Ελεγεία

Ελεγεία για έναν ανώνυμο βοσκό και άλλα δεινά

Κτηνοτρόφος απαγχονίστηκε προχτές στην Βροντού Πιερίας όταν του θανάτωσαν 1600 αιγοπρόβατα. Κάντε το εικόνα. Πρόκειται για σύγχρονη τραγωδία. Πρόκειται για την μεθοδευμένη έκλειψη της φύσης ως αρχέγονης υπόστασης έξω από την ανθρώπινη δράση αλλά και της αδιαμεσολάβητης σχέσης μας προς αυτή. Μια σχέση που ο τεχνοκρατικός πολιτισμός καταστρέφει. Πρόκειται για μιαν Νέμεση χωρίς Κάθαρση.
Αυτό που κατέθλιψε έως θανάτου τον βοσκό - ποιμένα, δεν ήταν η οικονομική χασούρα αλλά η απώλεια του ποιμνίου. Η καταστροφή της σχέσης. Το κόψιμο του δεσμού. Το χάσιμο του νοήματος της ζωής του. Ένα νόημα που όλοι ψάχνουμε και που στην περίπτωση του κτηνοτρόφου το αντικατέστησε με την εκούσια, προσωπική του θυσία. Μετά την ακούσια θυσία του κοπαδιού του. Διάβολε, για ψυχές μιλάμε εδώ. Έστω και αλόγων (;) όντων. Άλλος χάνει το σκυλάκι του και τρελαίνεται, άλλος τα πρόβατα του και αυτοκτονεί απ' τον καημό του όπως σπάραξε η μάνα του. Έναν καημό που ποτέ δεν θα καταλάβει το απρόσωπο, αμείλικτα ορθολογικό κράτος. Έναν καημό, τελευταία απόδειξη ανθρωπιάς. Ή καλύτερα ενσυναίσθησης του ενός έμβιου όντος προς το άλλο. Τα ως τώρα στοιχεία λένε ότι έχουν θανατωθεί - όπως έχουν θανατωθεί - πάνω από μισό εκατομμύριο ζώα! Χωρίς ουσιαστικά να κατανοήσει κανείς το γιατί και χωρίς να ανοίξει ρουθούνι. Υπάρχουν πολύ σοβαρές αντιρρήσεις και συγχρόνως έντονες καταγγελίες για πολιτικές σκοπιμότητες. Αναζητήσετε και εδώ τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τους οπεκεπέδες. Θα μου πείτε, γι' αυτό δεν εκτρέφονται τα ζώα; Για να σφάζονται! Όμως ακόμη κι αυτή η στυγνά πρακτική διαδικασία εκμετάλλευσης του ζωικού κεφαλαίου και η ανάλωση - κατανάλωση του ακολουθεί μια κανονικότητα, έχει ένα τυπικό επιλογής και ανώδυνης θανάτωσης. Δεν χαρακτηρίζεται από αυτή την ισοπεδωτική εξολόθρευση που αγγίζει τα όρια της γενοκτονίας. Σαν τον βοσκό - σκιαγράφηση του Καλού Ποιμένα - του Παπαδιαμάντη, ο αυτόχειρας κτηνοτρόφος δεν βρίσκει νόημα ζωής μακριά από το κοπάδι του. Κι όμως. Για αυτόν και για την θυσία του εμπρός στην ακατανόητη για το μυαλό και την συνείδηση του, βία του κράτους - κανένας δεν θα κλάψει πέρα απ' την μάνα του. Κανείς δεν θα γράψει ένα θρηνητικό τραγούδι πέρα από το στωικό μοιρολόι της. Αυτοί οι άνθρωποι, οι τόσο ακατανόητοι σ' εμάς τους αστούς κανίβαλους που βλέπουμε τα ζώα τους σαν μπριζόλες ή παϊδάκια, τείνουν να εκλείψουν μαζί με το φυσικό περιβάλλον, την φύση με την οποία συνυπήρξαν αρμονικά κι όχι ανταγωνιστικά αιώνες τώρα. Όπως εκλείπουν δραματικά, δεκαετία την δεκαετία, οι αληθινοί αγρότες, οι ερωτευμένοι με την παραγωγή τους, αντικαθιστάμενοι από εργολάβους των γεωργικών εκτάσεων που χρησιμοποιούν αλλοδαπούς εργάτες και από υπέρβαρους αγροτοσυνδικαλιστές που διεκδικούν κι άλλα επιδόματα αλλά και τις προνομίες των κρατικών υπαλλήλων που τελικά είναι. Η υπαρξιακή σχέση με τη γη απέλιπε  και τα πανάκριβα τρακτέρ τα έχουν οι αρειμάνιοι ιδιοκτήτες τους για να κλείνουν τους δρόμους - όταν δεν τους διασχίζουν με τις Φεράρι που τους αγόρασε η μαμά τους. Είμαι άδικος; Υπερβάλλω; Ίσως...Δεν είμαι όμως υποκριτής όπως είναι οι περισσότεροι "αδικημένοι" ή αδικημένοι του κυρίαρχου μας συστήματος. Που πυορροεί δραματικά.

