνημών κι εμμονών, των
ενσταντέ του φωτός που έχουν φόντο τη μοναξιά, δεν φοβάται ν' αναμετρηθεί καλλιτεχνικά με τα ιδεολογικά και τα αισθητικά μας στερεότυπα ενώ συγχρόνως υπερασπίζεται και την ζώσα παράδοση και τον εγχώριο Μύθο. Το genius loci. Το αόρατο που όμως υπάρχει... Όχι εκεί ψηλά αλλά εδώ κάτω, βαθιά. Επίσης στο οπτικό μυθιστόρημα του Παπανικολάου χωράνε - πλην του τώρα που πάλλεται λαμπρό και ζοφερό στους πίνακες του εδώ και τώρα - και τα πλάσματα της φαντασίας και της μνήμης, εκείνες οι μορφές των νεκρών φίλων, των δασκάλων, των αγαπημένων που ζούνε μέσα μας, εις πείσμα του θανάτου και μάς βασανίζουνε γλυκά. Μάς ανασταίνουν. «Και την ποθεινήν πατρίδα παράσχου μοι, Παραδείσου πάλιν ποιών πολίτην με» ακούμε στο ελληνικό ρέκβιεμ, τη νεκρώσιμη ακολουθία.



Ο Παπανικολάου, ως πρωταγωνιστής πια της σύγχρονης ζωγραφικής μας, εκκινεί από την μικρολεπτομέρεια για να συνθέσει μετά τον μεγάκοσμο που ονειρεύεται ρεμβάζοντας και ανοίγοντας σιγά σιγά το πλάνο. Επειδή οι ιστορίες πρέπει να παραμένουν ανοιχτές, αποσπασματικές, ατελείς, με το τέλος τους στην διάκριση του κάθε συνένοχου θεατή. Το θάμπος και η μαγεία του κόσμου κάτω από ένα φως που δεν τελειώνει ακόμα κι όταν δύει. Ο ζωγράφος συχνά κατοπτεύει τον κόσμο από ψηλά όπως ο Μακρυγιάννης, αλλά όχι αφ’ υψηλού, ενδιαφερόμενος τόσο για το όλον όσο και για τις λεπτομέρειες. Τα χρώματα όσο το δυνατόν με λιτότητα, επίπεδα, με ελάχιστο πλάσιμο, για να μην φτηναίνει η καθαρότητά τους (ούτως ή άλλως, η λαμπρότητα είναι υπόθεση εσωτερικής ματιάς). Όμοια και το σχέδιο, υπαινικτικό χωρίς λεπτομέρειες, ώστε να μην τρομάξουν το αγκαλιασμένο ζευγάρι που φιλιέται, ο Αη Γιώργης και ο δράκοντας, οι πνιγμένοι,  το παιδί που τρέχει με τον αετό του, ο επιβάτης που κοιτά αμέριμνος το ιδεατό τοπίο, τα κορίτσια που παίζουν τένις, τα αγόρια που παίζουν ποδόσφαιρο,  ή η γάτα που γυροφέρνει τα μνήματα κάνοντας παρέα στους πεθαμένους. Έτσι είναι. Η επιτυχημένη ζωγραφική γεννάει κι άλλες εικόνες που ορισμένως δεν είδε καν ο ζωγράφος αλλά που ξεπήδησαν αιφνίδια από την άκρη του τελάρου για να μπουν αργότερα σε μιαν άλλη σύνθεση (εν προκειμένω εδώ μιλάμε για κοντραπλακέ θαλάσσης, δηλαδή ένα σκληρό υλικό που δεν στέργει σε ιλουζιονιστικές λεπτομέρειες ή γλυκασμούς του χρωστήρα). Θα έλεγα πως εδώ το ξύλο αφηγείται από μόνο του τις ιστορίες και τις ελεγείες της φύσης ενώ μια απειλή πάντα καραδοκεί κάπου μακριά. Επειδή αυτά που δεν ζήσαμε μάς βασανίζουν περισσότερο. Σαν ιερόσυλες εικονογραφίες μαρτυρίου και κάθαρσης όπου ο χώρος γίνεται χρόνος στερεοποιημένος. Αφού κάθε θάλασσα δεν έχει μόνο γλάρους, έχει και τους πνιγμένους της.
Επιστροφή σε μια ζωγραφική της αθωότητας; Υπάρχει πια αθωότητα; Κατηγορηματικά όχι. Και όσοι υποκρίνονται τους αθώους, είναι τουλάχιστον βλάσφημοι, αν δεν είναι μπουφόνοι. Τότε; Απλώς πρόκειται για μια κατάδυση σ’ εκείνες τις μνημονικές εικόνες που είναι, για τη συνείδηση του ζωγράφου, άφθαρτες κι ανόλεθρες. Και λοιπόν; Και λοιπόν η ιστορία από την αρχή. Οι πρώτες εικόνες της παιδικότητας -συνειρμοί επί συνειρμών- που θα μας προστατεύουν ως το ποθεινό τέλος. Στην τελευταία ενότητα πινάκων του με κορυφαίο το πολυδιάστατο τρόπτυχο της «Πομπηίας», ο Κώστας Παπανικολάου επιμένει περισσότερο από ποτέ άλλοτε, ότι η δωρικότητα είναι η κατ’ εξοχήν ιδιότητα του δράματος ενώ το πένθος πρέπει να γιορτάζεται. Με όλα τα φώτα αναμμένα…
ΥΓ. Θα ήταν υπερβολή αν ισχυριζόμουν πως οι τωρινές ζωγραφιές του Παπανικολάου με τις αναφορές στον Hockney και τον Παπαλουκά, με το αβυσσαλέο φως στ’ αταξίδευτα καράβια, προορίζονται για το Αναγνωστικό της Α’ δημοτικού του μέλλοντος;


Καθαρά Δευτέρα του 2019

Τετάρτη, 10 Ιουλίου 2019

Πως δεν έγινα εγώ υπουργός αλλά ο Κικίλιας

Στον Δημήτρη Τάσιο, τη μούσα μου!

