Συνολικές προβολές σελίδας

Πέμπτη, 21 Μαΐου 2015

Ξενάγηση



Την Κυριακή 24 Μαΐου και ώρα 12.00 το μεσημέρι θα ξεναγήσει ο Μανος Στεφανίδης στη Gemäldegalerie Βερολίνου τους φοιτητές της Freie Universität.





Τετάρτη, 20 Μαΐου 2015

Atelierbesuch - Thrafia - Berlin








Φώτο: Ηλέκτρα Δανιηλοπούλου




Ο George La Tour σε Ουκρανίου τόπο


Το σώμα και η οντολογία του κακού στο έργο των Καβάφη, Hockney, Bacon




Μέσα στα καπηλειά και τα χαμαιτυπεία
της Βηρυτού κυλιέμαι. Δεν ήθελα να μένω
στην Αλεξάνδρεια εγώ. Μ’ άφισεν ο Ταμίδης...
(Μέσα στα καπηλειά, 1926)


Είναι λογικό. Όλη η μεταφυσική ασχολείται με αυτό που θα συμβεί μετά. Η οντολογία πάλι, με ό, τι συνέβη πριν. Η μοντερνιστική θεματική του Καβάφη, του Bacon και του Hockney ασχολείται με αυτό που συμβαίνει τώρα και με τους τρόπους που συμβαίνει. Είναι φυσικό. Το κορμί ως επιθυμία και ως φθορά μαζί με την ανάλογη μυθολογία του να δεσπόζει εφόσον ο κύκλος του σώματος καλύπτει όλο το άνυσμα του χρόνου που ο καθένας δικαιούται. Ούτε πριν, ούτε μετά, τώρα. Ζούμε τόσο όσο χρειάζεται για να συμπυκνώθει στη ζωή μας ο σύμπας χρόνος, η ιστορία. Σε τρόπον ώστε η ιστορία να αρχίζει με τη γέννηση μας και να ολοκληρώνεται με την έξοδό μας. Πρόκειται για αντιλήψεις που απασχολούν τον μοντερνισμό καθορίζοντας έτσι για το πάσχον υποκείμενο τόσο μια μεταφυσική όσο και μια οντολογία του κακού.
-Μετά από μένα, πως είναι δυνατόν να υπάρχει ιστορία;
-Αφού πρόκειται να πεθάνω, πως μπορώ να ζήσω; Δεν συνιστά absurdum;



 





 


