Γράμμα από το Βερολίνο χωρίς λόγια

Schreckliche Schönheit

Παίρνε την ομορφιά όπου την βρίσκεις

Άρπαξε τώρα ό, τι αύριο θα είναι σκόνη.

Παίρνει καιρό, μα και το φως πεθαίνει

Τα μάτια σου δόντια του καρχαρία

Το βλέμμα σου βλέμμα του λύκου.

Μυρίζει αίμα η ομορφιά.

Κόψε την ομορφιά μ´ ένα μαχαίρι

Κοψ´ την με τα δόντια

Ως να ματώσει

Πρώτα η πληγή κι έπειτα

Όλα τα άλλα...

Es ist auf jedenfall schwierig 

Ο Έρωτας, μικρός αλήτης

Δεν καταδέχεται λύπες, 

Συγγνώμες κι άλλες ανοησίες. 

Αυτός μόνο να τιμωρεί 

Ξέρει...

5/5/2015 - Βερολίνο 

ΥΓ. 1  Υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα στον ρεαλισμό και την πραγματικότητα. Ας πούμε πως ο πρώτος είναι, ως καλλιτεχνική έκφραση, ο ξεδιάντροπος εκμεταλλευτής της δεύτερης.

Αν θέλετε να δείτε κατάματα την πραγματικότητα, χωρίς την διάθλαση των ψευδορεαλισμών, ονειρευτείτε την.

 

ΥΓ. 2  Απέναντι ακριβώς από το μεγαλειώδες με την ιωνική κιονοστοιχία Altes Museum του Schinkel, το γερμανικό κράτος ξαναχτίζει (!) το βομβαρδισμένο και ισοπεδωμένο τεράστιο παλάτι των Hohenzollern, το Berliner Stadtschloss. Σκέφτομαι πως μια τέτοια ενέργεια, ενώ υποτίθεται ότι διασώζει την ιστορία, κατ' ουσίαν την ακυρώνει. Είναι σαν να λέει ότι δεν γκρεμίστηκε το παλάτι, δεν έγινε ο πόλεμος, δεν υπήρξε το 1945. Σε μια επίδειξη ισχύος πιστεύουν ότι τα γεγονότα σκηνογραφούνται και ότι η μνήμη θεατρικοποιείται. Δηλαδή είμαστε έτοιμοι να επαναλάβουμε τα λάθη μας. Νομίζουμε ότι εξορκίζουμε το τρόμο μακιγιάροντάς τον.

ΥΓ. 3 Μόνο οι τρυφεροί θα αντέξουν. Η τρυφερότητα φτιάχνεται από ατσάλι.

Ο Χατζάκης και οι φίλοι του

Auch mit Fluch und Gebet

  Paul Celan

                                                               

Έχω σημειώσει κατά καιρούς πόσο εκτιμώ την δουλειά του Λιβαθινού και έγραψα πρόσφατα την άποψη μου για τον Χατζάκη και τους θεατρινισμούς του. Όμως η γελοιότητα των Ελλήνων καλλιτεχνών που θέλουν να θεωρούνται και διανοούμενοι, είναι άνω ποταμών.Είμαι σχεδόν βέβαιος πως οι περισσότεροι από αυτούς υποσχέθηκαν υποστήριξη στον Χατζάκη την οποία αργότερα απέσυραν ώστε να μην τα χαλάσουν με το νέο αφεντικό. Είμαι σίγουρος πως ο Λιβαθινός σιχαίνεται εξίσου με μένα και τις λυκοφιλίες και τους οσφυοκάμπτες και τους υποκριτές. Και βέβαια δεν χρειάζεται να υπενθυμίσω πως ουδείς αγνωμονέστερος του ευεργετηθέντος ή την πάγια ελληνική τακτική του είπα ξείπα. Όσο για τον Χατζάκη ισχύει το στερνή μου γνώση να σ'είχα πρώτα.

-Μα γίνεται με παροιμίες δουλειά;

Φαίνεται πως γίνεται....

ΥΓ 1: Θυμάμαι τώρα τη λίστα υπέρ της Καφέτση που έπειτα έγινε λίστα υπέρ της Κοσκινά και τώρα εκκρεμεί ως...λύστα τα μαλλάκια σου. Παιδιά ένα ακόμα γνωμικό: Την υπογραφή σου και την....

ΥΓ 2: Εξαιρετική η επιλογή των Θανάση Παπαγεωργίου, Κυριάκου Κατζουράκη, Ιωσήφ Βιβιλάκη κλπ για το νέο ΔΣ του Εθνικού Θεάτρου. Σύντροφοι καλή δουλειά και καλή τύχη!

