Συνολικές προβολές σελίδας

Κυριακή, 18 Αυγούστου 2019

Κι άλλη γενιά του '30!



Τα πράγματα της τέχνης μοιάζουν μερικές φορές τόσο πολύ. Αναφέρομαι στον Αμερικανό ζωγράφο Grand Wood ( 1892 - 1942 ) ο οποίος είναι πολύ γνωστός από τον πίνακα του American Gothic με τον γοητευτικό αναχρονισμό της ναΐφ αισθητικής του. Βρίσκω αυτό το έργο που αναρτώ εδώ εξίσου ενδιαφέρον. Λέγεται Parsons Weem' Fable, αναφέρεται σε ένα επεισόδιο της παιδικής ηλικίας του Τζορτζ Ουάσιγκτον και εξαίρει τα ιδεώδη της ηθικότητας, της συνέπειας και βέβαια της φιλοπατρίας. Ο καλλιτέχνης υπεραμύνεται - και εδώ - της αμερικανικής παράδοσης απέναντι στον εισαγόμενο διεθνιστικό μοντερνισμό που τον θεωρεί απειλή. 
Ο Wood, ο πιο εθνικοκεντρικός ζωγράφος των ΗΠΑ, εκπρόσωπος της δικής τους γενιάς του'30, μοιάζει αισθητικής και ιδεολογικά αρκετά με τους αντίστοιχους δικούς μας. Τον Εγγονόπουλο, τον Βασιλείου, τον Τσαρούχη, τον Διαμαντόπουλο, τον Αστεριάδη.
Το ενδιαφέρον σ' αυτόν δεν είναι μόνο ότι εμπνέεται από την επίσημη ή την μυθολογημένη ιστορία ως regional artist αλλά συγχρόνως ότι δημιουργεί εν προκειμένω φόρμα αξιοποιώντας την παράδοση. Φόρμα! Σαν τον Χαλεπά.
Εν προκειμένω στον πίνακα εικονογραφείται ένα επεισόδιο απ'την ζωή του μικρού Ουάσιγκτον - που όμως αποδίδεται ως ενήλικας - ενώ δεξιά εμφανίζεται ο ίδιος ο ζωγράφος ως σοφός αφηγητής! Ενδιάμεσα το ανεβασμένο ριντώ του Μπαρόκ επιτείνει την θεατρικότητα της σκηνής οργανώνοντας ανάλογα την αφήγηση. 
Θεωρώ τον ζωγράφο αυτόν σημαντικότερο του Πόλλοκ όπως θεωρώ τον Διαμαντόπουλο σημαντικότερο του Τσαρούχη. Μεγάλη τέχνη χωρίς την ζωοποιό παρουσία του Μύθου και χωρίς ιδέες που να ξεβολεύουν, δεν υπάρχει!  Καλημέρα σας.

Fail better!


Η βαθύτερη αγωνία της τέχνης κρύβεται στο πρωτόλειο, τη σπουδή, το σπάραγμα, τη σημείωση που δεν ολοκληρώθηκε, το απότμημα που συσκοτίζει το σύνολο της εικόνας, την λεπτομέρεια που δεν υπακούει στη ροή της αφήγησης ... Στο παράδοξο που διαφεύγει του κανόνα. Δηλαδή σ' εκείνη την αποτυχία που επιτυγχάνει ό τι δεν κατάφερε η επιτυχία. Περισσότερο από το "αριστούργημα" ο κάματος για ένα έργο που παρά την προσπάθεια, τελικά δεν θα βρει το κοινό του. Σε αντίθεση με αυτό που ο Μπέρνχαρντ ονομάζει "κρατική τέχνη των Παλιών Δασκάλων". Εκεί που ο θαυμασμός είναι σχεδόν υποχρεωτικός και ασφαλώς προαποφασισμένος. Και η συγκίνηση μάλλον δοτή. 
All of old. Nothing else ever. Ever tried. Ever failed. No matter. Try again. Fail again. Fail better. 
                                Samuel Beckett, 9.12.1981








Φωτογραφίες: 1 Το κρεβάτι του Γιαννούλη Χαλεπά στο σπίτι του, στον Πύργο. 2 Τρία προπλάσματα του Λουκά Δούκα που πέθανε πρόωρα το 1925: Ο Κάιν, ο Σοφός, και το πορτρέτο του αναρχικού ηθοποιού και συγγραφέα Ν. Βέλμου, εκδότη του καυστικού περιοδικού του '30 "Φραγγέλιο". 3 ο Βέλμος.