Και η τέχνη είναι η σχεδία όχι για να διαπλεύσω το πέλαγος της ζωής αλλά το τέναγος του θανάτου. Και η ευτυχία, η ηδονή είναι υποθηκευμένες, από την πρώτη τους στιγμή, στη φθορά και το γήρας. Αυτό δεν μπορεί παρά να είναι το κακό. Το οντολογικό κακό. Ή, αν προτιμάτε, είναι το άλλο, το εύχαρι πρόσωπο του θανάτου. Αυτό που διαρκεί πολυ λίγο και κοστίζει παρά πολύ.
Και στον Καβάφη και στον Bacon, παρά το πολύτιμο της βιωμένης εμπειρίας, η διάψευση παραμονεύει. Τίποτε ουσιαστικά δεν συμβαίνει τώρα παρά η ανάμνηση του σπαταλημένου πάθους. Η τέχνη ως μαυσωλείο της επιθυμίας με τα ερωτικά σώματα, βαλσαμωμένες σκιές. Κι αν ο Kant στοχάστηκε πρώτος σύμφωνα με την οντολογική δυαδικότητα (Marcel Gauchet ), το άγριο κτήνος, ο άνθρωπος σύμφωνα με το Nietzsche, πρέπει να επινοήσει, να θεμελιώσει και να αντέξει μόνος του το καλό και το κακό, το μέτρο και τα όρια. Εφόσον ο θεός είναι νεκρός... κανένας δεν απαλλάσσεται από τα βάσανα και τους κινδύνους της διαμόρφωσης του εαυτού του. Παράδειγμα ο Καβάφης, ο Bacon, ο Hockney και το έργο τους.  Αν το κακό δεν είναι το μη ον, όπως υποστήριζε ο Φίλων Αλεξανδρεύς, αλλά μάλλον υφίσταται ως συμβεβηκός αφορώντας στην αδυναμία και τη στέρηση (Διονύσιος Αρεοπαγίτης). Γίνεται ο κακός δαίμων του Descartes που κατοικοεδρεύει στην αμφιβολία (malicious demon - malin génie), ενώ το ριζικό κακό του Kant συναντά την σκέψη του Schopenhauer ο οποίος πιστεύει βαθιά πως η ίδια η ζωή είναι κακό (böse).
Είμαστε αυτό που επιθυμούμε, λέει ο Lacan, και η εκπλήρωση της επιθυμίας συνιστά μια πρώτη μορφή του κακού αφού αγνοούμε αυτό που επιθυμούμε. Απλώς αποκτούμε συνείδηση της επιθυμίας μέσα από την γλώσσα. Ως επιθυμούντα όντα ζούμε μόνο την έλλειψης της (manque à être)...
-Μήπως λοιπόν το κακό δεν είναι τίποτε άλλο παρά η ψευδαίσθηση που σου κρύβει την μόνη αλήθεια που δικαιούσαι, το θάνατό σου;
Ηχεί παράδοξα αλλά μάλλον είναι η αλήθεια. Τον Κ.Π. Καβάφη τον κατέστησε μεν γνωστό στη Δύση ο E.M. Forster τη δεύτερη δεκαετία του προηγούμενου αιώνα -μέσω του συμφοιτητή του στην Οξφόρδη Γεωργίου Βαλασσοπούλου- αλλά τον έκανε διάσημο στα τέλη του '60 ένας άγνωστος τότε ζωγράφος ονόματι David Hockney. Πώς; Μα εικονογραφώντας με έναν ολωσδιόλου ιδιαίτερο τρόπο μερικά «ερωτικά» ποιήματα του Αλεξανδρινού (Illustrations for Fourteen Poems by C.P. Cavafy, Alecto editions, 1967). Κατ’ ουσίαν επρόκειτο για δώδεκα χαλκογραφίες και ακουατίντες οι οποίες με γραμμικό - απέριττο τρόπο απέδιδαν τα χλιαρά δωμάτια του ποιητή, τα νεανικά ζευγάρια, τα εφηβικά σώματα των εραστών, την