Αγαπημένοι μου φίλοι στο facebook δεν θέλω να έχω από εσάς μυστικά για αυτό και θα σας αποκαλύψω όλη την αλήθεια για την μη υπουργοποίησή μου. Αλλά και όλο το καυτό παρασκήνιο της υπουργοποίησής Κικίλια. Και τούτο διότι οι ανυπόστατες φήμες που κυκλοφορούν περί το άτομο μου, πρέπει επιτέλους να διαψευσθούν από τα πλέον αρμόδια χείλη. Λοιπόν ναι, ήταν στις προθέσεις του πρωθυπουργού, το επιβεβαιώνω, να με υπουργοποιήσει, ναι, ήθελε να μού δώσει ένα υπουργείο στο οποίο το διακύβευμα να είναι εξαιρετικά σοβαρό, ναι, ήθελε κάποιον αντιΠολάκη στη θέση του Πολάκη. Ναι, ήθελε εμένα. Εμένα! Εν ολίγοις ιδού η πάσα αλήθεια:
Ήταν μόλις προχτές τη Δευτέρα και είχα μόλις φτάσει στην Τήνο για διακοπές όταν χτύπησε το κινητό μου επίμονα. Επρόκειτο για έναν αριθμό άγνωστο μου. Όταν ένας αριθμός είναι άγνωστος, συνήθως δεν προμηνύεται τίποτε καλό, πρόκειται συχνά για δουλειά ή και αγγαρεία, για αυτό και δεν απάντησα. Ήμουν σε διακοπές, ήμουν χαλαρός, με συνόδευε ένα τοπ μόντελ της Βικτώρια Μπέκαμ, άρα δεν ήθελα ενοχλήσεις και περισπασμούς. Λογικό; Λο - γι - κό - τα - το! Νομίζω...
Ήταν, θυμάμαι τώρα και μελαγχολώ, προχωρημένο μεσημέρι όταν το κινητό μου ξαναχτύπησε και για δεύτερη φορά. Επρόκειτο για το ίδιο επίμονο, ενοχλητικό θα λεγα, και συμβολικό, εν τέλει, χτύπημα. Τώρα ξέρω. Επρόκειτο για το χτύπημα της μοίρας. Εγώ, ανίδεος και αθώος σαν τον Οιδίποδα, για τους παραπάνω λόγους που δεν χρειάζεται να επαναλάβω, πάλι δεν απάντησα. Δεν απάντησα!
Ήταν το μοιραίο μου σφάλμα. Όταν, αργά το απόγευμα έβλεπα ειδήσεις, πληροφορήθηκα ενεός* ότι το γραφείο του νέου πρωθυπουργού, εκείνες ακριβώς τις ώρες, έκανε πολλές κλήσεις σε γνωστούς και αγνώστους εξωκοινοβουλευτικούς για να τους ενημερώσει πως ο κύριος Μητσοτάκης ήθελε να τούς υπουργοποιήσει. Το πράγμα ήταν φως φανάρι. Με καλούσαν από το πρωθυπουργικό γραφείο, έχει ξαναγίνει εξάλλου και στο παρελθόν, για να μού προτείνουν κάποιο υπουργείο κι εγώ ο ανόητος και αυτάρκης αιθεροβάμων δεν απαντούσα. Γαμώ την ατυχία μου, γαμώ. Δεν απαντούσα στο Πεπρωμένο μου! Κάπως έτσι όμως γράφεται η ιστορία πολλές φορές. ( Μουσικό φόντο από το τέλος του Ντον Τζιοβάνι με τον Κομεντατόρε**). Όταν σε καλεί το πεπρωμένο σου και εσύ αρνείσαι να το ακούσεις Το κάλεσμα της μοίρας που λένε κι οι ποιητές. Το αφηγούμαι τώρα και μού σηκώνεται η τρίχα κάγκελο. 
Εκ των υστέρων έμαθα ότι ο νέος πρωθυπουργός έψαχνε για το Υπουργείο Υγείας κάποιον καλοφτιαγμένο, αθλητικό τύπο που να σκαμπάζει και λίγα πράγματα από ιατρική, να έχει κάποια σχέση με τα φάρμακα, να είναι σέξι και αψίκορος - ένα είδος Πολάκη της Δεξιάς -  για να τον κάνει υπουργό Υγείας. Έψαχνε, τέλος, κάποιον που να έχει τηλεοπτική εμπειρία, να είναι επικοινωνιακός, να έχει σχέση με την ακαδημαϊκή κοινότητα και να του αρέσουν οι ωραίες γυναίκες. Επίσης να αρέσει κι αυτός στο ωραίο φύλο. Ήταν ηλίου φαεινότερον πως επρόκειτο για μένα. Ο πρωθυπουργός έψαχνε εμένα! Όμως εγώ δεν ήμουν εκεί. Εγώ δεν σήκωνα το γ@μημένο τηλέφωνο. Εγώ και η αιώνια ραστώνη μου, η αναβλητικότητα μου, η αντιπάθεια μου προς τις τηλεφωνικές κλήσεις, το μίσος μου προς τα κινητά. Όλοι οι φίλοι μου το ξέρουν, ο Μητσοτάκης όμως το αγνοούσε. Και αυτό ήταν νομίζω μοιραίο ... ήτο fatal. Σε συνδυασμό δε με την femme fatale*** που συνήθως με συνοδεύει, ήταν ο ορισμός της τραγωδίας. Φαταλισμός.
Η υπόλοιπη ιστορία είναι πια γνωστή σε όλους. Το γραφείο του πρωθυπουργού παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες του - αυτό οφείλω να το ομολογήσω - δεν με εντόπισε εγκαίρως, η ευκαιρία χάθηκε και τότε υποχρεώθηκαν να ψάξουν για μίαν εναλλακτική λύση. Το ίδιο εξ άλλου συνέβη και με την Όλγα Κεφαλογιάννη. Δεν την έβρισκαν γιατί είχε ξεχαστεί στο μπάνιο.
 Κάπως έτσι λοιπόν υπουργοποιήθηκε ένα αντίγραφο μου. Ένα copy paste μου, χλωμό, υποτονικό, σχεδόν αδιάφορο. Ο, κατά τα άλλα συμπαθής, κ. Κικίλιας. Ανθ' ημών Βασιλάκης! Είναι να τρελαίνεσαι! Από τη θέση αυτή πάντως δεν μπορώ παρά να τού ευχηθώ - είναι εξάλλου γνωστή η μεγαθυμία μου - επιτυχία και ευόδωση των προσπαθειών του. Εξάλλου πρόκειται για τον αντικαταστάτη μου στο υπουργείο Υγείας το οποίο, όπως ήδη περιέγραψα, προοριζόταν για μένα. Έχουμε πλέον κάτι κοινό. Εκτός της Τζένης.
Κατακλείδα του δράματος: 
Δεν πειράζει πρόεδρε ... Να είσαι σίγουρος πως την επόμενη  - και ελπίζω ο ανασχηματισμός να γίνει γρήγορα - θα σηκώσω το καταραμένο τηλέφωνο. Τα παθήματα γίνονται μαθήματα. Όμως οφείλω να σε ενημερώσω πως την  προσεχή φορά θα προτιμούσα το υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Κατά βάθος είμαι στρατιωτικός τύπος.