Εν φάει και όλεσσον







Πάνω φωτογραφία : 
Από το Πίσω Λιβάδι της Ηρακλειάς αγναντεύει κανείς τη Σχοινούσα, κάποιες ακατοίκητες βραχονησίδες και στο βάθος δεξιά την Αμοργό. Πλησιάζει το ηλιοβασίλεμα και η λαμπρότητα του φωτός είναι μοναδική. Η διαύγεια του είναι οξεία σαν διαμάντι. Η γλύκα του κόβει τα ήπατα και σε διαπερνά ως την καρδιά. Σαν βέλος του γιού της Αφροδίτης. Εδώ η φυσική γίνεται μεταφυσική. Εν δε φάει και όλεσσον.
Νομίζω πως οι μικρές Κυκλάδες είναι ένα τοπίο συμπαντικό. Γύρω από την ιερή Δήλο, την γενέτειρα του θεού του ηλιακού φωτός και την Ρήνεια, γενέτειρα της θεάς του σεληνόφωτος, δημιουργείται ένα σύμπλεγμα βραχονησίδων μοναδικής ενέργειας και άγριας ομορφιάς.   Ίσως φταίει η γειτνίαση με τον εξόχου κάλλους και συμμετρίας 38ο παράλληλο, ίσως φταίει ότι εδώ ζουν άνθρωποι από τις απαρχές του πολιτισμού παράγοντας μοναδικό πολιτισμό.
Τα ονόματα είναι εν πολλοίς προελληνικά π.χ Αμοργός. Όπως εξ άλλου συμβαίνει και με τα  Αλικαρνασσός, Τέλενδος, Ίμβρος, Τένεδος, Ιαλυσός, Κύθνος, Κύθηρα, Τυμφρηστός, Αρδηττός κλπ.
Κάτω φωτογραφία : 
Από την κορυφή του λόφου του Αγίου Γεωργίου αγναντεύω την κορυφή του Ζα απέναντι στην Νάξο. Το πέτρινο μονοπάτι οδηγεί στο μοναδικό λιμάνι ενός νησιού - παραρτήματος της Χοζοβιώτισσας από την Αμοργό. Αμοργιανοί εγκαταστάθηκαν εδώ μετά την Επανάσταση ως δουλοπάροικοι της Μονής. Αφού το ξερονήσι ανήκε σε αυτήν. Ο δρόμος είναι γεμάτος θυμάρι που φτάνει σε μέγεθος ακόμη και μικρού δέντρου και "παράγει" σύμφωνα με τις μετρήσεις του Δημόκριτου το καλύτερο μέλι πανελλαδικά. 93% καθαρότητα! 
Οι ντόπιοι κουβαλάνε μυστικά, στις τσέπες τους, σε μικρά κουτάκια, βασίλισσες από τη Λάρισα ή τη Σπάρτη με τον Σκοπελίτη, τον ήρωα της άγονης γραμμής, για να ενισχύσουν το δυναμικό του νησιού τους. Η διαδικασία αυτή είναι επίσημως απαγορευμένη. Βλέπετε, οι βασίλισσες είναι ελάχιστες και πολύτιμες ενώ οι κηφήνες πολλοί και άχρηστοι. Σαν αρσενικό δεν αισθάνομαι και πολύ υπερήφανος. Ο πολιτισμός αυτών των εντόμων υπερτερεί του ανθρώπινου ισχυρίζεται ο ξάδερφος μου Δημήτρης Στεφανίδης, παθιασμένος μελισσοκόμος που παράγει μέχρι και 2 τόνους θυμαρίσιο μέλι! Ανάλογα τη χρονιά.
Πέρσι όμως δεν έβρεξε και οι μέλισσες τράφηκαν με το μέλι τους το ίδιο. Το γεγονός αυτό τις έκανε μελαγχολικές και νευρικές.
Από μια περίεργη σύμπτωση και τα έλλογα όντα αυτού του τόπου είναι εξ ίσου μελαγχολικά και δύσθυμα αυτό το μελαγχολικό και περίεργο καλοκαίρι των πυρκαγιών που έχουν γίνει τραγικό καθεστώς... Ετήσια κανονικότητα! Χωρίς να ξεβολεύουν από την αυγουστιάτικη ραστώνη τους όσους έχουν κάνει, χρόνια τώρα, τον Αύγουστο μήνα της απάθειας και του κρατικού χαλαρώματος. Με τα μελτέμια όμως να μην διακόπτουν καθόλου. Και όλη αυτή η ομορφιά να βρίσκεται υπό διαρκή απειλή. Η φωταύγεια, ο άνεμος και η φωτιά. Εν φάει και όλεσσον κανονικά.