επιθυμία. Προπάντων αυτή. Ο Hockney, ομοφυλόφιλος ο ίδιος, συνέλαβε εντελώς αποενοχοποιημένα το ιδιαίτερο κλίμα του ποιητή και σχεδίασε τις εικόνες του τόσο αθώα σαν ένας Fra Angelico του εικοστού αιώνα. Η επιθυμία, η ηδονή, το αποκάρωμα μετά τον έρωτα, το ημίφως, οι ξαφνικές κηλίδες του ήλιου στον τοίχο, τα υγρά σεντόνια, τα κορμιά που μοσχοβολούν σαν λουλούδια. Συνέλαβε επίσης την κοσμοπολίτικη Ανατολή την οποία βίωνε ο Καβάφης και την οποία ενστάλαζε στους στίχους του με αγάπη αλλά και μ’ ένα αίσθημα υπεροχής. Με τη δική του συνείδηση της ιστορίας. Πάντα στα ποιήματά του, τα γεμάτα υπονοούμενα, υπαινιγμούς, σημαίνοντες αναχρονισμούς, ανακατασκευές της ιστορίας, «δημοσιογραφικές» πληροφορίες που θα μπορούσαν να είναι και προσωπικές εξομολογήσεις, μοιάζει να κρύβεται ο ίδιος σε μία γωνία -καλύτερα, σε μία στροφή- και να κρυφογελάει πίσω από την πλάτη μας. «Βρείτε τι εννοώ». Είναι σαν να λέει. Ο Hockney αντιλαμβάνεται αυτό το κλείσιμο του ματιού και το ανταποδίδει όχι σαν ομοφυλόφιλος προς ομοφυλόφιλο αλλά σαν καλλιτέχνης προς καλλιτέχνη. Έχει το θάρρος, αυτός ο φοβισμένος πλην υπερόπτης νεαρός, να διεκδικήσει ολοκληρωτικά τον Καβάφη και τα καταφέρνει. Έκτοτε οι εικονογραφήσεις του ποιητή (ή τα πορτρέτα του) θα διαθέτουν μεγαλείο, ιστορική ακρίβεια, σχεδιαστική επάρκεια, αν προτιμάτε, ακόμη και μυστήριο ή δράμα (ο γέρων της Αλεξάνδρειας διασκέδαζε αφάνταστα με το προσωπείο που είχε σκηνοθετήσει για τους θαυμαστές του) όμως δεν θα έχουν αυτή την παίζουσα ατμόσφαιρα, το χιούμορ και τον ίμερο (πείτε τον και καύλα). Για τον Καβάφη τα σχέδια του Hockney είναι απλώς ένα από τα πολλά παρεμπίπτοντα (εικαστικά έργα, ταινίες, μελέτες, άλλα ποιήματα, μυθιστορίες, άλλα πεζά κ.α.) που απορρέουν από το έργο του. Για τον Hockney αυτή η φόρμα και αυτή η θεματολογία θα κυριαρχήσουν έκτοτε στη ζωγραφική του και θα του προσδώσουν μια τέτοια ταυτότητα ώστε να γίνει αναμφισβήτητα πρωταγωνιστής της Pop Art και από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Επίσης θα εισαγάγει θριαμβευτικά τον Καβάφη στις gay κοινότητες της Μ. Βρετανίας και των Η.Π.Α. μυώντας σχετικώς ονόματα όπως ο Warhol, o Rauschenberg, o Capote, o Ginsberg κ.α. Ο φιλελευθερισμός της εποχής περνάει από τις συνοικίες των καλλιτεχνών στα πανεπιστήμια και από εκεί στα Μ.Μ.Ε. και το ευρύ κοινό. Ο Andy Warhol έκανε απλώς trendy, πολύχρωμες προσωπογραφίες του μεγάλου Αλεξάνδρου, του Αλέξανδρου Ιόλα, της Marylin, του Nixon, κλπ. Ο Καβάφης δεν είχε ποτέ την ανάγκη του για 15 λεπτά δημοσιότητας. Του αρκούσε η αιωνιότητα.