ΥΓ 3: Κι εγώ σ'αγαπάω Μαριλένα Κασιμάτη μου και σου στέλνω πολλά φιλάκια από το Βερολίνο.

1915 - 2015: Armenian genocide, 100 years after

It is not common to organize in a private Gallery an International Exhibition, even more about such a significant matter : 100 years since the Armenian Genocide, hence I am honored to salute with these few words this cultural event. The 20th century, the century of modernism, the era that had the courage to announce the death of God and the resurrection of the Human, the era that espoused the constant progress and dreamt, through the art movements, the unnegotiable human ability for happiness through a teleology dressed up with a scientific mantle, started a hideous genocide, the Armenian’s one, it continued with a more terrible one, the Holocaust and ended completely ominously within a series of local wars that had though a global effect. The Armenian Genocide was followed by the Genocide of the Pontius, the Genocide of the Caucasus population cause of Stalinism and after the B’ World War was Ruanda, Cambodia, the civil war of ex Yugoslavia etc. The century of the Modernism was unfortunately meant to be the century of the Genocides, the era of blood and of explicit violence.

With the present exhibition, seven Armenian artists that live in Greece and five deputies of the Armenian Diaspora around the world, exhibit artworks that are inspired by the dreadful tragedy of 1915, expressing a wish from the bottom of the heart; First of all, for this sacrifice not to be forgotten. Not for reasons of retaliation and revanchism but for reasons of historical memory and awareness. Secondly, because the blood never gets washed away with blood, but only with achievements and ideas that transcend it. Art, has always been, is and always will be the strongest, the most effective weapon in the battle for peace.

The exhibited artworks are on the one hand loaded with emotion but on the other hand they do not seek to impress easily. They aim at the self-examination and the lucid thought. It is like they are saying; Never again.



P.S. My friend Gagik says; “Nobody forgets, nothing is forgotten”. In the end that is the purpose of History. The Last chance of people for the justice and the happiness they deserve. 

1915 - 2015 : 100 χρόνια από την γενοκτονία των Αρμενίων

Δεν είναι συνηθισμένο να οργανώνεται σε έναν ιδιωτικό χώρο μια διεθνής έκθεση και μάλιστα με ένα τόσο σοβαρό θέμα: Τα 100 χρόνια από την γενοκτονία των Αρμενίων, για αυτό και αισθάνομαι ιδιαίτερη τιμή που χαιρετίζω με αυτά τα λίγα λόγια την εκδήλωση. Ο 20ος αιώνας, ο αιώνας του μοντερνισμού, η εποχή που βρήκε το θάρρος να αναγγείλει τον θάνατο το Θεού και την ανάσταση του ανθρώπου, η εποχή που ευαγγελίστηκε την διαρκή πρόοδο και ονειρεύτηκε, μέσω των καλλιτεχνικών κινημάτων της, την αδιαπραγμάτευτη ανθρώπινη δυνατότητα για ευτυχία μέσα από μια τελεολογία με επιστημονικοφανές ένδυμα, άρχισε με μία φριχτή γενοκτονία, αυτή των Αρμενίων, συνεχίστηκε με μιαν ακόμη φριχτότερη, την ΣΟΑ, δηλαδή το Ολοκαύτωμα, και τερματίστηκε εντελώς δυσοίωνα μέσα σε μια σειρά τοπικών μεν πολέμων, αλλά με παγκόσμια εμβέλεια. Την Αρμενική Γενοκτονία ακολούθησαν η Γενοκτονία των Ποντίων, η Γενοκτονία των πληθυσμών του Καυκάσου από τον Σταλινισμό και, μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και η Shoah, η Ρουάντα, η Γκαμπότζη, ο εμφύλιος της πρώην Γιουγκοσλαβίας κλπ.  Έμελλε, φευ, ο αιώνας του Μοντερνισμού να καταστεί αιώνας των γενοκτονιών , εποχή του αίματος και της απροκάλυπτης βίας. 

Με την παρούσα έκθεση, εφτά Αρμένιοι καλλιτέχνες που κατοικούν στην Ελλάδα και πέντε εκπρόσωποι της Αρμενικής διασποράς σε όλον τον κόσμο, παρουσιάζουν έργα, εμπνευσμένα από την τρομακτική καταστροφή του 1915, εκφράζοντας, από καρδιάς, μιαν ευχή: Πρώτον, να μην ξεχαστεί ποτέ αυτή η θυσία. Όχι για λόγους αντεκδίκησης και ρεβανσισμού, αλλά για λόγους ιστορικής μνήμης και εγρήγορσης. Και δεύτερον, γιατί το αίμα δεν ξεπλένεται ποτέ με αίμα, αλλά με έργα και ιδέες που το υπερβαίνουν.Η Τέχνη, ήταν ανέκαθεν, είναι και σήμερα το πιο δυνατό, το πιο αποτελεσματικό όπλο στην μάχη της ειρήνης. 