Ένα κορίτσι που το έλεγαν Μαρία

Στην μνήμη της μάνας μου Βαρβάρας που κοιμήθηκε πριν δεκατέσσερα χρόνια 

Μια Μαρία κλέβει όλων τις καρδιές των αγοριών του στην όπερα του Bernstein - και αργότερα στη δημοφιλέστατη ταινία - West Side Story. Μια Μαρία έχει επίσης κατακτήσει εδώ και δυο χιλιετίες τη
τις ψυχές ολόκληρης της Δύσης (το χλωμό της αντίστοιχο στο Ισλάμ είναι ίσως η Φατίμα). Πρόκειται για την Παναγία των ορθοδόξων, τη Santa Maria των καθολικών, το απόλυτο αρχέτυπο της μητέρας που θήλασε τον Σωτήρα του κόσμου με το γάλα του ουρανού όπως η Ήρα το μικρό Ηρακλή. Γαλαξίας φυσικός, γαλαξίας πνευματικός. 
Η Παρθένος της Ναζαρέτ εξανθρωπίζει το ισόπλευρο τρίγωνο της χριστιανικής τριαδικής Θεότητας, εμποτίζοντάς το με το αίμα, το δάκρυ αλλά και το γέλιο των ανθρώπινων όντων. Μια γυναίκα, μ’ άλλα λόγια, δίνει ουμανιστική υπόσταση στο αυστηρό, δογματικό δίδυμο των αρρένων Πατρός και Υιού. Οι καθολικοί μάλιστα για να εξυψώσουν ακόμη περισσότερο την ιερή παρθένα, υποστήριξαν με φανατισμό το δόγμα της “αμώμου συλλήψεώς” .Της “immaculata concoeptio”. Πράγμα που θα πει ότι και η Παναγία συνελήφθη αχράστως και ασπόρως όπως και ο Υιός της. Όμως έτσι μπαίνουμε σε άλλου τύπου θεολογικά ζητήματα. Η Παναγία είναι ό τι είναι, επειδή πρωτίστως είναι άνθρωπος. Υπήρξε μία από εμάς και κατέστη το πρότυπο ημών.
 Στην χριστιανική  εικονογραφία η Παναγία δεσπόζει και αποδίδεται, - αν και σε άπειρες παραλλαγές όπως είναι φυσικό - με δυο βασικούς τρόπους: Αυτόν της Γλυκοφιλούσας, δηλαδή της τρυφερότατης μεταφοράς της μητρικής στοργής  όπου το Βρέφος ακουμπάει την παρειά του στο μάγουλο της μάνας του και αυτόν της Πιετά, δηλαδή της αποσβολωμένης γυναίκας που κρατάει νεκρό, τον Θεάνθρωπο γιό της, σε μιαν άδεια αγκαλιά. 

Βυζαντινές εικόνες της παλαιολόγειας εποχής με Οδηγήτριες ή Βρεφοκρατούσες θα πλημμυρίσουν την προαναγεννησιακή Ιταλία ή την Ρωσία του Θεοφάνους του Γραικού και θα εντοπίζονται σήμερα ως Παλλάδια στα ιερά διάσημων ναών (π.χ. στον Άγιο Μάρκο της Βενετίας και τον Άγιο Πέτρο της Ρώμης). Αυτές οι υπερβατικές αλλά και τόσο πραϋντικές μορφές θα αντικατασταθούν λίγο μετα από τις γήινες μικρές Μαντόνες του Giovanni Bellini, του Raphaello, του Giorgione έως την σύγχρονη Ολίβια Χάσεϊ του σκηνοθέτη Franco Zeffirelli. Στις βυζαντινές “Κοιμήσεις” πάλι  αλλά και στην περίφημη εικόνα του Γκρέκο στη Σύρο συνυπάρχουν, δογματικώς άψογα, τόσο το νεκροκρέββατο της Παρθένου με τους Αποστόλους συναθροισθέντας ενθάδε όσο και η θριαμβική Μετάστασή της στο ανώτερο μέρος της σύνθεσης με τις πύλες του Ουρανού διάπλατες για να την υποδεχτούν. 
Αντίστοιχα ο Caravaggio θα ζωγραφίσει την Κοίμηση απόλυτα γειωμένη με το απόλυτο του θανάτου να δεσπόζει  έχοντας ως μοντέλο το κορμί μιας πόρνης που βρέθηκε πνιγμένη στον Τίβερη και τους Αποστόλους γύρω να θρηνούν γοερά (Λούβρο). Ο Tiziano πάλι, οι Carracci αλλά και ο Γκρέκο αποδίδουν με την θεατρική μπαρόκ οπτική του sotto in su (δηλαδή το θέμα ειδωμένο από κάτω προς τα πάνω σαν σε σκηνή θεάτρου) την Θεοτόκο να υψώνεται μεγαλόπρεπα στις πτέρυγες αγγέλων και συννέφων στους ουρανούς πάνω από το άδειο της Τάφο και εμπρός στα εκστατικά μάτια των Αποστόλων.

 Η Παναγία πρωταγωνιστεί συμβολικά σε δυο έργα που σηματοδοτούν αντιθετικά τις απαρχές της νεοελληνικής τέχνης όπως αυτή μορφοποιείται αμέσως μετά την Άλωση. Από τη μια ο μυθικός γενάρχης της καθ´ ημάς εικονοποιίας Αγγελος Ακοτάντος, κρητικός ζωγράφος της εποχής της Αλώσεως και οπαδός της ένωσης των δυο εκκλησιών (!) ζωγραφίζει μια μικρομέγαλη Παναγία να προσφέρει το κρίνο στη μητέρα της Αγία Άννα ως προφανή αναφορά της αμώμου συλλήψεως που εξήγησα πιο πάνω (Μουσείο Μπενάκη). Από την άλλη, ο άλλος γενάρχης της εξευρωπαϊσμένης μας ζωγραφικής και ιδρυτής της Επτανησιακής σχολής, ιππότης Παναγιώτης Δοξαράς, αποδίδει την Αγία Οικογένεια με τους γλυκασμους του Correggio (Εθνική Πινακοθήκη). Έκτοτε ο μεταβυζαντινός και ο δυτικός τρόπος του ζωγραφίζειν κονταροχτυπιούνται ως σήμερα με θέμα - πρόσχημα την Παναγία και τη μητρότητα αλλά ουσιαστικό διακύβευμα την ιδεολογική ηγεμονία πάνω στη γλώσσα των αισθητικών μορφών. Κι αν ο Fernand Braudel έχει δίκαιο όταν  ισχυρίζεται πως δεν υπάρχει πολιτισμός χωρίς γνώση της ιστορίας κι ούτε ιστορία χωρίς τη συνείδηση της παράδοσης, αντιλαμβάνεται κανείς εύκολα πως και από τι πάσχει η ολιγόζωη και πανταχόθεν βαλλόμενη “εθνική σχολή” μας. 