  
Γιατί όμως χαρακτικά κι όχι σχέδια για την εικονογράφηση των ποιημάτων; Νομίζω ότι ο Hockney γνώριζε την πασίγνωστη χαλκογραφία του Γιάννη Κεφαλληνού και εμμέσως όχι από κρυπτομνησία τη σχολιάζει με το προσωπικό του στιλ. Προσέξτε: όχι τη φωτογραφία (σαν αυτή του Μιχ. Τόμπρου) αλλά το εικαστικό έργο. Όχι την συνεκδοχή αλλά τη μεταφορά. Όπως αφηγείται ο ίδιος ήταν μειράκιο (γεννήθηκε το 1937) όταν πρωτοδιάβασε ποίηση του Καβάφη σ’ ένα οπισθόφυλλο του Lawrence Durrell (προφανώς το «Αλεξανδρινό κουαρτέτο»). Τότε έψαξε για τα άπαντα του ποιητή στη βιβλιοθήκη της γενέθλιας του πόλης το Bradford και έκλεψε (sic) το αντίτυπο. Ήταν μέσα της δεκαετίας του '50. Έκτοτε, πολλά από τα πρώιμα έργα του βασίζονται στα ποιήματα του Αλεξανδρινού, όπως πχ μερικά χαρακτικά του '61 με τίτλο “Kaisarion and all his beauty” και “Mirror, Mirror on the Wall” στο οποίο εικονογραφείται το ποίημα “Ο καθρέπτης στην είσοδο” του 1930 (το έργο σήμερα στην Tate). Τέλος τον προφανώς καβαφικό πίνακα “A Grand Procession of Dignitaries in Semi-Egyptian Style” που εξετέθη σε έκθεση σπουδαστών του Royal College υπό τον τίτλο “Young Contemporaries” το 1962. Ενδεικτική λεπτομέρεια της μεταφυσικής που σαρώνει και την αγορά της τέχνης: Ο Hockney πούλησε τον πίνακα το 1964 έναντι 110 λιρών. Το έργο ξαναπουλήθηκε του 1989 στη τιμή των 2,2 εκατομμυρίων δολαρίων. Το 1963, ο Hockney επισκέφθηκε το Κάιρο, το Λούξορ και την Αλεξάνδρεια προς άγραν ηδονής και έμπνευσης. Τον Ιανουαρίου του 1966 βρίσκεται για τους ίδιους λόγους στη Βηρυτό όπου φιλοτεχνεί πολλά σχέδια εκ του φυσικού με πενάκι και μελάνι.
Έτσι, σαν έτοιμος από καιρό και θαρραλέος, αναλαμβάνει την εικονογράφηση των ποιημάτων για το Alecto και χαράζει περί τις είκοσι πλάκες. Τελικά, στην έκδοση του ΄67 θα περιληφθούν δώδεκα χαρακτικά, σε 500 περιορισμένα αντίτυπα, εκ των οποίων το ένα είναι πορτραίτο του ποιητή. Τα πρώτα 250 μάλιστα είχαν “άδετη” και μια δεύτερη προσωπογραφία του Καβάφη. Μετά από πολλά τραβήγματα (limited editions) και αρκετές περιπέτειες που έκαναν διάσημο τον δημιουργό τους, οι πλάκες δωρήθηκαν στη ΜΟΜΑ της Νέας Υόρκης. Ας σημειωθεί πως τη μετάφραση του ερωτικού Καβάφη ανέλαβαν ο N. Stangos (1936-2004) και ο, μετέπειτα sir, Stephen Harold Spencer (1909-1995), συγγραφέας, ακτιβιστής και φίλος των W.H. Auden, Ted Hughes, V. Woolf, T.S. Eliot, κ.α...
Ο Καβάφης, είναι προφανές, φέρνει τύχη στον Hockney: το 1967, βραβεύεται με το έπαθλο ζωγραφικής John Moores ενώ το 1968 το Art Council παρήγγειλε ένα σύντομο ντοκιμαντέρ με θέμα τις χαλκογραφίες του και τίτλο “Loves Presentations”. Σκηνοθέτης ο James Scott. Ένα από αυτά τα χαρακτικά του Hockney, το “In the dull village” (Στο πληκτικό χωριό, 1925), συμπεριελήφθη to 2010 στην περίφημη σειρά του BBC και του Βρετανικού Μουσείου: “A History of the World in 100 Objects”. Επρόκειτο για το αντικείμενο υπ' αριθμόν 97 και το εισηγήθηκε ο διευθυντής του μουσείου, ο πολύς Neil McGregor.