Τα παρουσιαζόμενα έργα είναι μεν συναισθηματικά και έμφορτα από συγκίνηση, αλλά δεν επιδιώκουν τον εύκολο εντυπωσιασμό. Επιδιώκουν τον στοχασμό και την νηφάλια σκέψη. Είναι σα να λένε: Ποτέ ξανά. 

Υ.Γ. Ο φίλος μου ο Gagik λέει: «Κανείς δεν ξεχνάει, τίποτε δεν ξεχνιέται». Αυτός είναι και ο προορισμός της ιστορίας.  Η τελευταία ελπίδα των ανθρώπων για δικαιοσύνη και για όσα ψιχία ευτυχίας δικαιούνται.  





Ήττα της αγάπης

Geh.Komm.

Die Liebe löscht ihren Namen: sie

schreibt sich dir zu.

Paul Celan                                                            

Γαλαξίας Α, Ανδρέας Σάββα, Λάρνακα, 2015

Πώς αρχίζει ο έρωτας; 

Πάντα σαν παιχνίδι με τον εαυτό μας. 

Πρώτα μιλάνε οι καθρέφτες. 

Βλέπουμε τον εαυτό μας στα μάτια του άλλου

ιδανικό, και αυτό μας ταράζει. 

Ένας κινηματογράφος που παίζει μόνο εμάς.

Είναι τότε που ο έρωτας 

νομίζουμε πως ήρθε, μα δεν ήρθε,

είναι αλλού και περιμένει

ώσπου να χορτάσουν τα σώματα

με αναστεναγμούς και ιδρώτες.

Ο έρωτας έρχεται αφού έχει φύγει,

είναι εδώ όταν δεν είναι εδώ,

όταν ο άλλος δεν είναι πια δικός μας

κι οι αναμνήσεις σωματοποιούν την απουσία.

Τώρα είναι ο καιρός του πένθους, 

η αληθινή εποχή του έρωτα.

Πού πάει ο έρωτας όταν τελειώνει;

Μα δεν κατάλαβες τίποτε;

Ο έρωτας ποτέ δεν πάει,

μόνο έρχεται...

Υ.Γ: Όσο κι αν φοβάσαι, 

η αγάπη γράφεται πάντοτε με ήττα.

Βερολίνο, 27.04.15

Για να μην ζούμε με ψέματα

Από το κατάλογο της έκθεσης "Τέχνη και Πολιτική'" που διοργάνωσαν στο Loft οι Ρεγγίνα Αργυράκη, Τζίνη Γεννηματά και Άννα Ντινοπούλου.

Φοβάμαι τις λιτανείες, τα μαυσωλεία,

Το θαυμασμό, τα αγάλματα και τους κανόνες τους.

...Αλίμονο στο ψέμα! Στο ιδεώδες των ζαχαροπλαστών!

Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι, από το ποίημα ’’Λένιν’’, 1925 (μτφ, Παύλος Τιβέρης)

Η απόλυτη πολιτική προπαγάνδα αισθητικοποιημένη: ο Κ. Παρθένης ζωγραφίζει τον εύζωνο-αρχάγγελο να μεταφέρει τον ευαγγελισμό στην Παρθένο-Αθηνά ως αποκορύφωμα των στρατηγικών του Βενιζέλου για μια νικηφόρο Ελλάδα. Το "θαύμα" τελείται με φόντο τον Παρθενώνα και το ναό της Άπτερου Νίκης. Δηλαδή η διαχρονία της ελληνικής τέχνης θεωρείται δεδομένη.

Πρωθύστερα συμπεράσματα:

1.Το έργο τέχνης, έστω και αν δεν είναι στην πρόθεση του, έστω και αν δεν το διεκδικεί, πάντα διατυπώνει λόγο πολιτικό. Κάτι τέτοιο είναι σύμφυτο με την κοινωνική του διάσταση.