ΥΓ. Πολλοί τέως υπουργοί υπογράφουν τ. υπουργοί. Άρα μπορώ κι εγώ να υπογράφω παρολίγον υπουργός;

* Αν δεν ξέρετε τη λέξη δεν πειράζει. Συνεχίστε την ανάγνωση και θα την αντιληφθείτε από τα συμφραζόμενα.
** Αν δεν ξέρετε το κομμάτι, συνεχίστε την ανάγνωση, χωρίς να λάβετε υπόψη το μουσικό φόντο.
***Συνήθως αυτές οι γυναίκες εξελίσσονται σε φαμ φαταούλ.

Φωτογραφία: Έβαλα αυτόν γιατί δεν έβρισκα τον άλλο. Πάνω από όλα η αισθητική.



Δευτέρα, 8 Ιουλίου 2019

Η επιστροφή της γραβάτας Ή, Όλοι νίκησαν!


Νομίζω ότι συμβολικά η εποχή των Συριζανέλ τελείωσε χτες με την αποτρόπαια πράξη της κλοπής μιας κάλπης στα Εξάρχεια. Η διάλυση, έργω και λόγω, του κράτους αφενός, η κατάλυση της δημοκρατίας αφετέρου. Και βέβαια η ανέξοδη επίδειξη ενός άθλιου ψευδοεπαναστατισμού εκ μέρους εκείνων των ψυχωσικών "ερυθρόδερμων" που έδιναν σταθερά άλλοθι στον μαύρο φασισμό όλα αυτά τα χρόνια.
Κατά τα άλλα το αποτέλεσμα ήταν ισορροπημένο και ορθολογικό αφ' ης στιγμής παρουσιάζονται όλοι ως νικητές. Ή περίπου.
Καταρχήν ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Ο οποίος πιστώνεται τη νίκη προσωπικά καθώς ξεπέρασε εκτός των άλλων και τα εμπόδια ή την υπόγεια αμφισβήτηση των καραμανλικών και των σαμαρικών μέσα στο κόμμα που τον εξέλεξε πριν 3,5 χρόνια. Κατάφερε επίσης να ανανεώσει τις λίστες της παραδοσιακά συντηρητικής Ν.Δ φέρνοντας νέα πρόσωπα σε μια Βουλή που δεινοπάθησε αισθητικά και ιδεολογικά τα τελευταία χρόνια. Το στοίχημα είναι μπροστά του και η ευρεία του νίκη, η αυτοδυναμία, δεν τού επιτρέπουν ούτε εφησυχασμό, ούτε δικαιολογίες. Ο νέος πρωθυπουργός νίκησε καθαρά παρά το δυσπρόφερτο, για την πλειονότητα της ελληνικής κοινωνίας, επώνυμο του. Η επιτυχία του είναι ευρύτερη από εκείνη του πατέρα του το 1990 ενώ συγχρόνως σηματοδοτεί ανάλογη επιστροφή στην ομαλότητα και την λογική. Οι Έλληνες ψήφισαν το μη χείρον βέλτιστον και αποδέχτηκαν το αποτέλεσμα όχι με ενθουσιασμό αλλά με ανακούφιση. Επειδή την δεξιά την γνώριζαν και τώρα έμαθαν και την αριστερά.
Όμοια νικητής κατά την άποψη μου είναι και ο, μοιραίος για την αριστερά, Αλέξης Τσίπρας. Κράτησε το κόμμα του όρθιο στο αξιοθαύμαστο ποσοστό του 31,6% παρ' όλες τις δυσοίωνες προβλέψεις παραμένοντας ο ισχυρότερος ηγέτης της διασπασμένης, προς το παρόν, κεντροαριστεράς. Όλες του οι πρόσφατες κινήσεις αλλά και οι μετριοπαθείς του δηλώσεις χτες στο Ζάππειο αποδεικνύουν ότι διατηρεί το πολιτικό του ένστικτο, προσαρμόζεται εύκολα και παραμένει επικίνδυνος - με κάθε σημασία της λέξης. Μιλώντας συναισθηματικά κερδίζει πολιτικά το κατά κανόνα κρατικοδίαιτο κοινό του. Μόνο που ο συναισθηματισμός από μόνος του δεν επιλύει τα κοινωνικά προβλήματα. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι ο Αλέξης απέτυχε μεν αλλά δεν χρεώθηκε την αποτυχία του παραμένοντας η αδιαμφισβήτητη, συγκολλητική ουσία του ΣΥΡΙΖΑ. Είναι κι αυτό ένα από τα ταλέντα του.
Νικήτρια είναι, mutatis mutandis, και η Φώφη Γεννηματά, με μία νίκη όμως κατά τη γνώμη μου πύρρειο. Το ποσοστό που πέτυχε, τής δίνει το φιλί της ζωής και δικαιώνει την κίνηση υψηλού ρίσκου την οποία έλαβε. Αναφέρομαι βέβαια στην απομάκρυνση του Ευάγγελου Βενιζέλου, γεγονός που τρομοκράτησε τους ψηφοφόρους του Κινάλ όπως τουλάχιστον μάς διαβεβαίωναν τα ΜΜΕ. Φαίνεται όμως ότι ο εκ Θεσσαλονίκης τ. υπουργός, άλλοτε πρώτος των πρώτων, τώρα δεν θα εκλεγόταν καν στην εκλογική του περιφέρεια ενώ η δυσανεξία που δημιουργεί στο ευρύ κοινό, είναι προδήλως ανάλογη του πολιτικού του εκτοπίσματος. Ή, καλύτερα της ιδέας που ο ίδιος τρέφει για το πολιτικό του εκτόπισμα.
Νικητές ασφαλώς και χωρίς περαιτέρω σχολιασμό και οι Βελόπουλος και Βαρουφάκης, προσωπικότητες, κατά την άποψή μου, ανάλογα φαιδρής διάστασης. Αμφότεροι πάντως προσέφεραν ένα μεγάλο δώρο στη δημοκρατία. Ο ένας απέκλεισε την Χρυσή Αυγή από το κοινοβούλιο εγκλωβίζοντας  δυνητικούς ψηφοφόρους της ενώ ο έτερος κράτησε την απόσταση των δύο πρώτων κομμάτων σε λογικά επίπεδα έτσι ώστε η αλαζονεία να μην κυριαρχήσει εν τέλει. Μέτρον άριστον δηλαδή! Βελόπουλος και Βαρουφάκης καταλαμβάνουν πλέον επάξια τις κενές θέσεις του Καμμένου και του Λεβέντη. Και μπράβο τους!
Ως προς το ΚΚΕ τέλος αφού το ίδιο δηλώνει πώς νίκησε, εμείς δεν έχουμε λόγο να διαφωνήσουμε.  Δεδομένου μάλιστα ότι παραμένει ένα κόμμα θεολογικό, μεταφυσικό, με προσήλωση στο δόγμα και την ορθοδοξία. Παρ' ότι βρίσκεται αγκυρωμένο στο 5%, εκπροσωπεί τον λόγον της απολύτου αληθείας εν ονόματι του λαού. Ιησούς Χριστός νικά και όλα τα κακά σκορπά με τους τρόπους του Λένιν και την πειθώ του Στάλιν.
Κατά τα άλλα η τηλεοπτική, μαζική και προαποφασισμένη μας Δημοκρατία ας προσθέσει στα προβλήματα της και το 42% της αποχής. Τεράστιο ποσοστό αν σκεφτεί κανείς την κρισιμότητα αλλά και την πόλωση των τωρινών εκλογών. Αποπολιτικοποίηση, απογοήτευση, αβδηριτισμός η απλή και άδολη αδιαφορία είναι οι αιτίες του απαράδεκτου, αυτού φαινομένου.