 



Για την έκδοση του Alecto, ο Hockney το 1966 εικονογραφεί μεταξύ των άλλων τα ποιήματα "Δύο Νέοι, 23 έως 24 ετών, 1927” (Two Boys Aged 23 or 24), “Ρωτούσε για τη ποιότητα, 1930”, (He Enquired after the quality), “Προθήκη του Καπνοπωλείου, 1917” (The Shop Window of a Tobacco),  “Κατά τες συνταγές αρχαίων Ελληνοσύρων Μάγων, 1931” (According to th Prescription of Ancient Magicians), “Εν απογνώσει, 1923” (In Despair), “Ωραία λουλούδια κι άσπρα ως ταίριαζαν πολύ, 1921” (Beautiful and White Flowers), κλπ. Είναι σαφές ότι επιλέγονται ποιήματα από τη γεροντική και πλέον ώριμη – όσο και αυτοεξομολογητική – περίοδο του Καβάφη. Σαν μία ελεγεία στην ερωτική νεότητα που πλέον απέλειπεν. Σαν μίαν υπόμνηση του πλησιάζοντος θιάσου. Ο Hockney σκηνογραφεί τη δική του Αλεξάνδρεια, εμπνευσμένη από τα ταξίδια του στην Αίγυπτο και τη Βηρυτό. Αναπαράγει τις αραβικές και τις αγγλικές επιγραφές, φιλοτεχνεί πορτραίτα φίλων του, εκσυγχρονίζει τον Καβάφη τοποθετώντας εραστές του σε μια κρεβατοκάμαρα κάπου στο Notting Hill. Ο δικός του, μάλλον βρετανικός, οριενταλισμός είναι σαφώς διαφορετικός από εκείνον του Edward Said. Το βιβλίο τυπώνεται το 1966 αλλά κυκλοφορεί το 1967, χρονιά κατά την οποία αίρεται σε Αγγλία και Ουαλία ο νόμος εναντίον των ομοφυλοφίλων. Η έκδοση κάνει γνωστό από τη μία μέρα στην άλλη τον Hockney (σώζονται φιλμάκια από σχετικές του συνεντεύξεις στο You tube) καθώς επαναφέρει τον μυθικό Καβάφη με άλλους όρους. Είναι, εκ άλλου, η εποχή που ο Bacon και ο σαδομαζοχιστικός ομοερωτικός του κόσμος μεσουρανούν. Όπως και να έχει το πράγμα τώρα το κορμί – κι όχι το «σώμα» αφηρημένα – ξανακερδίζει τα δικαιώματά του… “Τόν μοιάζει βέβαια η μικρή αυτή / με το μολύβι απεικόνισίς του./ Γρήγορα καμωμένη, στο κατάστρωμα του πλοίου·/ ένα μαγευτικό απόγευμα. /Το Ιόνιον πέλαγος ολόγυρα μας./ Τόν μοιάζει. Όμως τον θυμούμαι σαν πιο έμορφο…Πιο έμορφος με φανερώνεται/ τώρα που η ψυχή μου τόν ανακαλεί, από τον Καιρό.” Πάντα το σώμα, πάντα η απώλεια! "Το γήρας μια του σώματος και της μορφής μου είναι πληγή από φριχτό μαχαίρι". Ο Ευάγγελος Μουτσόπουλος παρατηρεί: Ο ψυχικός πόνος ενταύθα δεν αναφέρεται τόσον εις τον επερχόμενον αφανισμόν του σώματος, όσον εις στην απώλειαν του ιδανικού του κάλλους.   Όχι, το σχέδιο αυτό δεν μπορεί να το έκανε o Hockney. Ούτε αναφέρεται στην αισθητική του Notting Hill. Αυτή η γλυκόπικρη γεύση της ανάμνησης ταιριάζει τον Τσαρούχη περισσότερον. Και ήταν η εικόνα που άρχιζε ν' αναλαμβάνει τη κηδεμονία της πραγματικότητας...