2. Ο Μοντερνισμός, επιμένοντας στην αυτοαναφορικότητα του έργου τέχνης, υποβίβαζε την πολιτική του διάσταση μεγεθύνοντας την ναρκισσιστική φύση του δημιουργού ακόμη και όταν ο ίδιος ο δημιουργός προωθούσε τις έντονα πολιτικοποιημένες αβανγκάρντ των αρχών του εικοστού αιώνα.

3. Το Μεταμοντέρνο, δηλαδή το σύγχρονο υποκείμενο, μπορεί να διασωθεί από την απόρριψη της Ιστορίας μόνο αν επιμείνει στην πολιτική διάσταση της καλλιτεχνικής πράξης, αν εξοντώσει μ’ ένα γέλιο την δεσποτεία που ασκεί ο νεοφιλελευθερισμός στην εποχή μας.

4. Η νεοελληνική τέχνη συγκροτήθηκε εξ αρχής ως παρακολούθημα της επίσημης ιδεολογίας. Ήδη από την Βαυαροκρατία λειτούργησε ως αισθητική διάσταση της εξουσίας (κλασικά παραδείγματα ο Ν. Γύζης, ο Κ. Παρθένης αλλά και οι εστέτ της γενιάς του ’30, π.χ. Ο Ν. Γκίκας). Υπαρξιακό διερώτημα ως προς τη φύση του πολιτικού και τη σχέση του με την αισθητική έκφραση διατυπώνουν ουσιαστικά οι εκπρόσωποι του μοντερνισμού (ο, τι αποκαλούμε γενιά του ’60) οι οποίοι ενηλικιώνονται βιολογικά την περίοδο της Αντίστασης και του Εμφυλίου, και παρά τον φορμαλισμό της παιδείας τους, ωριμάζουν αμφισβητώντας τα κυρίαρχα αισθητικά και ιδεολογικά πρότυπα στην εποχή της δικτατορίας (Κανιάρης, Δεκουλάκος, Τούγιας, Μπαχαριάν, Κοκκινίδης, Περδικίδης, Ακριθάκης κ.α).

   Και κάποιες υστερόχρονες απορίες:

When I hear the word culture I take out my check book.

Barbara Kruger

1. To σύγχρονο εικαστικό δημιούργημα διχοτομείται εξαρχής από την ακόλουθη αντίφαση: από τη μια ασκεί κριτική στην εμπορευματοποίηση των πάντων και απ’ την άλλη προσφέρεται το ίδιο ως αντικείμενο πολυτελείας ως ένα προϊόν υψηλής ανταλλαξιμότητας. Το ίδιο συμβαίνει και κατά την είσοδο του έργου τέχνης στο μουσείο, έναν χώρο κατεξοχήν θεσμικό, νομιμοποιητικό, συμβολικό θησαυροφυλάκιο αξιών και ιερό ενός «ναού» στον οποίον δεν εισχωρεί η βιοτική τύρβη και οι κοινωνικές αναστατώσεις. Έτσι, το όποιο έργο μπορεί μεν να διατυπώνει ένα λόγο πολιτικό, συχνά όμως αυτοακυρώνεται υποβιβαζόμενο σε έκθεμα απλώς –έστω και πολύτιμο- και εντασσόμενο στο μηχανισμό μηντιακής προβολής ή τουριστικής διαφήμισης. Εν τέλει, η λογική που δεσπόζει στην αγορά τέχνης γίνεται η επίσημη πολιτική των μουσείων που διαχειρίζονται μεν το μοντέρνο αλλά, τουλάχιστον στον δυτικό κόσμο, με όρους μεταμοντέρνου. «Σε τι διαφέρουν οι δεινόσαυροι από τους σύγχρονους καλλιτέχνες; » διερωτάται ο Β. Groys. «Οι τελευταία γνωρίζουν τουλάχιστον πως αν όλα πάνε καλά με το σύστημα, θα καταλήξουν κάποτε σ’ ένα μουσείο». Και βέβαια το οξύμωρο, η λειτουργία του μουσείου συναινεί απολύτως στην αξιοποίηση του σύγχρονου μάρκετινγκ και στην πλήρη ταύτιση του με το γούστο του επισκέπτη-καταναλωτή. Ή, ακόμη χειρότερα, με του χορηγού που εν πολλοίς καθορίζει και την ατζέντα των εκθέσεων ή των αγορών συντελώντας έτσι  στο να αποχυμωθεί το έργο τέχνης από το όποιο του επαναστατικό κριτήριο.