Κατά το δεύτερο ήμισυ του 19ου αιώνα το πεδίο μάχης μεταφέρεται στις Πλατυτέρες των ιερών των νεόδμητων ναών που ανοικοδομούσαν ασταμάτητα οι ξένοι και οι ντόπιοι αρχιτέκτονες του νεαρού Βασιλείου. Από την Ρωσική Εκκλησία όπου δουλεύουν ο Ludwig Thiersch και ο Νικηφόρος Λύτρας ως την Χρυσοσπηλιώτισσα, την Αγία Ειρήνη, τον Άγιο Γιώργο Καρύτση που αγιογραφούν καλλιτέχνες ναζαρηνών αντιλήψεων ( Χατζηγιαννόπουλος, Αρτέμης, Φανέλλης, Λεμπέσης κλπ.), ένα ανταγωνιστικό παιχνίδι αισθητικής υπεροχής εξελίσσεται σταθερά για να κορυφωθεί στις αρχές του 20ου αιώνα με την “διαμάχη” του νεωτεριστή Κωνσταντίνου Παρθένη και του απολογητή της παράδοσης Φώτη Κόντογλου. Ο πρώτος μεταξύ των άλλων αγιογραφεί τον Άγιο Αλέξανδρο Π. Φαλήρου και ο δεύτερος τον Άγιο Γεώργιο Κυψέλης, την Καπνικαρέα και την εξαίσια Ζωοδόχο Πηγή στην Παιανία. Είναι πάντως γεγονός ότι μετά την θεοκεντρική τέχνη του Βυζαντίου το θέμα της Παναγίας εκκοσμικεύεται σαν ένα είδος διαφήμισης της μητρότητας πράγμα που κυριαρχεί και στην μικροαστική αισθητική των ηθογράφων της λεγόμενης Σχολής του Μονάχου, μια γλυκανάλατη δηλαδή φόρμα που ξεκινά από τις αβροδίαιτες Βαυαρές μητέρες του Γύζη και του Ιακωβίδη για να καταλήξει φυσιολογικά στην αισθητική των σύγχρονων διαφημίσεων για βρεφικές πάνες και τροφές! Αυτές με τα ροδαλά μωρά και τις μητέρες - μοντέλα… 
Αν ξεχώριζα κάτι από την τέχνη αυτής της περιόδου, θα ήταν ασφαλώς το κλασσικίζον ανάγλυφο της Φιλοστοργίας, νεανικό έργο του Γιαννούλη Χαλεπά ( 1851- 1938 ) που μάλιστα ένας πρόσφατος καθαρισμός του αποκάλυψε το δακτυλικό αποτύπωμα του ιδιοφυούς πλην βασανισμένου γλύπτη και το περίφημο “Τάμα” που ζωγράφισε σε τρεις εκδοχές ο Νικόλαος Γύζης (1842 - 1901). Πρόκειται για το ρομαντικό θέμα μιας μάνας που οδηγεί σε ένα ορεινό εξωκκλήσι την καρδιοπαθή κόρη της. Εδώ ο χρωστήρας του Τήνιου συναντά την πένα του Σκιαθίτη.

Η Θεοτόκος δεν αποδίδεται όμως μόνο ως νεαρή παρθένα. Είναι και η βασανισμένη μάνα, αυτή που στα αλήθεια σηκώνει τις αμαρτίες του κόσμου. Σαν την μεγάλη γλύπτρια Καίτε Κόλβιτς, μια σύγχρονη Παναγία που έζησε τη φρίκη ενός σκοτωμένου γιου ήδη από την έναρξη του Α Παγκοσμίου Πολέμου. Το δραματικό σύμπλεγμα της Μάνας που αγκαλιάζει σαν να θέλει να ξανασπρώξει στη μήτρα της τον νεκρό, τοποθετήθηκε στο Μνημείο των Πεσόντων στο Βερολίνο ως σύμβολο της ενοποιημένης Γερμανίας. Αυτή η Πιετά έχει στοιχειώσει στην φαντασία και των δικών μας προοδευτικών καλλιτεχνών που επεχείρησαν να αποδώσουν τη μάνα της Κατοχής και του Εμφύλιου, δηλαδή την γυναίκα της απόλυτης οδύνης και της αέναης προσφυγιάς. Χαρακτηριστικά αναφέρω την Άννα Κινδύνη, τον Ηλία Φέρτη, τον Γιώργο Ζογγολόπουλο, τον Χρήστο Καπράλο, τον Κώστα Βαλσάμη κλπ. 
Για την σύγχρονη τέχνη το θέμα “ Παναγία “ είναι σχεδόν απαγορευμένο λόγω … κατάχρησης κατά το παρελθόν. Παρ´ όλα αυτά υπέροχες μητρότητες μάς έχουν δώσει ο Ι. Μόραλης - Η" Έγγυος" της Εθνικής Πινακοθήκης -, ο Σπύρος Βασίλειου, ο Χρήστος Καπράλος - η υπερμεγέθης αγρότισσα  "Μάνα" στη Βουλή των Ελλήνων - ο Κώστας Τσόκλης κλπ. Θα σταθώ μόνο σε δυο έργα: Στην Έγγυο Σελήνη με την κοιλιά που αποθηκεύει το ηλιακό φως για να το “αποδώσει” την νύχτα  που έστησε ο Δημήτρης Αληθεινός στην Ασσίζη και την Μητρότητα με το κεφάλι Μαντόνας που κρατάει με προσήλωση την καρποφόρα της κοιλιά που έστησε ο Πέτρος Δελλατόλας στο Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού για την έκθεση
 “ Γενέθλια Γη - Αναφορά”. Πέρσι.

