Ο Νέος Ερωτόκριτος!

Και Πολύ Νέος Ερωτόκριτος! Σουξεδιάρης!

Όσο αξίζεις εσύ Κωνσταντή Καραμαλή

Δεν αξίζουν μαζί όλοι οι καραμαλικοί!

(Παραδοσιακό της Πρώτης Σερρών)

Τζάκι που δεν καπνίζει

Φαμίλια που δεν ορίζει

(Παροιμία της Βουλής των Ελλήνων)

Απ'την Ραφήνα κίνησε

Γαλάζια πεταλούδα 🦋

Στη Κρήτη προσγειώθηκε

Με βιάση και μ' ασπούδα. 

Κι η Όλγα τον χαιρέτησε 

Με τη λευκή βερμούδα

"Καλώς τον τον Καραμαλή 

Καλώς τόνε το Βούδα"!

Εδώ δεν είναι Μύκονος

Δεν είναι Ματογιάννι

Εδώ ορίζουν σύντεκνοι 

Και η Κεφαλογιάννη!

Ρεφρέν:

Δε φταίει το τραγουδάκι του

Δε φταίει κι ο λυράρης

Μον' φταίει ο πρωθυπουργός

Που είναι μαραζιάρης!

Γκοφρέν:

Καραμανλής 'Ρωτόκριτος, Προκόπης Αρετούσα

Μαζί τα κανονίσασι, τα φιάξα', τα γροικούσα'

Και κάμασιν απόφαση τη σήμερον ημέρα

Πως με Κυριάκο αρχηγό δεν βλέπουν άσπρη μέρα.

Κουπλέ:

Δικιά σου είναι η λαλιά

Μα άλλου το τραγούδι

Βαρδής θε' να'ναι ο ποιητής

Κι η Όλγα, τ' ανηψούδι!

Κουντουπιέ:

Κυριάκο, κοντοτιέρο μου

Στο άτι σου ανέβα

Κι έπαρε το σκουτάριν σου

Κι έπαρε τη Μαρέβα...

Ιδιόμελο: 

Εσύ δεν είσαι μπαίγνιο

Εσύ είσαι Μητσοτάκης

Που σ' αγαπάει η Αμερική

Κι αυτός ο Μπαϊντενάκης!

Ρακόμελο:

Όσοι γενούν πρωθυπουργοί

Θέλουν να ξαναγίνουν *

Όντε τη μάθουν τη δουλειά

Σ' άλλους δεν την αφήνουν.

Τσικουδιά:

Σαν τον Αλέξη το μιτσό

Που όλο και γιαγαίρνει

Όντε γυρίσει ο τροχός

Πάλι τα καταφέρνει! 

* Και γ@μώ τα πολιτικά σχόλια!

 Που 'σαι Παπαγιαννίδη να ζηλέψεις! 

Βέβαια, ως μέλλων ΥΠΠΟΕΠ, Υπουργός Πολιτισμού και Επισυνάψεων, έχω πολιτικό ένστικτο.

Φωτογραφία: Τα γατάκια της εξουσίας (στην αγκαλιά της εξουσίας). Τί να μάς πει τώρα ο Κρατερός! Εδώ ο Χατζηνικολάου και κωλώνει.

Και πρόζα!

Κυριάκο κάτσε φρόνιμα να γίνεις νοικοκύρης...

(Κλέφτικο)

Να σας τα πω λοιπόν και με πρόζα... Αφού δεν καταλαβαίνετε από ρίμες. Η Νέα Δημοκρατία είναι κεντρικό μαγαζί, με παράδοση και με προσοδοφόρες, οικονομικοπολιτικές επισυνάψεις εσωτερικού και εξωτερικού. Δηλαδή είναι ταυτισμένη με το ντόπιο και το διεθνές κεφάλαιο και με την εγχώρια, μπουρζουαδο - κομπραδόρικη, ιθύνουσα τάξη. Αυτούς δηλαδή που στην Αμερική του 1900 ονόμαζαν Robber Barons. Τουτέστιν ληστοβαρώνους. Ή, λούμπεν μεγαλοαστούς. Έχει γράψει για αυτούς ολόκληρο κεφάλαιο ο Χομπσμπάουμ στο ογκώδες βιβλίο του "Η εποχή του κεφαλαίου", εκδόσεις του ΜΙΕΤ.