ΥΓ. 1 Οι συμφιλιωτικές δηλώσεις του νέου πρωθυπουργού και  οι μετριοπαθείς του απερχόμενου κατά την βραδιά των εκλογών, κινούνταν στο πλαίσιο ενός πολιτικού πολιτισμού, πράγμα εξαιρετικά παρήγορο μετά το έντονο όσο και αχρείαστο, νεοεμφυλιακό κλίμα που είχε κυριαρχήσει κατά την προεκλογική περίοδο. 
ΥΓ. 2 Ειλικρινά θλίβομαι που δεν βρίσκεται ο Αριστείδης Μπαλτάς στη νέα Βουλή αλλά θα είναι ακόπως ο Βασιλικός ή ο Φλαμπουράρης. Κατά τ' άλλα κάτι τύποι σαν την Μυρσίνη Ζορμπά, πρώην γραμματέα του Σημίτη και σαν τον Γιώργο Σταθάκη, εκατομμυριούχο, παρατρεχάμενο εκατομμυριούχων, από σήμερα θα βρίσκονται στην θέση που τούς αξίζει. Σπίτι τους...



Φωτογραφία: Γωγώ Ιερομονάχου, Ο Υποψήφιος, ελαιογραφία σε μουσαμά, 2019

Παρασκευή, 5 Ιουλίου 2019

Προσοχή, πολιτικό μήνυμα

Σήμερα είναι η αποφράδα ημέρα του μοιραίου δημοψηφίσματος. Του όχι που έγινε ναι. Των δακρύων της Περιστέρας (λες κι εμείς οι υπόλοιποι δεν κλαίμε. Χρόνια τώρα). Του πολιτικού "ρεαλισμού" που δημιούργησε τον διεθνή νεολογισμό "kolotoumpa". Η εθνική μας ταπείνωση.
Σε δύο μέρες ψηφίζουμε. Μακριά από εμένα η όποια καθοδήγηση. Ας ψηφίσει ο καθένας κατά την τιμή, την συνείδηση του, τις ανάγκες του. Εξ άλλου αυτό ήθελε κι ο Μαρξ. Ο οποίος μάλιστα δεν δήλωνε μαρξιστής! Ας ψηφίσει ο καθένας χωρίς να ξεχάσει τίποτα και χωρίς να συγχωρήσει κανέναν. Ας ψηφίσει, έστω, βουλώνοντας τη μύτη του. Ας ψηφίσει πέρα από κόμματα, τα πιο κατάλληλα, τα πιο ενημερωμένα, τα πιο αδιάφθορα πρόσωπα. Μακριά από σταρηλίκια και μόδες. Από τις αναγνωρίσιμες βεντέτες της μικρής οθόνης. Ας περιορίσουμε όσο γίνεται, την ολέθρια επίδραση της τηλεόρασης στον πολιτικό βίο και την αισθητική μας. Η δημοκρατία μας είναι εν πολλοίς φαλκιδευμένη, προαποφασισμένη, δεσμευμένη για 99 χρόνια (!) ένα είδος τηλεκοινοβουλευτισμού υπό επιτροπεία. Η ντροπή δηλαδή της πολιτικής. Κανόνας: Δεν ψηφίζουμε πρώην και νυν δημοσιογράφους επειδή η θέση τους είναι απέναντι και όχι επί της εξουσίας. Ο ρόλος τους δεν είναι στο κοινοβούλιο αλλά στο μετερίζι που το ελέγχει. Ψηφίζουμε, τέλος, για τα παιδιά μας. Για το υπονομευμένο μέλλον τους. Τα οποία ενώ δεν φταίνε, θα κληρονομήσουν μιαν καταπτοημένη, καταχρεωμένη πατρίδα. Ψηφίζουμε εγγράμματους, ψηφίζουμε και με αισθητικά κριτήρια, ψηφίζουμε κόμματα που έχουν, έστω, ψελλίσει κάτι ουσιώδες για τον πολιτισμό και την παιδεία. Έξω από σπέκουλες και λαϊκισμούς. Ψηφίζουμε χωρίς παρωπίδες, διχαστικά αδιέξοδα και μπαγιάτικα συνθήματα. Χωρίς ψευδοεπαναστατικές αυταπάτες. Αυτές οι εκλογές είναι, φευ, μια διαδικασία μειωμένων προσδοκιών με κυρίαρχο το μη χείρον, βέλτιστον.
Και το κυριότερο: Ψηφίζουμε! Δεν απέχουμε. Έκαστος, εκάστη, όλοι κατά τις πεποιθήσεις μας. Χωρίς φανατισμό αλλά με πείσμα. Είναι η στιγμή μας. Είναι η ώρα που πρωταγωνιστούμε εμείς. Και η φωνή μας. Μην καταδολιεύσετε ένα τέτοιο όπλο. Σιχαίνομαι όλους όσοι εκλιπαρούν τους ψηφοφόρους να μην πάνε για μπάνιο, να διακόψουν την σχόλη τους λες και οι εκλογές είναι αγγαρεία. Όχι! Οι εκλογές είναι γιορτή των συνειδητών, ελεύθερων πολιτών. Ψηφίστε και δείξτε την περιφρόνηση σας αλλά και το γεγονός ότι είστε εδώ, παρόντες. Κι ότι το σύστημα δεν σάς μεταμόρφωσε σε ζόμπι. 