Μάνος Στεφανίδης
Αν. καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Κυριακή, 17 Μαΐου 2015

Το τραγούδι της Ahane

(Photo Artemis Chryssikou)

στη μαμά της

Μέσα τους χώμα, μόνο χώμα κι αυτοί σκάβαν
λέει ο ποιητής κι είναι έτσι επειδή
σε κάθε βρέφος πάντα κοιμάται ένας γέρος,
σε κάθε αγκαλιά κι ένας Ιούδας,
κάθε φιλί μ'έναν Ιούδα πληρωμένο.
Έτσι πρέπει να είναι...

Εκτός από τα φιλιά που σου έδωσα μωρό μου,
η μόνη αλήθεια μου όταν δε θα υπάρχω
μα θα υπάρχω κάθε φορά που θα σου λείπω
αφού όσο σε γέννησα με γέννησες 
κι όποτε σ'αγκαλιάζω εγώ είμαι το μωρό
μωρό μου...

Κοίτα, ακέραιο το φως 
κάθε φορά που ανοίγει 
παράθυρα από σύννεφα ο ουρανός.
Φόρα λοιπόν όσα φτερά σου έφτιαχνα
όλο το βράδυ για να πετάξεις το πρωί 
αγάπη μου, κορίτσι μου, ψυχή μου...
Κι άκουσε το τραγούδι μου:

΄Στη γωνιά του δρόμου 
στέκει ένα φανάρι
στην άκρη του μυαλού μου
καίει μια ελπίδα 
κάπου φυλάει ένα πέρασμα 
ο άγριος ποταμός 
κι εμέ μου φτάνει
που σε είδα....΄


Και τρία υστερόγραφα

1. Κατα τ'άλλα...Er suchte nach etwas,
wie nach verloren Träumen aber er fand nichts.
Georg Büchner



2. Η ομορφιά μυρίζει αίμα,
έχει τη γεύση του αίματος
πλάστηκε μόνο για τους δολοφόνους
όσοι τεχνίτες είναι στο μαχαίρι...

3. Τη ξεφλούδιζα χρόνια, αργά
όπως το κρεμμύδι μα, 
επειδή δάκρυζα, καθυστερούσα.
Ποτέ δε βρήκα το βαθύ καρπό της...