2. Όποιος έχει το χρυσό κάνει και τους κανόνες του λέει ο σοφός. Στην περίπτωση των ιστορικών ή των curators που προέρχονται από την περιφέρεια η ερμηνεία των καλλιτεχνικών φαινόμενων υπακούει στον κυρίαρχο κανόνα τον οποίον ασφαλώς δεν διανοούνται  να αμφισβητήσουν. Και βέβαια ο κυρίαρχος κανόνας εκπορεύεται από τα μεγάλα οικονομικά κέντρα, τους διεθνείς οικονομικοπιστωτικούς οργανισμούς που ακριβοδίκαια είναι και συλλέκτες (το ωραίο ανέκαθεν είχε σχέση με τον χρυσό και την κατοχή του) ή χορηγοί των μεγάλων μουσειακών εκθέσεων-shows. Ώστε η ιστορία να γράφεται με ασφάλεια απ’ όσους κατέχουν και την πλανητική εξουσία και το μονοπώλιο της αλάνθαστης γνώσης. Η Ελλάδα της κρίσης ανακυκλώνει εδώ και καιρό την Ελλάδα της απατηλής ευμάρειας και του επιθετικού λαϊκισμού, μη έχοντας καταφέρει ακόμα να διαχωρίσει το star system από την έκφραση και το δράμα από την εγωπαθή πόσα (με άλλα λόγια την ήρα απ´ το σιτάρι). Κατά τη γνώμη μου τα γκράφιτι, αυτή η ζωγραφική της απελπισίας, υπερασπίζονται σήμερα, έστω και με politically uncorrect τρόπο, το πολιτικό στην τέχνη μακριά από τις αγορές και τον ναρκισσισμό του καλλιτεχνικού «εγώ» καταγράφοντας κάθε βράδυ με σταχανοβίτικη μεθοδικότητα τον τρόμο της προηγούμενης μέρας. Εκατοντάδες εκατοντάδων Anonymous όπως στην ταινία ’’V for vendetta’’ επιμένουν πως υπάρχουν έστω και αν εμείς οι άλλοι επιμένουμε να το αγνοούμε. 

Και ένα ενδεικτικό παράδειγμα: 

"Avant la bataille" ετιτλοφορείτο το άρθρο του Paris Match που φωτογράφιζε τον υπουργό οικονομικών με τη σύζυγό του στο σπίτι τους κάτω από την Ακρόπολη. "Après ou pendant la bataille" και όχι "Αθηναϊκή Βεγγέρα" έπρεπε να όνομαζεται  η σύνθεση με τον αξιωματικό και τις δυο ατθίδες στον πίνακα του Ιακώβου Ρίζου. Αναφέρομαι βέβαια στον "ατυχή" πόλεμο του 1897 που είναι και η ημερομηνία κατασκευής του έργου. Τι σύμπτωση! Όταν ο αξιωματικός απήγγελλε ποίηση στα κορίτσια, η Ελλάδα ηττάτο στη Μελούνα. Μιλώντας συχνά για αυτόν τον πίνακα, υπογράμμιζα την έλλειψη ιστορικής συνείδησης εκ μέρους της τέχνης της εποχής εκείνης. Σε μια περίοδο εθνικής καταστροφής, κάποιοι μεγαλοαστοί φλερτάρουν ανέμελοι με φόντο την Ακρόπολη. Τώρα έχουμε την Τρόικα, τότε είχαμε τον διεθνή οικονομικό έλεγχο (ΔΟΕ) από το 1898 έως το 1975 αν δεν απατώμαι. Ήταν βλέπετε η περίφημη πτώχευση του 1893 επί Χαριλάου Τρικούπη. Εκλεκτικές συγγένειες και ταυτολογίες της ιστορίας.

Μάνος Στεφανίδης

4-3-15

Βιβλιογραφία: 

•Μάνος Στεφανίδης: Ελληνομουσείον, Επτά αιώνες ελληνικής ζωγραφικής, τόμοι δ (σελ. 8-19), στ (σελ. 5-22), 2η έκδοση βελτιωμένη, ΕΤ, 2009.

•Άντζελα Δημητρακάκη, Τέχνη και παγκοσμιοποίηση, Από το μεταμοντέρνο σημείο στη βιοπολιτική αρένα, Εστία, 2013, σελ. 51-55.

manosstefanidis.blogspot.com

Επειδή η κατάσταση είναι κρισιμότατη, αισιοδοξούμε!

Κάποιοι νομίζουν πως όλοι πηγαίνουν με όλους παντού, αλλά δεν πάνε!

Μ.Σ.