Άρα, ένα τέτοιο μαγαζί δεν μπορεί να αφήνεται στην απειρία των golden boys ή τα καπρίτσια των gay συμβούλων το Μαξίμου. Εδώ τρέχουν μπίζνες και δεν επιτρέπεται να τις αφήνουμε στις διαθέσεις του κάθε Γιατρομανωλάκη. Τα παλιά αφεντικά, ήγουν οι παραδοσιακοί ιδιοκτήτες του κόμματος, είναι πάλι εδώ άγρυπνοι και μάλιστα είναι και ετοιμοπόλεμοι. Αυτά σήμαιναν οι δηλώσεις Καραμανλή. 

Συνεπώς ο πάλαι ποτέ κραταιός και αμετακίνητος Μητσοτάκης, τώρα που οι δημοσκοπήσεις πήραν την κατηφόρα, είναι εύλογο να αμφισβητείται και από τους καραμανλικούς και από τους Σαμαρικούς. Αλλά και από εκείνους τους πικραμένους που δεν αξιοποίησε σε υπουργικές θέσεις όπως έκανε με τον κ. Πικραμένο! Άρα... Άρα, άρχισαν τα όργανα! Με πρώτη την Κεφαλογιάννη, το δελφίνι δελφινάκι, με τη λύρα της και από πίσω βέβαια τον θείο της, τον Βαρδή, με το λουρί... Ποιόν Βαρδή; Τον φίλο ντε του Αλέξη και της Περιστέρας! 

 Για μένα όμως ερώτημα δεν είναι τι θα κάνει τώρα ο Κυριάκος. Αλλά, βέβαια, τι θα κάνει η Ντόρα!

ΥΓ.

Τα μαθες κυρά Ντόρα μου τα θλιβερά μαντάτα; Σαμαρικοί προβάλανε και πορπατούν στη στράτα. Και το σαμάρι είναι μπλιό πολλά καμαρωμένο.

 Και το μικρό τ' αδέλφι σου διπλά χαντακωμένο: Καραμανλής 'ρωτόκριτος, Προκόπης Αρετούσα, μαζί τα κανονίσασι, γροικούσα' και ακούσα'. 

Κι απ'εκεί βγάλασι βουλή τη σήμερον ημέρα, 

πως με Κυριάκο στη Βουλή δεν βλέπουν άσπρη μέρα...

Κι η Όλγα που την κλείδωσες εις το αρμάρι μέσα, ωραία σου την έφερε με εκείνο τον μπουhέσα...

(Συνεχίζεται)

Φωτογραφία: Πιετά, βαθειά πολιτικό έργο. Μια νέα μητέρα, σαν κάπως μεγάλη αδερφή, κι ο γιος της που έπεσε...(Καθολική εκκλησία της Βέρνης)

Ο τρόμος του Αυγούστου

(Αύγουστο κλαίω τους νεκρούς μου...

...Μνήμη Σμύρνης) 

... ποτέ δεν συνήθισα τους ανθρώπους, αλλά αυτό είναι μια άλλη μου αναπηρία...

                                             Δ. Δημητριάδης

 Παράξενο καλοκαίρι, καταχνιά, κατακλυσμοί και τρελός άνεμος, παράξενη, τρομαχτική εποχή με αλλαγές, αφανείς ή φανερές. Που επιταχύνονται χωρίς να μπορεί κανείς να προβλέψει εύκολα τις συνέπειες. 

Οι άνθρωποι διεκδικούν απελπισμένοι ό,τι η διαφήμιση της ευτυχίας τούς υπόσχεται, λίγες, ανέφελες δηλαδή διακοπές, ένα ταξίδι που θα ισοφαρίσει όλα τα προηγούμενα κακά, τις εκπτώσεις της καθημερινότητας τους, έναν άνθρωπο που θα έχει όλες τις αρετές των lifestyle περιοδικών και καμιά, ανθρώπινη, αδυναμία. Μια ευκαιρία να ξεφύγουν από την εγκλωβισμένη ζωή τους, τον παγιδευμένο τους εαυτό. Την πανδημία και την κρίση. Ο Αύγουστος καθίσταται έτσι ένας περιφραγμένος, ιδιωτικός παράδεισος, στον οποίο ο καθένας θέλει απελπισμένα να τρυπώσει. Έστω για λίγο. Φυγή, απόδραση, απομάκρυνση, άγονη γραμμή, κατασκευή του «εξωτικού», αντικατοπτρισμός του μακρινού ορίζοντα που παρασύρει και ελευθερώνει.

 Προσωπικά, κάνω τον Αύγουστο τις σκέψεις ή τους απολογισμούς που οι άλλοι πραγματοποιούν την Πρωτοχρονιά. Αυτόν το μήνα είναι όλες μου οι επέτειοι, οι επιτυχίες και οι ήττες. Αύγουστο κλαίω τους νεκρούς μου. Αύγουστο αποφασίζω ν' αλλάξω, κι όσο πιο σοφός, δηλαδή πιο μεγάλος γίνομαι, συνειδητοποιώ ακόμη πιο βαθιά πόσο ανώφελες είναι όλες αυτές οι αλλαγές. Οι επιλογές μιας ζωής.