ΥΓ. Μακάρι οι πολιτικοί να σκέφτονταν την μοιραία και αναπόφευκτη στιγμή της πτώσης τους από την πρώτη κιόλας στιγμή της ανόδου τους. Την σχετικότητα δηλαδή των πραγμάτων. Θα ήσαν πολύ ταπεινότεροι. Δηλαδή ουσιαστικότεροι.






Φωτογραφίες 1.Στο λιμάνι των Χανίων ενώ πέφτει το βραδάκι, ένα κορίτσι ζωγραφίζει κι ένα άλλο παίζει τσέλο. Συμπέρασμα: Η ζωή είναι τόσο ωραία για την αφήνουμε στα χέρια τυχάρπαστων και χυδαίων.
2. Γι' αυτό γουστάρω τον φίλο μου, τον Θανάση. Γιατί ενώ υπήρξε σταρ δημοσιογράφος, αντί να πάει στη Βουλή, ήρθε στην ζωγραφική! Στα  χέρια μου το κόκκινο βιβλιαράκι του Μάο Λάλα με ένα παραμύθι για το τίποτα που μπορεί να γίνει κάτι.
Εδώ, συμβολικά ένα έτοιμο έργο κι ένα άδειο τελάρο. Που θα πει πως όλα μπορούν να ξαναγίνουν από την αρχή ...

Δευτέρα, 1 Ιουλίου 2019

Ρέκβιεμ για μια πατρίδα;

Για την γλυπτική εγκατάσταση του Παπαγιάννη στο Τζαμί των Χανίων,
Τετάρτη, 3 Ιουλίου, στις 8 το βράδυ

Στη γλυπτική του Θόδωρου Παπαγιάννη συνδυάζονται πολλά και ετερόκλητα στοιχεία: Αξιοποίηση της παράδοσης, λαϊκής και λόγιας, αλλά και πειραματισμός που αναφέρεται στο μοντέρνο κίνημα και τις μεγάλες κατακτήσεις του 20ού αιώνα, αίσθηση του μνημειώδους, δωρικότητα και, πολύ συχνά, συνείδηση εκείνου του σιωπηλού δράματος που αποτελεί και το βαθύτερο περιεχομένο της τέχνης. Θα το αποκαλούσα δράμα και συγχρόνως συνείδηση της ιστορίας.
Στην έκθεση αυτή ο καλλιτέχνης σκηνοθετεί πάλι ένα υπαινικτικό, θεατρικό περιβάλλον χωρίς λόγια, με τον κύκλιο χορό των επιβλητικών ξοάνων και προσωπίδων να πρωταγωνιστεί όπως ακριβώς και στην αττική τραγωδία. Με μια  πεσμένη - ηττημένη; - φιγούρα στο κέντρο - την πατρίδα, ίσως, που απόκαμε; - και δώδεκα παραστάτες - θεούς, ήρωες, μάντεις, θρηνωδούς ή προφήτες - γύρω της να συλλογίζονται τη Μοίρα της, τη μοίρα μας. 
Lamentum, Pietà και Requiem μέσω της ύλης και των μορφών. Μέσα από το ξύλο, το μέταλλο, τον πηλό. Μέσα απ'τα χωμάτινα πρόσωπα των κεκοιμημένων προγόνων, μέσα από τις μάσκες των ξεχασμένων πια Ατρειδών που άλλοτε μάς σκέπουν κι άλλοτε μάς μέμφονται ή και μάς οικτίρουν για την αδυναμία και την κάμψη του όποιου αντιστασιακού φρονήματος.
 Ο Παπαγιάννης ήξερε ανέκαθεν να συνδυάζει στη δουλειά του το επικαιρικό με το διαχρονικό, την ιστορία με τον μύθο, το πολιτικό με το συμβολικό χωρίς να καταφεύγει σ' εύκολα συνθήματα ή μπανάλ εικόνες. Οι μορφές του επειδή έρχονται από πολύ παλιά και προχωρούν γενναία εμπρός, προς το μέλλον δεν κρύβουν, δεν αποκαλύπτουν αλλά, πρωτίστως, σημαίνουν. Η υποβολή και το αίνιγμα είναι η προστασία τους. Η άμυνα τους σ' εύκολες ερμηνείες. 
Πρόκειται για ιδέες που τον απασχολούν από παλιά και τις μορφοποιεί συχνά με διαφορετικά πρόσωπα - προσωπεία, διαφορετικά περιεχόμενα αλλά την ίδια πάντα αγωνία για τον τόπο και την τύχη του.
 Κολοφώνας αυτών των προτάσεων εκ μέρους του γλύπτη στάθηκε το πολυθέαμα
 " Τα Φαντάσματα μου" που παρουσιάστηκε το 2012 στο Μουσείο Μπενάκη με την θερμή υποστήριξη τότε του αείμνηστου Άγγελου Δεληβοριά. Έκτοτε διοργανώθηκαν πολλές άλλες, σχετικές εκθέσεις με τελευταία την παρούσα, το "Ρέκβιεμ για μια πατρίδα" στο Τζαμί των Χανίων που συμπυκνώνει, νομίζω, τον προβληματισμό και τα έργα σχεδόν μίας τριακονταετίας. Αλλά όπως συμβαίνει σχεδόν πάντα με τον χαλκέντερο Παπαγιάννη και με καινούργια έργα, νέα πειράματα, άλλες προτάσεις!
 Ήδη, από τον Νοέμβριο του 1993 όταν τα αποκαΐδια και τα ξύλινα σκέλεθρα του Πολυτεχνείου και της Σχολής Καλών Τεχνών τον οδήγησαν να φιλοτεχνήσει τα πρώτα του Ξόανα. Τώρα εκείνος ο θρήνος συνεχίζεται αλλιώς. Διαφορετικές πληγές, όμοιος θρήνος. Σαν μανιάτικο μοιρολόι, σαν ηπειρωτικό, μονοφωνικό χορικό...
Πώς πορεύτηκε έκτοτε, πώς πορεύεται σήμερα αυτή η  πατρίδα που ποτέ δεν πεθαίνει αλλά τόσο συχνά ψυχορραγεί; 
_ Πώς πορευόμαστε όλοι μας; 
Η έκθεση προσφέρει τέλος συμβολικά στον θεατή ψωμί κι αλάτι. Τον άρτον της Μετάληψης ή των Νεκρόδειπνων αλλά και του ζην μαζί με το άλας που γλυκαίνει το ζην. Που το καθιστά ευ ζην.. Δηλαδή ευχαριστίες εκ μέρους του γλύπτη για την φιλοξενία σ' αυτή τη σημαδιακή για τη χώρα, συγκυρία και βέβαια και πρωτίστως ελπίδα. Εδώ, στην Κρήτη, την αρχέγονη πατρίδα. Ελπίδα για τον τόπο και τις γενιές που θα έρθουν. Για την τέχνη που παρηγορεί και που εξαγνίζει. Φτάνει μόνον αυτή; Απαντήστε καλύτερα εσείς ...