Σάββατο, 16 Μαΐου 2015

Παράνοια, ή Wahnsinn

Μικρές σκόρπιες σκέψεις από πρόσφατη επίσκεψη στην Biennale της Βενετίας και στην Gemälde Galerie του Βερολίνου:

1. Κατ΄αρχάς τι μεγάλος καλλιτέχνης είναι αυτός ο Μιχάλης Γαβρήλος. Και πόσα επιτυχημένα ελληνικά περίπτερα έχει φτιάξει στα Giardini, συχνά υπερβαίνοντας τις δυνατότητες των προτεινομένων δημιουργών. Τον θυμάμαι να στήνει μαγικά το περίπτερο του Τσόκλη το ΄86, δεν ξεχνώ την πολύτιμη βοήθεια που μου έδωσε όταν παρουσίαζα τον Μπουτέα και τον Λάππα το ΄90, ή ακόμη την συμβολή του στις επιτυχίες του Ζογγολόπουλου, του Αληθεινού, της Διοχάντη, κτλ. Ο Γαβρήλος είναι ο αληθινός κομισάριος του ελληνικού περιπτέρου, εδώ και δεκαετίες, ενώ αποτελεί την πραγματική μετεμψύχωση του δασκάλου του Γ. Γαίτη, ενός λαϊκού μάστορα, που διασκέδαζε κάνοντας avant-garde. ΄Οσο για την φετινή συμμετοχή μας, είναι άψογη τεχνικά, αλλά ως συνήθως ένα κλίκ πίσω χρονικά.
Επειδή αυτή η ανθρωπολογικού -εθνολογικού τύπου τέχνη ήταν του συρμού στο γύρισμα του προηγούμενου αιώνα. Θυμήθηκα πάντως τα σκηνικά περιβάλλοντα που έστηνε ο Κανιάρης την δεκαετία του ΄70 στα διάφορα γερμανικά μουσεία, επιλέγοντας μόνος του από παλιά υλικά, εκείνο το στοιχείο που θα υποχρέωνε την ποίηση να προκύψει. Που δημιουργούσε εκείνο τον θεατρικό χώρο ο οποίος μπορούσε και να αντανακλά την πραγματικότητα και να την υπερβαίνει. Στο ελληνικό περίπτερο περισσεύει σήμερα η ακρίβεια του ευρήματος, αντίθετα λείπει η ποιητική μεταφορά.Το γιατί.
2. Στην Gemälde Galerie, το πιο ιστορικό μουσείο της Γερμανίας, κυριαρχεί ο διαφημιστικός παροξυσμός της έκθεσης ενός σταρ φωτογράφου που φωτογραφίζει σταρ και μοντέλα του διεθνούς jet set. Το αποτέλεσμα είναι πολύ εντυπωσιακό τουλάχιστον από πλευράς τεχνικών μέσων ή από την οπτική γωνία εκείνης της αισθητικής που αποσκοπεί στην φαντασμαγορία. Συγχρόνως όμως είναι τόσο θλιβερό να βλέπει κανείς όλην αυτή την συγκεκαλυμμένη πορνογραφία δίπλα στον Van Eyck, ή τον συνταρακτικό Hugo van der Gοes, τον Van Gogh του Quattrocento. Και φυσικά ο κόσμος συρρέει και οι χορηγοί τρίβουν τα χέρια τους, λόγου χάρη ο Σβαρόφσκυ, και η διεύθυνση τρίβει τα χέρια της επειδή αντιμετωπίζει κάπως την σοβούσα κρίση. Διότι περί αυτού πρόκειται. ΄Οσο πιo μεγάλα και φιλόδοξα είναι τα μουσεία τόσο πιo αντιπαραγωγικά καταντούν λόγω κόστους. Κι εδώ αρχίζουν οι εκπτώσεις: Το Μπομπούρ για παράδειγμα αναμασά τον χιλιοειπωμένο και υπερεκτημημένο Νταλί ελπίζοντας στο οικονομικό θαύμα. Η απόλυτη αμηχανία ή μάλλον η ήττα των επιμελητών και των πρωτοποριακών ιδεών τους. Τώρα παιχνίδι κάνουν οι χορηγοί και τα γούστα τους.΄Εχετε προσέξει πως δεν παρουσιάζονται πια μεγάλες εκθέσεις στον κόσμο παρά μόνον επαναλήψεις, σαν να πρόκειται για κακή τηλεόραση; Κι όλα αυτά τα μεγάλα μουσεία τι θα γίνουν, πόσους ακόμα σταρ μόδιστρους να εφεύρει κανείς;

ΥΓ. 1 Πρέπει να το παραδεχθείτε: αν τα οπίσθια της Τζένιφερ Λόπες τα βλέπει κανείς εκτός από τα εικονογραφημένα περιοδικά και στούς τοίχους του πιο μεγάλου μουσείου της Γερμανίας τότε κάτι δεν πάει καλά με το μουσείο. Πόσο μάλλον όταν μια σαχλή πόζα της Μαντόνας συγκρίνεται με τον Βάκχο του Καραβάτζο μέσα από μια θεωρητική κωλο-τούμπα. Πρόκειται για τους γλουτούς της Τζένιφερ βλέπετε!