 Είμαστε οι επιθυμίες και οι αδυναμίες μας, είμαστε οι κερδισμένες στιγμές που όμως κάποτε θα πληρωθούν με το παραπάνω, είμαστε κάτι χαρακωμένοι, ανάποδοι καθρέφτες, μάσκες πληγωμένες, ατελείς υποκριτές που οφείλουν, πάντως, να υποδυθούν τέλειους ρόλους. Κι οι αγάπες μας πάντα αρχίζουν και τελειώνουν τον Αύγουστο, την εποχή των ορίων που παραβιάζονται και του κρεσέντο που διεκδικεί για μια στιγμή και μόνη την ένταση της αιωνιότητας. Μισές οι χαρές, κολοβές οι λύπες, εφόσον το κακό σέρνεται υπόγειο και ανεξέλεγκτο. Κάθε φορά που τολμάς να δεις έξω απ' το καβούκι σου, το home-castle του χειμώνα ή το σκάφανδρο των διακοπών που λέγεται "καλοκαίρι", ο τρόμος του πραγματικού σε συντρίβει. 

Στις κοινωνίες των μαζικών ατομισμών η ζωή η ίδια είναι πρόβλημα μέγα, γι' αυτό και επισημοποιούνται τα λογής υποκατάστατα. Οι μοναξιές βαφτίζονται σχέσεις, οι ευκαιριακές συνευρέσεις δύο φιδιών κάτω απ' το ίδιο ξερολίθαρο, οικογένειες, τα παραισθητικά παιχνίδια που δημιουργεί ο κάθετος ήλιος όταν φωτίζει έκκεντρα τα πρόσωπα, έρωτες, κ.ο.κ. Μεγαλωμένοι με μελό και happy end και με πάθη τόσης διάρκειας όση χωράει ένα σίριαλ, καταθλιβόμαστε αθεράπευτα όταν βλέπουμε πόσο άσχημη είναι η ζωή όταν την ομορφιά την ψάχνεις σ' ένα ηλιοβασίλεμα, κάπου πέρα μακριά κι όχι σε όσα εσωτερικά πράγματα σού επιτρέπουν να την δικαιούσαι. Άνθρωποι σε δίπολα, σε τρίγωνα, σε ασύμπτωτες ευθείες, σε φαύλους κύκλους, υποκρίνονται πως αγαπάνε χαζεύοντας απλώς τον καθρέφτη τους, και τότε η ίδια τους η εικόνα ετοιμάζεται να τους κατασπαράξει. Δικαιοσύνη...

ΥΓ. Σαν σήμερα πριν εκατό χρόνια. Η ανείπωτη τραγωδία. Η εκδίκηση της ιστορίας. Ίσως γι'αυτό Αύγουστο πενθώ τους νεκρούς μου, κυρίως τους συμβολικούς, γι'αυτό πάλι Αύγουστο είμαι έτοιμος να πιστέψω σε μιαν ευτυχία που δεν έρχεται τελικά, ποτέ. Ίσως γιατί είναι πολύ ιδιοτελής, ίσως γιατί φιλοδοξεί να χτιστεί αποκλειστικά από υλικά καταδαφίσεως. Το κοινό μας λάθος, αυτό της Μεταπολίτευσης που το πληρώνουμε όλοι εξ αδιαιρέτου. Νεόπλουτοι, νεόφτωχοι, επηρμένοι, ειμαρμένοι, μαραμένοι κλπ. Επειδή είμαστε πάλι έτοιμοι να ξεχάσουμε, να συμψηφίσουμε, να συγχωρήσουμε ... μήπως και συγχωρεθούμε. Εξάλλου ο Αύγουστος προσφέρεται. Καυτός σαν ερωτική αγκαλιά ή σαν inferno...

Σχέδιο: Αριάδνη Στεφανίδη

Όχι Επίδαυρος, Μαξίμου!