ΥΓ.  " Έρεβος

Σκύβοντας πάνω
ἀπ᾿ τῆς ψυχῆς μου τὴ συσκότιση
στίχους ἰσχνοὺς θὰ ἐπιδείξω
ἀποκλεισμένους ἀπὸ ἀπρόσμενη κακοκαιρία
ποῦ πλήγωσε θανάσιμα
κάποιο δειλό μου λυκαυγές.

Πολλὰ θὰ λὲν οἱ στίχοι αὐτοί,
θὰ δεῖτε, θὰ διαβάσετε.
Ὁ τελευταῖος μόνο στίχος
τίποτε δὲν θὰ λέει.
Κοιτώντας θλιβερὰ τοὺς προηγούμενους
θὰ κλαίει.

Κική Δημουλά"

9/6/2019

Σάββατο, 29 Ιουνίου 2019

Για γάτες, δηλαδή για γυναίκες ...

Τρέφω άπειρο σεβασμό για αυτές τις σχεδόν άγριες γάτες, τις τόσο αυτόνομες αλλά και τόσο αγωνιστικές που επιβιώνουν μόνες όλο τον βαρύ Χειμώνα εδώ, στον άγριο βράχο του Αγίου Ρωμανού, για να απολαύσουν λίγη, ανθρώπινη φροντίδα το καλοκαίρι. Όπως αυτή εδώ, η επονομαζόμενη Μινέτ που την βρήκα κάτισχνη πριν λίγες μέρες, εξαντλημένη από πρόσφατη γέννα και σε θηλασμό ακόμη. Τρώει βουλιμικά ό τι της δώσουμε και πεινάει συνεχώς. Στην αρχή δεν πλησιαζόταν ούτε αυτή, ούτε η μητέρα της, η Τρικολίν, επίσης λεχώνα - αν θυμάστε από παλιότερα κείμενα - ούτε και δέχεται χάδια. Ούτε λόγος βέβαια για να μπει στο σπίτι. Έξω μόνον αισθάνεται ασφάλεια. Σιγά σιγά όμως ηρεμεί και αφήνεται... Δείχνει εκείνη την εμπιστοσύνη που συνήθως εκφράζουν τα ζώα αλλά όχι οι άνθρωποι. Όπως τώρα που κοιμάται στη μαξιλάρα πάνω στην οποία διαβάζω. Βλέπει, ελπίζω, όνειρα γεμάτα ζεστασιά και γατοκροκέτες. Χορτασμένα μωρά με βελούδινη γούνα και ρόδινες πατούσες. Τα γατάκια της. Τα οποία βέβαια δεν τα βλέπουμε γιατί είναι κρυμμένα κάπου στο κτήμα. Μέσα στα βάτα, τις αγριοσυκιές και τους βράχους. Τις πικροδάφνες και τα σχίνα.
 Κι αν ποτέ εμφανιστούν, είναι πιο άγρια απ' τους γονείς τους. Πιο φοβισμένα, καλύτερα. Ο φόβος είναι η προστασία τους σ' έναν κόσμο που δεν είναι πλέον κατάλληλος για ελεύθερους, περήφανους γάτους. (Ας ήταν τουλάχιστον για τους ανάλογους ανθρώπους). Αληθινά παιδιά της άγριας ζούγκλας στα έξω χωριά της Τήνου! Μεγαλωμένα με φιδάκια και αρουραίους. Σαύρες και μεγάλα έντομα. Με το νερό της βροχής. Όποτε βρέχει. 
Αυτά βέβαια τους αργόσυρτους μήνες του χειμώνα. Της μοναξιάς και των άδειων, παραθεριστικών σπιτιών. Της ανασφάλειας.Το καλοκαίρι τα πάντα αλλάζουν. Προς το πολυτελέστερο και το πιο χουζουρλίδικο. Οι αγριόγατες μας γίνονται λίγο ... δημόσιοι υπάλληλοι. Εξασφαλισμένοι ό τι κι αν γίνει!  Ως το φθινόπωρο που θα ξαναρχίσει ο αμείλικτος αγώνας της επιβίωσης. Το τέλος της αυταπάτης που θα έλεγε και κάποιος ευφραδής νέος πολιτικός. Θα βγουν και φέτος νικήτριες; Κανείς δεν ξέρει. Το ίδιο όμως μήπως δεν συμβαίνει και με τους ανθρώπους;

ΥΓ. Μού θυμίζουν οι γάτες αυτές, τις γυναίκες των ναυτικών στην γειτονιά των παιδικών μου χρόνων, στα Ταμπούρια του Πειραιά. Έβλεπαν τον σύζυγο μια φορά στα δύο χρόνια και παραδόξως (!) έμεναν έγκυες. Εξωτερικά μακάρια πατριαρχία και στην ουσία στιβαρή μητριαρχία. Μού θυμίζουν επίσης την μάνα μου που μεγάλωνε μόνη της δύο αγόρια σφίγγοντας τα δόντια και αντικαθιστώντας τον πατέρα που ταξίδευε. Σε μας ο χειμώνας κρατούσε συμβολικά δώδεκα μήνες και το καλοκαιράκι μόνο λίγες μέρες, όσες έμενε ο μπαμπάς σπίτι ανάμεσα στο ένα μπάρκο και το άλλο. Τότε βέβαια ήταν σαν γιορτή.
Αλλά και στις γάτες της Τήνου υπάρχει πάντα ένας αρσενικός φευγάτος... Ο υπεύθυνος τόσων εγκυμοσυνών και αμέτρητων γατιών!  Ένας επισκέπτης που εμφανίζεται αραιά και που για να κατοπτεύσει την περιοχή, να κλέψει κάτι και να την κοπανήσει. Στην δική μας περίπτωση λέγεται Κρις, είναι αρχοντικός, χαδιάρης και νωχελικός σαν σουλτάνος αλλά δεν τον εμπιστευόμαστε. Επειδή ξέρουμε...