Και σκέφτομαι τώρα πως πέρα από την τέχνη, δηλαδή την ανά - παράσταση,  παντού στον κόσμο, κάθε στιγμή μια πραγματική Μαρία γεννάει με πόνο αλλά και άφατη ανακούφιση τον μικρούλη γιο της  σαν μια αντίσταση στο κακό και την βία που καιροφυλακτούν. Σαν την ευλογία της ζωής που επιμένει παρά την εμμονική παρουσία του θάνατου. Εξ άλλου στην αρχαιοελληνική και την μεσαιωνική μας παράδοση αυτά τα δύο ετερώνυμα έλκονται και αλληλοπεριχωρούνται. Τρυφερά. Ύπνος σαν Θάνατος. Και το αντίθετο. Κι έπειτα η μεγαλοσύνη των ουρανών. Η μετάστασις!










Κυριακή, 4 Αυγούστου 2019

Λόγος υπέρ ... Αδυνάτου



Πολύ συχνά οι άνθρωποι του πλούτου και της δύναμης αντιμετωπίζονται αμείλικτα από τον υπόλοιπο κόσμο και φορτώνονται με έωλες, κάποτε, κατηγορίες, ανυπόστατες διαδόσεις πληρώνοντας ακριβά αυτό ακριβώς το χαρακτηριστικό που τους ξεχωρίζει. Δηλαδή τον  πλούτο και την δύναμή τους. Έτσι, συχνά οι πολύ δυνατοί καθίστανται περίεργα αδύναμοι εμπρός στην δυσπιστία ή και την κακεντρέχεια του πλήθους ενώ πάλι οι αδύναμοι απολαμβάνουν την περίεργη ηδονή της επίδειξης της δικής τους "αδύναμης" δύναμης επί των ισχυρών του πλούτου ή της εξουσίας. 
Η Γιάννα Αγγελοπούλου είναι από τα πρόσωπα της δημοσιότητας που έχει υποστεί και συνέχεια υφίσταται την πλέον αμείλικτη κριτική. Κριτική για τα χρήματα της, κριτική για τα φορέματα ή για την αισθητική της, κριτική  για την κοινωνική της επιτυχία, κριτική για τον τρόπο που διοργάνωσε τους Ολυμπιακούς Αγώνες, κριτική για κάθε της δημόσια παρέμβαση, κριτική για όσα λέει αλλά και κριτική τελικά για όσα δεν λέει.
Γιατί τη Γιάννα τη συμπαθούν πολλοί, την παραδέχονται περισσότεροι αλλά και την αντιπαθούν οι πλείστοι. Ακόμη κι όταν διαχειριζόταν με περισσή αξιοπρέπεια το προσωπικό πρόβλημα της υγείας της τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποδέχθηκαν και τότε ανοικτείρμονα. 
Για την Γιάννα έχουν γραφτεί και γράφονται άπειρες κακίες και δεν διστάζω να πω ότι υπήρξα  κι εγώ κάποτε ένας από τους "κακογράφους" της, στην εποχή του περιοδικού Αντί αλλά και της Ελευθεροτυπίας συμπορευόμενος με την politically correct άποψη της εποχής που ήταν κριτική άνευ όρων από τα αριστερά για τη Γιάννα. Άλλαξα άρδην γνώμη όταν την γνώρισα και συνεργάστηκα μαζί της. Έκτοτε είναι φίλη μου χωρίς έπαρση ή επίδειξη. Δεν θα ξεχάσω ποτέ, τέλος, ότι χάρη στην αμέριστη συμπαράσταση της, πραγματοποιήθηκε η δεύτερη, διορθωμένη και συμπληρωμένη έκδοση του δεκάτομου "Ελληνομουσείου" μου.
  Όμως η Γιάννα ανέλαβε πρωτίστως έδειξε ποια είναι, όταν ανέλαβε τελευταία στιγμή τους Ολυμπιακούς Αγώνες, ένα δηλαδή εθνικό στοίχημα, και όταν τους έφερε σε πέρας με απόλυτη επιτυχία. Συχνά μάλιστα σε κόντρα με το κράτος και τους μηχανισμούς του, με την χρόνια μας αβελτηρία αλλά και μετά με τις ποικίλες τρικλοποδιές που κατά καιρούς τής έβαζαν ποικίλοι υπεύθυνοι ή ανεύθυνοι. Κι όμως. Παρ' όλα λέγονταν ή γράφονταν, δεν ήταν αυτή που καταχρέωσε το ελληνικό δημόσιο. Ούτε ήταν εκείνη που αποφάσισε αλλά η πολιτική εξουσία την ανάληψη των αγώνων. Αντίθετα, ήταν εκείνη που τους διεκπεραίωσε και μάλιστα μ' έναν σημαντικά χαμηλό λογαριασμό. Όλοι οι επόμενοι