Άπιστοι πιστοί!

Για τους άπιστους όλου του κόσμου 

"Τα γεγονότα, αγαπητέ μου Σάντσο, είναι οι εχθροί της αλήθειας"

Δον Κιχώτης

Εμπρός της γης οι λυπημένοι 

Σαν Μαρξ 

Τα σώματα σώζουν τις ψυχές. Και τα φιλιά αγιάζουν τα στόματα. Ο Caravaggio φιλοτεχνεί αυτό το επαναστατικό έργο, αριστερά, ενώ είναι μόλις τριάντα χρονών. Επιλέγει σχολαστικά τις πληβειακές φιγούρες που θα του ποζάρουν (τις ξαναβρίσκουμε και σε άλλες του συνθέσεις σαν έναν θίασο ρεπερτορίου που αλλάζουν οι ίδιοι ηθοποιοί διαφορετικούς ρόλους) και στήνει κυριολεκτικά ένα δράμα δωματίου αποκαθαίροντας την αφήγηση του από οτιδήποτε περιττό. Φωτίζονται μόνο όχι τόσο οι πρωταγωνιστές όσο η παράφορη δράση τους. Οι κινήσεις κι οι μορφασμοί, οι μούτες όπως λέμε στο θέατρο.

 Ο άφωνος αγώνας του δρώντος αμφισβητία Θωμά και του παθητικά υπομένοντος, του αναστημένου Χριστού. Ο Θεός μοιάζει να υποφέρει από το θρασύ δάχτυλο του ανθρώπου που αναμοχλεύει έτσι ωμά τη πληγή Του. Σ' ένα σώμα που έχει απαλλαγεί πλέον από τα υλικά του δεσμά. Την ανάγκη όπως θα έλεγε κι ο Μαρξ. Έχουμε εδώ ένα δάχτυλο - μαχαίρι επώδυνο, φτιαγμένο από έναν ζωγράφο, έμπειρο μαχαιροβγάλτη.Τόσος ενοχλητικός βερισμός εν προκειμένω όσος ποτέ ακόμη και στο πιο ακραίο Χόλιγουντ! 

Η ένταση των τεσσάρων προσώπων σ' αυτό το μοναδικό close up, είναι τέτοια που ο θεατής την αισθάνεται σχεδόν σωματικά. Κυριαρχεί η αισθητική των σκισμένων βρώμικων ρούχων, των λερωμένων χεριών, της βαριάς αναπνοής. Του ιδρώτα από την αγωνία ή τον φόβο. Αυτός ο αδίστακτος, εμπρός στο προσωπικό του διερώτημα, Θωμάς κερδίζει στο τέλος τον θεατή. Θα φτάσει ως το τέλος. Θα ψηλαφήσει την αλήθεια κυριολεκτικά...Ποιός δεν θα ήθελε να είναι στη θέση του; 

Εξάλλου σ' αυτή την σύνθεση του αναρχικού Καραβάτζο η απόσταση ανάμεσα στην εικόνα και την πραγματικότητα, τον θεατή και τον θεώμενο, την μεταφυσική της τέχνης και την φυσική της ζωής έχουν θαυμαστά μηδενιστεί. Μπαρόκ γαρ! Υπάρχει μόνο ό τι βλέπεται και η όραση γίνεται αφή. Ποτέ άλλοτε τέτοιος και τόσος αισθησιασμός στην τέχνη. Ο Θωμάς και ο δάσκαλος του σε μιαν επαφή στα όρια της ερωτικής βίας. Με τα σώματα να σώζουν τις ψυχές. Κόβοντας σαν μαχαίρια.

Και στο βάθος το καθολικό Ιερατείο, οι εκπρόσωποι του κονκλάβιου, να γλείφει τα δάχτυλα του για το θεόπεμπτο δώρο του βλάσφημου ζωγράφου. "Ιδού! Βάλτε τα ίδια τα δάχτυλα σας μέσα στο σώμα του Θεού" είναι σαν να λένε. "Γλείψτε τα αν σας κάνει κέφι! Εξάλλου για Σώμα και Αίμα πρόκειται. "Κυριολεκτικά επί των τύπων των ήλων" (στους τύπους θα σταθούμε;). "Μπορείτε! "

(Αν μπορείτε, μη πιστεύετε τώρα.Το μείζον επιχείρημα των επαγγελματιών της πίστης). Τώρα που νιώσατε το άπειρο στο βρώμικο, το θνητό ακροδάχτυλο σας. 

Ο τυχοδιώκτης Caravaggio αναδεικνύεται έτσι ο μεγαλύτερος προπαγανδιστής του Χριστιανισμού μετά τον Απόστολο Παύλο. Και συγχρόνως ο ίδιος εγκαινιάζει εδώ εκείνη την εποχή όπου ο λόγος θα υποχωρεί σταθερά εμπρός στην γοητεία της εικόνας. Στην υποβολή και την μαγγανεία της. Όπου ο λόγος θα καταστεί έρμαιο της σαγήνης της.

Αφού πρόκειται για εκείνη την σαγήνη στην οποία ακόμα και οι πιο άπιστοι εν τέλει θα πιστέψουν...

ΥΓ. Το δάχτυλο του Θωμά διευρύνει εδώ τον χώρο μ' έναν τρόπο υπερβατικό. Ψαύοντας τη πληγή ψάχνει την ψυχή τη ζώσα. Βέβαια ο Καραβάτζο δεν επιτρέπεται ακόμη να κάνει με το μαχαίρι του, αυτό που θα επιχειρήσει στην εποχή μας μέσω του spatialismo του ο επίσης αιρετικός της εικόνας Lucio Fontana (1899 - 1968). Να δημιουργήσει δηλαδή τον χώρο όχι με την αναπαράσταση αλλά με την σωματική σχέση, την άσκηση βίας πάνω στον καμβά. Ώστε η πραγματικότητα να υποδύεται τον εαυτό της χωρίς άλλες, ιλουζιονιστικές διαμεσολαβήσεις. Αναφορά στην γενικότερη βία αλλά και την υπέρβαση των λογής ορίων. Αισθητική του μινιμαλισμού αλλά και της υποβολής της κερδισμένης μ' ένα μαχαίρι. Μόνο που όλα αυτά τα τερτίπια είναι τόσο εφήμερα. Και τόσο στερημένα από βαθύτερο συγκλονισμό. Τα έργα του Φοντάνα και τόσων άλλων θα μείνουν μόνα τους μέσα στα βιβλία με την ιστορία της μοντέρνας τέχνης. Ή σε τοίχους μουσείων για να τα παρατηρούν όλο και λιγότεροι. Χασμώμενοι. Ενώ οι άλλοι, οι πολλοί θα είναι έξω, στα πάρκα και το φως.

Περιμένοντας το επόμενο θαύμα που όταν έρθει η ώρα, θα πραγματοποιήσει πάλι η τέχνη. Από τα χέρια κάποιου νέου Καραβάτζο.