Παρασκευή, 21 Ιουνίου 2019

Εικαστικά, έτος μηδέν;

Εξ αφορμής του συνεχιζόμενου φιάσκου της Άρτ Αθήνα

Δεν μου αρέσει να γίνομαι μάντης κακών αλλά νομίζω πως διανύουμε το έτος μηδέν των  εικαστικών μας πραγμάτων. Ποτέ άλλοτε, πλην της χούντας, δεν θυμάμαι τέτοια παρακμή σε θεσμικό επίπεδο, κρατικό ή ιδιωτικό. Αφορμή για την σημερινή ιερεμιάδα αποτελεί η καθίζηση, μετά από τόσα χρόνια εντυπωσιακής παρουσίας, της Αρτ Αθήνα η οποία φέτος διανύει την χείριστη οργανωτικά και επικοινωνιακά φάση της, με το μέλλον της να διαγράφεται είτε δυσοίωνο είτε ανύπαρκτο. Η ακατανόητη όσο και άδικη απομάκρυνση του Αλέξη Κανιάρη από την οργανωτική διεύθυνση της Άρτ Αθήνα ήταν η απαρχή των μυρίων κακών που επακολούθησαν. Ο Κανιάρης συκοφαντήθηκε σκαιά, οδηγήθηκε στα δικαστήρια, κι ενώ η δικαιοσύνη τον αποκατέστησε πανηγυρικά ούτε οι επικεφαλής του ΠΣΑΤ ζήτησαν συγγνώμη, ούτε οι ελληνικές γκαλερί άλλαξαν πολιτική και νοοτροπία. Τούτων δοθέντων τα χειρότερα έπονται.
‌ Επειδή, ποτέ άλλοτε η ανυπαρξία των θεσμών αλλά και η έντονη κρίση όλων των παραμέτρων που συγκροτούν όσα ονομάζουμε εικαστική κοινότητα - δηλαδή η αγορά και οι σχολές τέχνης, οι συλλέκτες, τα μουσεία, η επίσημη, πολιτιστική πολιτική κλπ. - δεν έχουν να επιδείξουν τόσο αρνητικές επιδόσεις. Μόλις το 1987(!) έγινε η τελευταία Πανελλήνια, Εικαστική Έκθεση,  η λεγόμενη Πανελλήνια της Μελίνας, δηλαδή πριν από 32 ολόκληρα χρόνια, και έκτοτε άκρα του τάφου σιωπή από πλευράς κρατικής οργάνωσης μιας αντιπροσωπευτικής πανελλήνιας, εικαστικής έκθεσης... Την θέση της πήραν οι ιδιωτικές γκαλερί μέσω του επιτυχημένου θεσμού Αρτ Αθήνα για να φθάσουμε σταδιακά στη σημερινή διάλυση.
Η πρώτη Πανελλήνια, υπενθυμίζω, οργανώθηκε το 1938 στο Ζάππειο και έκτοτε παρουσιαζόταν κανονικά κάθε δύο χρόνια με το κράτος να είναι παρόν και το υπουργείο Παιδείας να προβαίνει σε στοχευμένες, αναλογικά, αγορές. Αργότερα το αντικατέστησε το Υπουργείο Πολιτισμού ενώ η Εθνική Πινακοθήκη, ήδη από την δεκαετία του '70, διέθετε κάθε χρόνο ένα σημαντικό ποσόν από τον προϋπολογισμό της για να αγοράζει έργα πρωτοεμφανιζόμενων ή και καταξιωμένων καλλιτεχνών ώστε να εμπλουτίζει τις συλλογές της. Πρωταθλητής των αγοραστικών επιδόσεων εκείνη την εποχή, ήταν ο αείμνηστος διευθυντής της Δημήτρης Παπαστάμου. Ο οποίος αγόραζε μάλιστα από τις γκαλερί και σπάνια από συλλογές ή από εργαστήρια ακριβώς για να τονώνει αλλά και τρόπον τινά να ρυθμίζει την αγορά τέχνης. Το καθεστώς αυτό λειτουργούσε απολύτως θετικά, παρά τα - αναπόφευκτα -  μικροσκάνδαλα τα οποία γνωρίζουν οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ του Κολωνακίου - προς τους συλλέκτες οι οποίοι διέθεταν έτσι ένα grosso modo επίσημο μέτρο σύγκρισης. Παράλληλα αγόραζαν και οι Τράπεζες με επικεφαλής την Εθνική, την Τράπεζα της Ελλάδος αλλά και την Αγροτική, την Πίστεως κλπ. Επιπλέον η Εθνική Πινακοθήκη, επί μίαν εικοσαετία περίπου, οργάνωνε κάθε δύο μήνες αναδρομικές εκθέσεις γνωστών και λιγότερο γνωστών καλλιτεχνών δημιουργώντας έτσι ένα ιστορικό corpus, ένα σώμα ιστορίας, μιαν καλλιτεχνική αφήγηση σε ροή. Έτσι οργανώθηκαν αναδρομικές του Νικολάου Λύτρα, του Κωνσταντίνου Μαλέα, του Μιχαήλ Οικονόμου, του Σπύρου Παπαλουκά, του Θεόφραστου Τριανταφυλλίδη, του Γεωργίου Μπουζιάνη, του Γιώργου Γουναρόπουλου, του Αγήνορα Αστεριάδη, του Πολυκλείτου Ρέγκου, της Μπέλλας Ραυτοπούλου, της Αγλαΐας Λυμπεράκη, του Μιχαήλ Αξελού, του Λυκούργου Κογεβίνα, του Άγγελου Θεοδωρόπουλου, του Χρήστου Καπράλου, του Μέμου Μακρή, της Βάσως, του Τάσσου, του Διαμαντή Διαμαντόπουλου, του Τηλέμαχου Κάνθου, του Αδαμαντίου Διαμαντή, του Γεωργίου Μόσχου, του Άρη Κωνσταντινίδη (!), του Γιώργου Σικελιώτη, του Λευτέρη Κανακάκι, του Κώστα Ηλιάδη, του Κώστα Πλακωτάρη, του Χάρη Βογιατζή, του Παπαζώρζ, του Γιώργου Μαυροΐδη κλπ. Συγχρόνως εκδίδονταν μικροί, περιεκτικοί κατάλογοι. Δυστυχώς η ωραία αυτή παράδοση που μυούσε ειδικούς και κοινό στην νεοελληνική δημιουργία, ζωγραφική, χαρακτική, γλυπτική, σταμάτησε από την Μαρίνα Λαμπράκη, την ταφόπλακα του Ιδρύματος (τη συναινέσει και όλων όσοι συμμετείχαν στα Δ.Σ της ΕΠΜΑΣ αλλά και των υπουργών πολιτισμού, πρωθυπουργών κλπ. που δεν είχαν την ευαισθησία να την απομακρύνουν).
Σήμερα δεν ισχύει τίποτα από όλα αυτά οι πιονιέροι των γκαλερί, η πρώτη γενιά,  είτε έχουν αποσυρθεί είτε έχουν εκλείψει ενώ η δεύτερη γενιά, αμήχανη και εσωστρεφής, αδυνατεί να ακολουθήσει τα βήματά τους. Και βέβαια τιμώ αναμφίβολα τον πολυμέτωπο αγώνα - και σε πολύ αντίξοες πλέον συνθήκες  - που κάνουν ελληνικές γκαλερί ιδιαίτερα αυτές που ιδρύθηκαν μέσα στην κρίση, ιδιαίτατα εκείνες της επαρχίας... 
Παράλληλα οι συλλέκτες μοιάζει να απέχουν επιδεικτικά από αγορές έργων τέχνης τιμωρώντας τους εμπόρους και τους καλλιτέχνες για την τις αυθαιρεσίες που είχαν διαπράξει αλλά και τα υπερκέρδη που είχαν σωρεύσει κατά την περίοδο της σπατάλης και της επίδειξης. Απέναντι στις γκαλερί που παρακμάζουν, στην αγορά που είναι ανύπαρκτη, στους καινούριους συλλέκτες που δεν εμφανίζονται, στους παλιούς που αποσύρονται είτε διακριτικά είτε θυμωμένα, στους νέους, διπλωματούχους (!) καλλιτέχνες που αποφοιτούν κατά εκατοντάδες από τις τέσσερις, πλέον, σχολές καλών τεχνών χωρίς κατά βάθος να τους περιμένει κανείς, να τότε έχει ανάγκη κανείς, υπάρχει μια Πολιτεία αδιάφορη, αμέτοχη, θλιβερός θεατής ενός πολιτισμού που αναπτύσσεται - όσο αναπτύσσεται -  ερήμην της.
Πολλά έργα τέχνης πωλούνται πια στο ένα δέκατο τουλάχιστον της αρχικής αξίας τους καθώς παλαιές συλλογές διαλύονται και νέες δημιουργούνται. Και αυτό στην σπάνια περίπτωση που θα υπάρχει αγοραστής! Ιδιαίτερα όσοι ζωγράφοι έκαναν limit up και διατηρούσαν waiting list  το '80 και το '90, σήμερα τρέμουν κάθε αναγγελλόμενη δημοπρασία. Τρέμουν την σίγουρη κατρακύλα των έργων τους. Κυρίως επειδή οι "συλλέκτες" ή οι πραγματικοί συλλέκτες, πανικόβλητοι πλέον και καχύποπτοι προς οτιδήποτε καλλιτεχνικό, δίνουν τα έργα που διαθέτουν όσο όσο. Χιλιάρικο το κομμάτι ( sic )! Sic transit gloria κλπ. ( Όσοι είναι πραγματικοί καλλιτέχνες ή συλλέκτες ξέρουν την συνέχεια ). Και βέβαια τεράστιο είναι το ζήτημα της επάνδρωσης των σχολών καλών τεχνών σήμερα. Πριν από λίγα μόλις χρόνια δίδασκαν σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη οι Τέτσης, Κεσσανλής, Κοντός, Μολφέσης, Μυταράς, Λάππας, Παπαγιάννης, Ρένα Παπασπύρου, Πατρασκίδης, Μπότσογλου, Ψυχοπαίδης, Λαζόγκας, Θεοφυλακτόπουλος, Μορταράκος, Φωκάς, Κατζουράκης κλπ. Σήμερα ποιά είναι τα αντίστοιχα μεγέθη; Σήμερα ελλείπει δραματικά αυτό που ονομάζουμε καλλιτεχνική ατμόσφαιρα ενώ περισσεύουν ο πανικός και η παραίτηση. Συνήθως από τους καλύτερους ...