Τις τελευταίες ημέρες κορυφώνεται το ιδιότυπο bras de fer ανάμεσα στο αυτάρεσκο μπλοκ Βερολίνου-Βρυξελλών και την ατίθαση και "αυθάδη" Αθήνα. Ένα τοπικό πρόβλημα, η χρεοκοπημένη Ελλάδα, μεταβάλλεται σε παγκόσμιο ζήτημα για το οποίο κονταροχτυπιούνται πολλά αντικρουόμενα συμφέροντα, πολλοί αντίπαλοι, διεθνείς παίχτες. Η νεοεκλεγείσα ελληνική κυβέρνηση επιδεικνύει εντυπωσιακή διάθεση αντίστασης αποκρούοντας απειλές ή εκβιασμούς, επιμένοντας στη δική της ατζέντα και επιδιώκοντας έναν έντιμο συμβιβασμό. Στα μείον της, η απειρία, ο τυχοδιωκτισμός σε συνδυασμό με τον ναρκισσισμό ενίων, η καταφανής έλλειψη εμπείρων στελεχών και ... τα βαρίδια του παρελθόντος. Δηλαδή το "όχι σε όλα" και ο ισοπεδωτικός καταγγελτικός λόγος του ΣΥΡΙΖΑ όταν ήταν αντιπολίτευση. Ο λαϊκισμός, τέλος, προς πάσα κοινωνική ομάδα, προς οποιοδήποτε αίτημα κρατικοδίαιτων συνδικαλιστών. 

Όμως οι νέοι κυβερνήτες μοιάζουν να μαθαίνουν γρήγορα πως η πολιτική είναι μια συνεχής ισορροπία τρόμου και μια διελκυστίνδα αμοιβαίων συμβιβασμών. Στα συν είναι το αναμφισβήτητο δίκαιο της πολιτικής τους εφόσον η δρακόντεια ύφεση δεν βγαίνει με τίποτε ούτε εδώ ούτε εξαποδώ και το ελληνικό πρόβλημα είναι κατεξοχήν πρόβλημα ευρωπαϊκό. Η Αθήνα πέτυχε ένα ρήγμα στο μπετόν μιας αδιέξοδης πολιτικής και μάλιστα διασαλπίζοντας per mare, per terra, πως δεν επιθυμεί ρήξη. Και αυτό πιστώνεται προσωπικά στον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα, τον οποίο το περιοδικό Forbes ανέδειξε ως ένα από τους πιο influential ανθρώπους του πλανήτη (sic). Ήδη, τα μεγάλα τζάκια άρχισαν να λογοδοτούν και η κυβέρνηση, έστω και με παλινωδίες ή αντιφάσεις, δείχνει ένα άλλο δείγμα γραφής. Τα ΜΜΕ από τη μια την αποθεώνουν και από την άλλη την καταβαραθρώνουν, δείγμα της ανήσυχης αμφιθυμίας τους, ενώ τα κόμματα και οι ηγέτες της αντιπολίτευσης απλώς φυλλορροούν. Τη στιγμή αυτή που η προσπάθεια κορυφώνεται δραματικά, οι πάντες πρέπει να συστρατευθούν χωρίς μιζέριες -ωραία ώρα διάλεξαν οι πρυτάνεις των διαλυμένων πανεπιστημίων να κάνουν αντάρτικο- και η χώρα πρέπει να αντέξει ως το τέλος την οικονομική θηλιά που της επιβλήθηκε, αν θέλει να δικαιωθεί. Όλα αυτά τα καταλαβαίνει ο κόσμος και συμπαρίσταται. 

Αυτό που δεν καταλαβαίνει είναι η προσπάθεια επιστροφής σε ένα αποτυχημένο παρελθόν, η ενοχική στάση και η ανεξήγητη ανοχή απέναντι σε τραμπούκους και τρομοκράτες, η διγλωσσία απέναντι στο μεταναστευτικό (αντί της εύκολης συγκίνησης χρειαζόμαστε δραστικές πολιτικές), η δυσανεξία απέναντι στις μεταρρυθμίσεις που έχει ανάγκη ο τόπος, η δαιμονοποίηση του κέρδους ή της επιχειρηματικότητας, η αποστροφή προς την αριστεία, κλπ... Η υπόθεση Ξηρού δεν είναι απλώς λάθος, είναι πολιτική ηλιθιότητα. Η επιστροφή του κομματισμού και του μαθητοπατερισμού στα ΑΕΙ είναι πολιτιστικό έγκλημα. Η Αριστερά πρέπει να απαλλαγεί από τα συντηρητικά ανακλαστικά ή τις ιδεοληψίες της και να διδαχτεί από ό, τι συμβαίνει στον υπόλοιπο κόσμο. Ο Αριστείδης Μπαλτάς έχει εμπειρία του τι σημαίνει πανεπιστήμιο στην Γαλλία, στην Γερμανία και αλλού. Έτσι μακριά από πατερναλισμούς και βιαστικές, "αξιωματικές" αποφάσεις, οφείλει πρωτίστως να διαβουλευθεί με όλους για το είδος της παιδείας και του πολιτισμού που θέλουμε. Εδω χρειάζεται ένα ριζοσπαστικά καινούριο όραμα κι αυτό δεν μπορεί να είναι υπόθεση κομματικών ινστρουκτόρων ή τεχνοκρατών αλλά ανθρώπων που διανοούνται ελεύθερα και μπορούν να καταθέσουν θεωρία και ιδέες. Νέες ιδέες, κι όχι μπαρούφες. Να τι λείπει από τη νέα κυβέρνηση έστω κι αν οι ιδέες υπήρξαν ανέκαθεν προνομιακό πεδίο της Αριστεράς.    