ΥΓ. 2 Ξέχασα το όνομα του εκθέτη, πειράζει;  



Λάμπει ο Γιόχαν Αβραμίδης έξω απ΄την Neue Nationalgalerie που επίσης λάμπει ακόμη και άδεια! Μ΄ αρέσει να βλέπω τις ιδέες που μου αρνούνται στην Αθήνα να τις εφαρμόζει ένα μεγάλο Μουσείο στο εξωτερικό.


Προσέξτε τον σύγχρονο ζωγράφο Hans Kunitzberger δίπλα στην προαναγεννησιακή ζωγραφική.








Ως αντίδραση έστησα κι εγώ έναν Θράφια μπροστά στους Φλαμανδούς πριμιτίφ!


Πέμπτη, 14 Μαΐου 2015

ΦΙΞ, σερβίρεται και παγωμένο...

(στην αγαπημένη Véronique, που διατηρεί αυτήν την ιστοσελίδα)



Ιδού τι σημαίνει αρχιτεκτονική: η βιβλιοθήκη του Freie Universität

Την Κυριακή, παγκόσμια ημέρα των μουσείων, άνοιξε κι΄εσύ μια Φιξ και πιες την αργά, απολαυστικά εις υγείαν των κορόιδων. Στην σερβίρουν η Άννα, η Κατερίνα, η Όλγα, ο Ντένης, η Δανάη, ο Γιώργος, η Καίτη, η συγχωρεμένη, με τις εικόνες, κυριολεκτώ, και όλα τα γκλάμουρους, πλην ανοργασμικά, κορίτσια της πολιτιστικής μας πανίδας.
Στην διοίκηση του Φιξ λάμπει όλος ο πολιτικός μας αχταρμάς: πολύ ΠΑΣΟΚ, αρκετή Ν.Δ συν όλο το κοινωνικοοικονομικό κατεστημένο. Εκ των πραγμάτων ο ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να κάνει πολύ λίγα πράγματα. Αφού πχ. δεν μπορεί να γκρεμίσει αυτό το άθλιο κτίριο και αφού, όπως έχουμε ξαναπεί, και το επαναλαμβάνουν χωρίς να μας αναφέρουν οι διάφοροι Βουλαρίνοι: “Ο ΣΥΡΙΖΑ στην κυβέρνηση -το ΠΑΣΟΚ στην εξουσία.”
Το κολοβωμένο, πρώην κτίσμα του Ζεννέτου φέρει από τη μια όλες τις ασθένειες του μοντερνισμού, δηλαδή είναι τόσο τακτοποιημένο που καταντά άψυχο, ψυχρό, βαρετό, κι απ΄ την άλλη υπερασπίζεται ανέμπνευστα όλη την φαιδρότητα του μεταμοντέρνου: Είναι φτηνιάρικο, λαϊκίζον, φορτωμένο, εύκολο. Μ΄ ένα λόγο, ασήμαντο. Το Carrefour στον Γέρακα είναι πολύ πιο ενδιαφέρον μορφολογικά. Αντίθετα, το Φιξ αποτυπώνει αναφομοίωτο το “anything goes” ενός βαλκάνιου μεταμοντέρνου καθώς από την πλευρά της Συγγρού θυμίζει γεροντοκόρη θεολόγο στο γυμνάσιο που στέλνει τα παιδιά του ο Άδωνις, ενώ από την πλευρά της Χαμοστέρνας φεγγοβολά η προκάτ αισθητική της gay Μυκόνου, (πιο gay πεθαίνεις). Και δώσαμε και τόσα λεφτά... επειδή λεφτά υπάρχουν.
Ο συνδυασμός αυτού του σάντουιτς μέσα-έξω, εμπνεύσεως Βενιζέλου, που ως τελική γεύση δεν είναι ούτε μοντέρνο, ούτε μεταμοντέρνο, αποδεικνύει συμβολικά που βρισκόμαστε ως τόπος από πλευράς αισθητικής. Ποιά τέχνη μας αξίζει και ποιοί θεσμοί, πόσο γραφειοκράτης και ανάπηρος είναι ο δημόσιος τομέας και πόσο αγράμματος και αντιαισθητικός είναι ο νεόπλουτος ιδιωτικός. Αφού παιχνίδι ακόμη κάνουν ευαίσθητοι τραπεζίτες και επιχειρηματίες που εγκαίρως έβγαλαν στο εξωτερικό τα δάνεια που εισέπραξαν από τους ανωτέρω επικεφαλής του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Η μοντέρνα τέχνη δεν είναι γ΄αυτούς απλώς άλλοθι, αλλά μια ακόμα μπίζνα. Και το χειρότερο, κανείς δεν αντιστέκεται, κανείς δεν διαμαρτύρεται ενώ το ΥΠ.ΠΟ παραμένει ζαλισμένο από τις συσσωρευμένες ευθύνες. Εξ άλλου η χώρα καίγεται, οι άνθρωποι των ΜΜΕ κάνουν τα δικά τους, ο νεοακαδημαϊσμός παίρνει κεφάλι, για πολιτισμό θα μιλάμε τώρα; Το ότι τέλος παλεύουμε χρόνια με ένα κλειστό μουσείο, αποτελεί το κερασάκι στην τούρτα.
Το Φιξ είναι κλειστό διότι δεν υπάρχει καμία ουσιαστική, πλην των προσωπικών παιγνίων, ανάγκη να είναι ανοικτό. Κανείς δεν το χρειάζεται γιατί μας χαλάει την νιρβάνα της μετριότητας. Πού να ασχολούμεθα τώρα με θεωρίες, ερμηνείες ή ανατροπές! Στον τόπο αυτό η Ιστορία σταθερά αναβάλλεται.
Το ΕΜΣΤ δεν το θέλει ούτε η πολιτεία -τι να δείξει;- ούτε οι επιμελητές -θα εκτεθούν χειρότερα-, ούτε οι καλλιτέχνες -θα εκτεθούν ανεπανόρθωτα-, ούτε οι συλλέκτες -ποίοι συλλέκτες, αυτοί που κρύβονται από την εφορία η οι άλλοι αυτοί που φυσώντας το γιαούρτι κάηκαν από την πολλή μοντερνιά; Α, ξέχασα, είναι και οι δύο ακριβοπληρωμένες κυρίες που κανιβαλίζονται για την καρέκλα του διευθυντή και που σε όλη την μακρόχρονη σταδιοδρομία τους δεν βοήθησαν ούτε έναν νεότερο ν΄αναδυθεί. Ούτε θεωρητικό, ούτε καλλιτέχνη. Το PR βλέπετε, επιβιώνει μόνο με ανθρωποθυσίες.
Γι αυτό σας λέω: απολαύστε την καρικατούρα του Φιξ παγωμένη και κλειστή. Ή, έστω μισάνοιχτη! Αφήστε που ένα κλειστό και άδειο μουσείο, είναι σχεδόν ένα μεταφυσικό επίτευγμα. Εκεί που όλοι οι άλλοι, Αμερικανοί και Ευρωπαίοι, επιδεικνύουν τα τεράστια σαν σουπερμάρκετ και φορτωμένα από λογής ντιζανιές ή γκάου “gew-gaws” μουσεία τους, εμείς διαθέτουμε το μόνο ενδιαφέρον και μη βαρετό μουσείο σύγχρονης τέχνης στον κόσμο, το άδειο και κλειστό. Την τέχνη ως απόλυτη μεταφορά.
Άσπρο πάτο!!





ΥΓ. 1 Τέχνη είναι ό, τι διακινείται ανάμεσα στην ερωτική επιθυμία και την καταστολή της.
ΥΓ. 2 Η Τέχνη είναι, στο βάθος, εκδοχή της θλίψης.
ΥΓ. 3 Οι γυναίκες είναι δύο ειδών: εκείνες που προδίδουν από επιθυμία και εκείνες που προδίδουν ... από απελπισία.

Βερολίνο 14.05.15