ΥΓ 1. Η αυτοχειρία του τσοπάνου στην Πιερία συνέπεσε με το αποτρόπαιο φονικό του ανήλικου στις Σέρρες ο οποίος δολοφόνησε με τις γροθιές του τις ίδιες τον ηλικιακά μεγαλύτερό του (!) δεκαεφτάρη, ερωτικό αντίζηλο. Πρόκειται για μίαν απροκάλυπτη, σωματική βία η οποία ασκείται καθημερινά στα σχολεία, στα πάρκα, στους δρόμους και αντακλά την καθόλου βία που ενδυμεί πια στην κοινωνία μας. Ο επιθετικός, εγκληματικός συχνά, τρόπος που οδηγούμε αλλά και η ανυπαρξία σχετικής αστυνόμευσης δείχνουν το βαθμό της συλλογικής παρακμής...Κι αυτή η σχεδόν θεσμοποιημένη βία φτάνει βέβαια κι ως τα κράσπεδα του κράτους του ίδιου. Του μεγάλου παραγωγού και εμπνευστή της!

ΥΓ 2. Μιλώντας για εφηβικές τρέλες που εξάλλου είναι γνώρισμα κάθε γενιάς και εποχής αναφέρω εδώ ένα παράπτωμα του ατίθασου μαθητή Μ.Καραγάτση αλλά και της φοβερής τιμωρίας που του επεφύλαξε ο πατέρας του γι' αυτό. Ο πατέρας του Καραγάτση ήταν διευθυντής τράπεζας και υπηρέτησε κατά καιρούς στα Τρίκαλα, στον Πύργο, στο Αίγιο, στη Λάρισα, στη Θεσσαλονίκη, στην Κρήτη. Το Δημοτικό ο μελλοντικός συγγραφέας το παρακολούθησε στο Αρσάκειο της Λάρισας, όμως τα γυμνασιακά του χρόνια —από το 1922 έως το 1924— τα πέρασε στη Θεσσαλονίκη. Γιατί; Γιατί εκεί τον έστειλε ο πατέρας του για τιμωρία. Είχε, βλέπετε, πλαστογραφήσει την υπογραφή του σε σχολικό έλεγχο! Ας πούμε εδώ ότι τα καλοκαίρια της παιδικής του ηλικίας τα περνούσε στη Θεσσαλία, ειδικότερα στο χωριό Ραψάνη. Διαβάζοντας κάτω από ένα καραγάτσι, το δέντρο που το δάνεισε το ψευδώνυμο του... 

Στις φωτό τα τόσο επίκαιρα έργα του Γιάννη Τζερμιά που εκτέθηκαν πρόσφατα στο Πολιτιστικό Κέντρο Μελίνα Μερκούρη.