Ολυμπιακοί Αγώνες ήσαν φαραωνικοί, ακριβότεροι, τουτέστιν στοίχισαν πολύ περισσότερο. Μόλις οι Ολυμπιακοί του Λος Άντζελες του 1984 υπήρξαν πιο φθηνοί από τους Ολυμπιακούς της Αθήνας. Κι όμως, η Γιάννα η οποία δεν πήρε καμιάν ηγεμονική αμοιβή αλλά που δούλευε αφιλοκερδώς και η οποία πρόσφερε συχνά πυκνά εξ ιδίων, κατηγορήθηκε για το κόστος των αγώνων όπως επίσης και για την μη εκμετάλλευση των ολυμπιακών κτισμάτων μετά το πέρας των αγώνων! Λες και ήταν δική της ευθύνη η αξιοποίηση της ολυμπιακής κληρονομιάς και όχι της πολιτείας. Λες και άφησε αυτή τις εγκαταστάσεις να ρημάξουν και όχι οι κυβερνήσεις που ακολούθησαν. 
Η Γιάννα για ένα μεγάλο διάστημα ιδιώτευσε παρά τις φήμες που την έφερναν ακόμα και στον θώκο του Πρόεδρου της  Ελληνικής Δημοκρατίας. Ευτυχώς ο τόπος σώθηκε από μία τέτοια συμφορά και αντί για την Γιάννα, έχουμε τον κύριο Παυλόπουλο. Η Γιάννα  προσπάθησε επίσης να βοηθήσει τον νεαρό πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα μη υπολογίζοντας ταξικές ή ιδεολογικές διαφορές και μάλιστα επιχείρησε να τον προωθήσει στο πιο σκληρό και κλειστό μπλοκ εξουσίας των Ηνωμένων Πολιτειών, δηλαδή στην καρδιά της εξουσίας του δυτικού κόσμου. Μέσω του Ιδρύματος της συνεργάστηκε με το ίδρυμα Clinton επιχειρώντας να προβάλει και την Ελλάδα διεθνώς αλλά και να δώσει στον Έλληνα πρωθυπουργό ένα πολύ ισχυρό βήμα για να προωθήσει τα ελληνικά συμφέροντα. Είδαμε δυστυχώς όλοι πόσο επιπόλαια αντιμετώπισε ο Τσίπρας αυτή τη χειρονομία. 
Και βέβαια έκτοτε η Γιάννα απομακρύνθηκε από το πολιτικό προσκήνιο.Τώρα την βλέπουμε πάλι δίπλα σε έναν νέο πρωθυπουργό ο οποίος επιχειρεί να ανατάξει τη χώρα μετά από μία παρατεταμένη απραξία και επίσης παρακολουθούμε μια καινούργια κυβέρνηση να την  τοποθετεί επικεφαλής ενός νέου, εθνικού οράματος δηλαδή του εορτασμού για τα 200 χρόνια από την εθνική μας Παλιγγενεσία. Φαντάζομαι προβαίνει σε κάτι τέτοιο γιατί εκτιμά τις οργανωτικές της ικανότητες, το διεθνές της κύρος, τα χρήματα της τα οποία ποτέ δεν δίστασε να προσφέρει για κάποιο κοινωφελή σκοπό και τέλος την εμπειρία που απέκτησε από το 2004. Προφανώς η Γιάννα Αγγελοπούλου δεν είναι η ακαδημαϊκή φιγούρα που θα εκφωνήσει τον πανηγυρικό της 25ης Μαρτίου ούτε ο ερευνητής εκείνος που θα δώσει καινούργιες ερμηνείες στο πολυδιάστατο φαινόμενο της εθνικής μας εξέγερσης. Δεν είναι καν ο λόγιος, ή ο διανοούμενος, ή ο συγγραφέας, ή ο ιστορικός ο οποίος θα γράψει πράγματα περισπούδαστα και αξιομνημόνευτα σχετικά με το γεγονός. Είναι όμως κάτι άλλο που δεν είναι όλοι οι υπόλοιποι που προανέφερα. Είναι η Γιάννα, δηλαδή ένας άνθρωπος της δράσης ο οποίος μπορεί να αναλαμβάνει μεγάλα projects και να τα υλοποιεί με επιτυχία. Και, επαναλαμβάνω, χωρίς υπερβολικό κόστος. Προφανώς θα την πλαισιώσουν οι ειδικοί, προφανέστατα θα δημιουργηθούν ομάδες ή επιτροπές εργασίας, ασφαλώς και θα εμπλακούν τα μουσεία, οι πολιτιστικοί φορείς και η  επιστημονική ελίτ της χώρας, τα ΑΕΙ, οι καθηγητές κλπ. Όμως για όλα αυτά χρειάζεται ένας μάνατζερ που θα τα οργανώσει και μάλιστα ένας μάνατζερ που δεν θα "τα πιάνει". Έχετε πολλούς σαν τη Γιάννα στο μυαλό σας; Θα με ενδιέφερε να το μάθω. 