Σημείωση : Τα σύννεφα της δύσης  δημιουργήθηκαν για να δοξάζουν την αθανασία του Tiepolo . Όπως και ορισμένες βροχερές θάλασσες για να υπερασπίζονται την φήμη του Turner. Τελικά ο Θεός φιάχνοντας τον κόσμο, τον έπλασε με πηλό σαν γλύπτης και τον έντυσε με χρώματα σαν ζωγράφος. Ο Θεός φαίνεται πως  δημιούργησε κατ' αρχάς τους καλλιτέχνες και έπειτα  ξεκουράστηκε. Οι καλλιτέχνες μετά ανέλαβαν όλα τα υπόλοιπα. 

ΥΓ. Φοβού εκείνη την ζωγραφική που ακυρώνει το βλέμμα στο όνομα μιας αφηρημένης έννοιας. Φοβού εκείνη την τέχνη που πολιτικολογεί. Είναι εκ του πονηρού αφού κάθε έργο είναι πολιτικό. 
O συλλέκτης μιλάει μέσω των επιλογών του. Ιδιαίτερα όταν τις εκθέτει ή τις δημοσιεύει. Απ'την άλλη η κόσμια έκφραση της όποιας αντίρρησης είναι πολύτιμη για τον αναγκαίο διάλογο και βοηθάει ακόμη κι αυτούς που νομίζουν ότι βλάπτονται από αυτόν. Ιδιαίτερα όταν ισχύει παντού η συνωμοσία της σιωπής και ο μονόλογος των μετρίων. Δείτε τι έγινε στη φετινή Μπιενάλε. Με ανύπαρκτους καλλιτέχνες αλλά και θεωρητικούς. Με αποθέωση του κυρίαρχου συστήματος και της κομματικής καμαρίλας.
Τέλος σιχαίνομαι τον συλλέκτη - βεζύρη με τους καλλιτέχνες - χανουμάκια γύρω του - ιδιαίτερα όταν ο συλλέκτης είναι επιπλέον και χοντρός - αλλά και τον καλλιτέχνη - θεό που οι πάντες, φιλότεχνοι, κριτικοί, συλλέκτες, ιστορικοί κλπ. οφείλουν μόνον να τον αποθεώνουν. Η αλήθεια πονάει αλλά και σώζει. Αν μάς ενδιαφέρει η ιστορία και το αύριο. Αν αγαπάμε αληθινά τη τέχνη.





Φωτογραφίες: Δημήτρης Κούκος, Μανόλης Χάρος, Χρήστος Αντωναρόπουλος, Εικαστικός Κύκλος Σιαντή, Καπράλος, Βάσω, γκαλερί Ρώμα.