(Στον ζωγράφο Μάνθο Γαΐτη που το ζήτησε)

Μετά από τόσες μέτριες ή κακές παραστάσεις στην Επίδαυρο, το φετινό, θεατρικό καλοκαίρι, βαδίζοντας προς το τέλος του, μάς επιφύλασσε μιαν εξαιρετική, παραστασιακή εμπειρία. Ένα μοναδικό αισθητικό βίωμα που όμως ΔΕΝ προήλθε από τον αργολικό κάμπο. Ούτε και είχε σχέση με το φεστιβάλ Αθηνών. Κι έχει μεγάλη σημασία αυτό. Εκεί που οι επαγγελματίες και οι σταρ και οι επώνυμοι του χώρου απέτυχαν, ήρθαν οι σεμνοί και άγνωστοι ερασιτέχνες και πραγματικά κέρδισαν τις εντυπώσεις. Αναφέρομαι, όπως όλοι θα καταλάβατε, στην εξαιρετική παράσταση πού βιώσαμε οι αληθινά θεατρόφιλοι χτες και προερχόταν - Ποιός να το έλεγε; - από το... Μαξίμου. Δέος και έκστασις! Θαύμα ιδέσθαι!

 Επειδή ειλικρινά το λιτό όσο και εμπνευσμένο διάγγελμα του πρωθυπουργού - Δεν λες πολλά όταν δεν πρέπει να πεις τίποτα, η ουσία της δραματικής πράξης - είχε όλα τα στοιχεία ενός πολύ καλού θεάτρου. Είχε, άποψη, είχε σκηνοθεσία, είχε υποκριτική, είχε κείμενο, είχε σωστούς φωτισμούς και λιτό αλλά υποβλητικό σκηνικό, τα είχε όλα! Και παρότι επρόκειτο ουσιαστικά για έναν μονόλογο, το όλο δρώμενο, αν και ολιγόλεπτο, δονούνταν από απίστευτη εσωτερική ένταση. Σπάνια μία τόσο μεστή, σκηνική δράση μπορεί συγχρόνως να καλύπτει απόλυτα τον ορισμό του minimal. Σύγχρονο θέατρο με τα όλα του.

Αληθινά ευρηματικός ο άγνωστος μου σκηνοθέτης. Να είναι η ίδια η κ. Κατερίνα Ευαγγελάτου, διευθύντρια κατ' ανάθεση των φεστιβάλ Αθηνών - Επιδαύρου και εκλεκτή της κυρίας Μενδώνη; (Άσχετο: Όποτε αναφέρω το όνομα "Μενδώνη"  το μυαλό μου πηγαίνει αυτόματα στο τραγούδι του Στράτου Διονυσίου "Δεν τελειώνει, δεν τελειώνει, δεν τελειώνει. Είναι φλόγα που ανάβει και φουντώνει..." Όλη η Ελλάδα ένας πολιτισμός)!

Να είναι άλλος, γνωστός σκηνοθέτης και ηθοποιός, φίλος του πρωθυπουργού, που για λόγους σεμνότητας ή επειδή έχει ακόμα κάποια ζητήματα με τη δικαιοσύνη, δεν θέλει να γίνει γνωστό το όνομά του; Ό,τι και να συμβαίνει το αποτέλεσμα ήταν εξαιρετικό. Όμως, οφείλω εδώ να πω ότι ο σκηνοθέτης της παράστασης είχε ένα εξαιρετικό, έμψυχο υλικό να διαχειριστεί. Ο πρωθυπουργός σε αυτή του την ερμηνεία υπήρξε ειλικρινά απαράμιλλος. Μου θύμισε τον Δημήτρη Χορν στον "Ερρίκο 4ο" αλλά και τον Αλέξη Μινωτή στην άλλη, μυθική παράσταση "Ιωάννης Γαβριήλ Μπόρκμαν". Παλιό, κλασικό, ελληνικό θέατρο χωρίς μεταμοντερνίστικες εξυπνάδες ή ερμηνευτικούς ακκισμούς αλλά σφραγισμένο από την διαχρονική αξία του κλασικού.