ΥΓ. Ήδη ο καθηγητής Αντώνης Λιάκος εξέφρασε τον σκεπτικισμό του για το αφήγημα, το ιδεολόγημα, την ιδεοληψία την κατασκευή ή την φαντασμαγορία της ιστορίας ή ότι άλλο θέλετε που προωθεί η κυβέρνηση παρότι δεν έχει ειπωθεί επί της ουσίας ακόμη τίποτε. Απλώς έγινε μια κίνηση διπλωματίας και αβροφροσύνης εκ μέρους του πρωθυπουργού προς ένα πρόσωπο διεθνούς απήχησης. Προσωπικά πιστεύω πως η Γιάννα δεν θα μας διαψεύσει και επίσης πιστεύω πως το 2021 είναι μία τεράστια ευκαιρία για ένα καινούργιο πατριωτικό, ενωτικό ξεκίνημα και με ιδέες και με σύμβολα και με συναίσθημα και με λογισμό. Και με ρεαλισμό και με όνειρο. Ποιοι είμαστε, που είμαστε, ποιοι μπορούμε να γίνουμε. 
Από την άλλη βέβαια αντιλαμβάνομαι πως η μιζέρια είναι επίσης εθνικό μας χαρακτηριστικό και ως τέτοιο αντί να το μυκτηρίζω πια, έχω αποφασίσει τελευταία να το απολαμβάνω.


Πέμπτη, 25 Ιουλίου 2019

Πραξικόπημα στο Προεδρικό Μέγαρο!





(Όλα τα συγκλονιστικά γεγονότα καρέ καρέ από τον ρεπόρτερ Καρέτα Καρέτα)

Η αποκλειστική φωτογραφία που βλέπετε εδώ, προέρχεται από την εισβολή - κάθοδο - ρίψη του εικονιζόμενου αλεξιπτωτιστή χτες το βράδυ στον κήπο του Προεδρικού Μεγάρου κι ενώ ήταν σε εξέλιξη η ψευδεπίγραφη - στην πλάτη της Κύπρου - εορτή της πολλαπλώς ταλαιπωρημένης Δημοκρατίας ημών και κυρίως αυτών. Ήταν προφανές πως ο εναέριος ακτιβισμός του νεαρού και χαμογελαστού ρουβίκωνα είχε πρόθεση να διαλύσει τη φιέστα στέλνοντας ποικίλα μηνύματα προς πάσαν κατεύθυνση. Στόχο που κατάφερε χωρίς μεγάλη προσπάθεια.
 Όπως ήταν φυσικό δημιουργήθηκε πανικός. Οι εύζωνοι όρμησαν αμέσως προς τον πραξικοπηματία έφ' όπλου λόγχης ενώ οι νεοδιορισμένοι αστυφύλακες αιφνιδιασθέντες ακροβολίστηκαν καλού κακού στα πρανή του κήπου. Όμως ενός αδαούς το περίστροφο εκπυρσοκρότησε, η σφαίρα διαπέρασε τον μαστό της Νόνης Δούνια (από την έκδοση για ενηλίκους) και καρφώθηκε στον εγκέφαλο του Πέτρου Κωστόπουλου - ό τι απέμεινε τέλος πάντων - που παρακολούθησε αμέριμνος την τελετή από την τηλεόραση του. Σοκ αυτομάτως στο πανελλήνιο με τον κύριο Σαββόπουλο να κρύβεται περιδεής κάτω από τον μπουφέ με τα καναπεδάκια και το κατάλευκο υποκάμισο του να γεμίζει κέτσαπ. ( Ή, τον καναπέ με τα μπουφεδάκια, θα σας γελάσω. Το κέτσαπ δεν αμφισβητείται).
Η συνέχεια είναι αδύνατον να περιγραφεί και μόνο οι δαιμόνιοι ρεπόρτερ του Σκάι έχουν, ως συνήθως, το ακριβές ρεπορτάζ. Ο πρόεδρος της Δημοκρατίας έμεινε ακίνητος ως στήλη άλατος, δηλαδή ψυχραιμότατος, στην πολυθρόνα του όπως τότε στην εκπομπή του ΑΝΤ1. Αμέσως βρήκε την ευκαιρία ο πραξικοπηματίας να οχυρωθεί πίσω από τον θεσμό - δηλαδή την πολυθρόνα του - που συμβολίζει την ενότητα του έθνους και να εκτοξεύει πίτσες, μπομπίτσες και τυροκροκέτες προς τους εκπροσώπους του Κοινοβουλίου και τους νεόκοπους υπουργούς. Τα προστρέξαντα γκαρσόνια δεν μπορούσαν να κάνουν τίποτε περισσότερο από το να προσφέρουν λίγο νερό στον κύριο Παυλόπουλο. Εκείνος το ήπιε πελιδνός και είπε σαν τον Εσταυρωμένο Ιησού προς τον ληστή, ήγουν στον νεαρό ακτιβιστή: 
_ Τέκνον θέλεις και εσύ λίγο; Η ανθρωπιστική αυτή η ενέργεια του Προέδρου συγκίνησε όπως ήταν φυσικό το πανελλήνιο και δημιούργησε ένα κλίμα αυτόματα αλληλοκατανόησης και αγάπης εκτονώνοντας κάπως την δραματική ατμόσφαιρα. 
Όμως σε άλλα σημεία του κήπου λάμβαναν χώρα σκηνές αλλοφροσύνης και παράνοιας. Η ασφάλεια του πρωθυπουργού έσπρωχνε τον κύριο Μητσοτάκη προς την έξοδο όπως στις ταινίες του Χόλυγουντ ενώ ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης κ. Τσίπρας αναγνωρίζοντας με συγκίνηση τον παλιό σύντροφο και μέντορά του φώναζε καταχαρούμενος: Κοίτα να δεις! Βρε Μάνο, εσύ εδώ; Τώρα θα κάνουμε την επανάσταση! Παιδιά σηκωθείτε να βγούμε στους δρόμους! Την κρίσιμη αυτή στιγμή τα ηνία της χώρας ανέλαβε προσωπικώς η Ντόρα αντ' αυτού, εν είδει coup d' état, η οποία και έδωσε εντολή στον αρχηγό στρατού να κατεβάσει τα τανκς εμπρός στο Προεδρικό Μέγαρο. "Η δημοκρατία εν κινδύνω" και "Θα γίνει του Αλιέντε" φώναζε βροντερά η κ. Μπακογιάννη όπως τότε η Ζωή στα κάγκελα της ΕΡΤ. Για να εκπληρωθεί το ρηθέν που δήθεν λέει ότι η ζωή αντιγράφει πάντα την ζωή. 
Εν τω μεταξύ ο κύριος Βαρουφάκης έτρεχε να κρυφτεί στις τουαλέτες του θεσμού μονολογώντας θεατρικά: Τι μέρα 25 και κουροφέξαλα! Η μέρα 24, μάς πήρε τα σώβρακα! ( Και τα εμπριμέ πουκάμισα, συμπληρώνω). Οπως, εξάλλου, βλέπετε και στη φωτογραφία του ΑΠΕ, ο τολμητίας έφηβος αφού ενέσπειρε τον τρόμο και τη σύγχυση αμαυρώνοντας την Πανήγυριν της Δημοκρατίας μας, όχι μόνον αποχώρησε ανενόχλητος, με το χαμόγελο στα χείλη,  αλλά και άρχισε να βγάζει selfie εμπρός στο σεμνό όσο και πολυτελές εγκαθίδρυμα του θεσμικού άρχοντος και τον Ελαιώνα του!  Αλήται! Παλαιόπαιδα! Ατίθασα νιάτα!