Από την εποχή του Κωνσταντίνου Τρυπάνη, της Άννας Ψαρούδα-Μπενάκη ή του Θάνου Μικρούτσικου είχαμε να δούμε στο ΥΠΠΟ έναν άνθρωπο στοιχειωδώς γνώστη του αντικειμένου. Ίσως γι αυτό και οι προσδοκίες να είναι εξαιρετικά υψηλές. Εξίσου επιτυχής ήταν η επιλογή της αρχαιολόγου Μαρίας Βλαζάκη για τη θέση της γενικής γραμματέως. Τα πρώτα δείγματα γραφής του κ. Ξυδάκη είναι θετικά εφόσον προσπαθεί να βάλει τάξη σε πολιτιστικούς θεσμούς που επιτροπεύονται από το κράτος. Όπως π.χ. το Μουσείο της Ακρόπολης που θα αποκτήσει επιτέλους μετά από πέντε χρόνια διευθυντή και μάλιστα μετά από διεθνή διαγωνισμό, το ΕΜΣΤ ή το Εθνικό Θέατρο. Μικρή ένσταση: ο νόμος πρέπει να εφαρμόζεται παντού και προς όλους, τόσο από πλευράς ουσίας όσο από πλευράς τύπων. Ο κ. Ξυδάκης, στη διαμάχη του με τον κ. Χατζάκη έχει και κατ´ αρχήν και κατ´ αρχάς δίκαιο. Όταν διορίζεσαι από έναν υπουργό επειδή πήγες στην προεκλογική συγκέντρωση ενός πρωθυπουργού, είναι αστείο να επικαλείσαι το νόμο ή την δεοντολογία. Βεβαίως και ο νόμος προβλέπει πως το εκάστοτε ΔΣ απολύει τον εκάστοτε διευθυντή. Μόνο που τα ΔΣ συγκροτούνται συνήθως από τους άμεσα εμπλεκομένους, εν είδει κολεγιάς. Θυμάμαι τη στιγμή αυτή τον κ. Χατζάκη να χαριεντίζεται καθ´ υπερβολήν με τον σκηνογράφο του και μέλος του ΔΣ  κ. Μετζικώφ σε μπουζουκολάγνα εκπομπή του  Σπύρου Παπαδόπουλου. Προσωπικά ένοιωσα θυμό και προσβολή όταν είδα την "Πρόβα νυφικού" της Ντόρας Γιαννακοπούλου, τόσο για την ευήθεια του όλου εγχειρήματος όσο και για την ψευδοπατριωτική τηλεαισθητική του. Επίσης συγκρίνω τον αξιοπρεπή τρόπο με τον όποιον απεχώρησε ο Γιάννης Χουβαρδάς μετά από μια εξαιρετική θητεία και βγάζω συμπεράσματα.

Τι χρειαζόμαστε; Αξιοκρατία και έμπνευση. Νέα πρόσωπα και νέες ιδέες, εξωστρέφεια, άνοιγμα τον εθνικών δυνάμεων στο κόσμο και υποδοχή του κόσμου στην πατρίδα μας. Αξιοποίηση της περιφέρειας και όλων εκείνων των προσώπων που ζουν χρόνια στο περιθώριο. Χρειαζόμαστε έναν πολιτισμό που δεν θα υπαγορεύουν οι ελίτ και ο φανφαρονισμός τους, που δεν θα αρκείται στο πυροτέχνημα και στην δημοσιογραφική σπέκουλα αλλά θα είναι συγχρόνως "ψυχαγωγικός" αλλά όχι φαντασμαγορικός, σύγχρονος αλλά και βαθιά ανθρωπιστικός. Και που θα ακουμπά στη παράδοση στοχαστικά για να ονειρευτεί το μέλλον. Αν όχι εμείς, αν όχι η Αριστερά, τότε ποιος;

ΥΓ. Αυτόνομες φωνές, νομάδες δημιουργοί μας δείχνουν το δρόμο. Δεκάδες ξένοι  καλλιτέχνες ή επιμελητές αποφασίζουν να ζήσουν και να δημιουργήσουν στην Ελλάδα. Αυτό είναι πολύ παρήγορο. Το ίδιο κάνουν και εκατοντάδες Έλληνες καλλιτέχνες στο εξωτερικό. Πολλές ελληνικές γκαλερί δείχνουν αλλοδαπούς δημιουργούς ενώ π.χ. μετά τη Βέρνη ο Νάκης Παναγιωτίδης θριαμβεύει τώρα στο Macro της Ρώμης. Όσο πιο πολύ ανοιγόμαστε, τόσο πιο πολύ κερδίζουμε. Αρκεί να βελτιώσουμε στοιχειωδώς την καθημερινότητας μας. Να σταματήσει λ.χ. αυτή η ιδιότυπη κατάσταση πολιορκίας στο κέντρο της Αθήνας που τρελαίνει τους ντόπιους και τρομάζει τους ξένους. Είναι αντιαριστερό να παραδεχτούμε πως είμαστε μια τουριστική χώρα και πρέπει να συμπεριφερόμαστε ανάλογα; Μπορούν εκατό παράφρονες να διαλύουν συστηματικά τη ζωή του συνόλου; Δεν είναι καιρός να δημιουργούμε αντί να καταστρέφουμε;  Οφείλουμε, τέλος, να διεκδικήσουμε το πολιτιστικό μας μερίδιο στην Ευρώπη τώρα, τη στιγμή ακριβώς της πιο σκληρής διαπραγμάτευσης για να αποδείξουμε εν τοις πραγμάσιν και το άλλο πρόσωπο της Ελλάδας. Εμπιστευόμενοι τους κατάλληλους ανθρώπους από το θέατρο, τη μουσική, το σινεμά, τις εικαστικές τέχνες, κλπ. Να τους ταράξουμε στον πολιτισμό, σύντροφοι! Μήγαρις έχουμε και τίποτε άλλο; 

Πηγαίνοντας στο Βερολίνο θα προσπαθήσω να διοργανώσω μια έκθεση Ελλήνων καλλιτεχνών μέσα στο Pergamonmuseum. Φανταστείτε τον Κανιάρη, τον Κουνέλλη, τη Διοχάντη, τον Λάππα ή τον Αληθεινό γύρω από το βωμό του Διός. Επίσης θα προτείνω στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, σε συνεργασία με τους εκεί συναδέλφους, έκθεση με θέμα το σώμα από την αρχαιότητα ως σήμερα. Πιθανός τίτλος: "Γυμνότητα, το ρούχο των θεών". Τώρα που απομακρύνθηκε ο ανεκδιήγητος κ. Κακαβάς, τα πράγματα θα είναι πιο εύκολα και προπαντός πιο επιστημονικά. Είμαστε μια μικρή χώρα γι αυτό και πρέπει να κάνουμε επειγόντως μεγάλα, ευφάνταστα πράγματα. 

ΥΓ. Κ. Πρωθυπουργέ, κ. Αν. Υπουργέ πολιτισμού, με επιστολές μου σας ενημέρωσα για τον θησαυρό που κρύβεται στον Ιερόν Βράχο και στους χώρους του παλιού μουσείου της Ακρόπολης. Εκεί θα μπορούσε να διοργανώνεται κάθε δυο χρόνια μια μείζων έκθεση-σύμβολο του κοινού μας ευρωπαϊκού πολιτισμού με συγκεκριμένα αριστουργήματα από τα μεγαλύτερα μουσεία του κόσμου, τα οποία θα συνυπάρχουν για λίγο με έναν κούρο, ένα επιτύμβιο του τετάρτου αιώνα ή, γιατί όχι, έναν παλαιολόγειο Αρχάγγελο ή την Παναγία του Μέρωνα, την Τζοκόντα αυτή του Βυζαντίου. Ένας μικρός αριθμός αριστουργημάτων που θα σηματοδοτεί χωρικά και χρονικά την αφετηρία του κοινού ευρωπαϊκού μας πολιτισμού .Ξεκινήστε τώρα!