Πέμπτη, 18 Ιουλίου 2019

ΤΟ ΑΛΚΟΟΛ ΤΩΝ ΟΥΡΑΝΩΝ

Μνήμη Γιάννη Βαρβέρη - 
Σπύρου Στεφανίδη 

Ο πατέρας μου δεν έπινε ποτέ ή για να ακριβολολογήσω, έπινε ένα ποτηράκι λευκό κρασί μόνο και μόνο για να τραγουδήσει στις σπάνιες, οικογενειακές μας συνάξεις το αγαπημένο του τραγούδι : 
"Ρετσίνα μου αγνή, αγάπη μου ξανθιά κεχριμπαρένια..."
Ο πατέρας μου περιφρονούσε τους πότες ως αδύναμους επειδή ο ίδιος ήταν αλκοολικός του καθήκοντος και της σταχανοβίτικης εργασίας. Δούλευε παντού όπου και όπως μπορούσε, για να μην μας λείψει τίποτε. Δούλευε συνεχώς. Γιαυτό κι εγώ μεγάλωσα σαν πρίγκιπας χωρίς ποτέ να νιώσω ανέχεια στην φτωχική γειτονιά των Ταμπουρίων.
Χτες όμως το βράδυ ο πατέρας μου μπήκε στον ύπνο μου τρεκλίζοντας. Κουτρουβαλώντας σε φεγγαρόπετρες και μαξιλάρια πρησμένα από ύπνο που μύριζαν οινόπνευμα.
- "Πατέρα, είναι δυνατόν, εσύ πίνεις"; τον ρώτησα έκπληκτος... "Πατέρα, επιτέλους μού 'μοιασες", συμπλήρωσα  προσπαθώντας να αστειευτώ. 
"Στον ουρανό όλοι πίνουν" μού απάντησε εκείνος σοβαρά."Δεν γίνεται αλλιώς. Ο άλλος κόσμος είναι γεμάτος μεθυσμένους".
"Πίνετε εκεί για να ξεχάσετε;" ξαναρώτησα αμήχανα. "Όχι" αποκρίθηκε με κατακόκκινα μάτια. "Πίνουμε μήπως και θυμηθούμε". 
Μούσκεψα τότε με δάκρυα το μαξιλάρι μου κι ο πατέρας άπλωσε το χέρι του σαν για να με παρηγορήσει.
"Πίνε, πίνε όσο μπορείς περισσότερο μη τυχόν και έρθεις νηφάλιος εκεί επάνω."
Ξύπνησα αμέσως κάθιδρος προσπαθώντας να βρω  κάποιες άφθαρτες λέξεις. Λέξεις έψαχνα μήπως και καταλάβω. Δεν τις βρήκα. 



Φωτογραφία : Διόνυσος υποβασταζόμενος από Σιληνό ενώ γάτα στραγγίζει το κρασί από το κροντήρι του.
 Γος αι. π.Χ. Μουσείο Αντιοχείας.