 Ο πρωθυπουργός εκφώνησε το ΛΙΤΌ, συμβολικό κείμενο του ισορροπώντας ανάμεσα στην δίκαιη οργή ενός ανθρώπου που τον κατηγορούν άδικα αλλά και στην αξιοπρεπή σιγουριά εκείνου που ξέρει βαθιά πόσο αθώος είναι. Απλά συγκλονιστικός. Αν όμως η υψηλή ηθοποιία του κ. Μητσοτάκη - Μην ξεχνάμε: ηθοποιός σημαίνει= ποιώ ήθος- σίγουρα θα μας μείνει αλησμόνητη, ο κειμενογράφος του εν λόγω μονόπρακτου είναι ασφαλώς όλα τα λεφτά. Κυρίως επειδή κατάφερε να κινηθεί "σχεδόν ανεπαισθήτως" όπως θα έλεγε και ο Καβάφης, ανάμεσα στον βαθύ συναισθηματισμό των μονολόγων του Τσέχωφ αλλά και σ' ένα γενναία πολιτικό θέατρο σαν αυτό που έκανε ο Μπρεχτ. Δεν μπορώ να γνωρίζω ποιος είναι ο άγνωστος λογογράφος του Μαξίμου , ο μεγάλος, δραματικός συγγραφέας που συνέταξε ένα τέτοιο κείμενο. Όμως γνωρίζω και αναγνωρίζω, από την αναγνωστική και διδακτική μου εμπειρία, από τη σχέση μου με το τμήμα θεατρικών σπουδών του ΕΚΠΑ, πως πρόκειται για ένα μεγάλο ταλέντο. Ένα ταλέντο που μας έλειπε δραματικά καθώς το νέο ελληνικό θέατρο στερείται πλέον των κορυφαίων του. Δηλαδή του Καμπανέλλη, του Ζιώγα, του Μουρσελά, του Μάτεσι, του Σκούρτη. Στερείται τέλος ενός σουρεαλιστικού όσο και αναρχικού χιούμορ που να λοιδορεί όλα τα στερεότυπα όπως εκείνο του αείμνηστου φίλου μου Μποστ. Δεν θέλω να πω περισσότερα καθώς ακόμα βρίσκομαι υπό το καθεστώς βαθιάς συγκίνησης. Υπό το καθεστώς εκείνης της μυητικής, αισθητικής εμπειρίας που περιγράφουν αναλυτικά ο Αντόρνο και ο Μαρκούζε. Άμποτε αυτή η παράσταση να σημάνει την αληθινή αναγέννηση του δράματος, αρχαίου και νέου, στον τόπο μας. Γιατί, κακά τα ψέματα, ο σωστός Έλληνας, ο πρόστυχος, ο πολιτικοποιημένος, χωρίς θέατρο δεν ζει! Έλλην θα πει, κατά βάθος, Ζεν και θέατρο! 

Φωτογραφία: Ο ζωγράφος Σάββας Πουρσανίδης κι οι θεατρικότατοι "Μουσικοί" του όπως εκτίθενται στην Αποθήκη της Νικήτης, στη Χαλκιδική. Όλη η ενότητα ονομάζεται συμβολικά Theatrum Mundi. Είπαμε: Όλη η Ελλάδα... θέατρο.

Από τον Σκιαδαρέση στον Μπισμπίκη

Από τον Σκιαδαρέση  στον Μπισμπίκη

(Κρέοντα! Σε γ@μήσ@με)

Ε, εσείς εκεί στην Επίδαυρο... Ακούει κανείς; Δεν αντέχουν όλοι το τρομερό κοίλον. Ο Βασίλης Μπισμπίκης με τι θητεία, με τι προπαίδεια, με ποια τεχνικά μέσα, επελέγη για την Θυμέλη του σημαντικότερου θεάτρου του κόσμου; Είναι δυνατόν η επικαιρότητα ή η τηλεόραση να είναι το βασικό κριτήριο επιλογής για τέτοιους, μυθικούς ρόλους; Ο συγκεκριμένος ηθοποιός με την μονοδιάστατη φόρμα είναι, ίσως, καλός για τον ωμό νεορεαλισμό του Γιάννη Οικονομίδη όχι όμως και για την πολυδιάστατη προσωπικότητα του Κρέοντα. 

"Σκατά με φράουλες" δηλαδή! Όπως έλεγε κι η κινηματογραφική του μητέρα, η Αλίκη, στην πρόσφατη ταινία "Η μπαλάντα της τρύπιας καρδιάς". Ίσως, τελικά, ο Κρέων να είναι ο πιο αδικημένος, ερμηνευτικά, ήρωας του αρχαίου δράματος από τους νεότερους σκηνοθέτες. Όπου η μπραβούρα υπερκαλύπτει την ερμηνεία και η έλλειψη μέτρου και αυτοκριτικής είναι η μόνη "ύβρις" που επιβιώνει στον Αργολικό κάμπο. Με την"Κάθαρσιν" να είναι σταθερά απούσα...

ΥΓ. 1 Επίσης τι ντροπή τα μικρόφωνα στην Επίδαυρο, λες και βρισκόμαστε στο Δελφινάριο. Οι παλιοί ηθοποιοί, Ο Κωτσόπουλος, ο Μινωτής, η Συνοδινού κυριολεκτικά "νήστευαν" σαν τους βυζαντινούς αγιογράφους, πριν προσεγγίσουν το χώρο της ορχήστρας. Σήμερα μετά από τα ουίσκια και τις κραιπάλες, τις ντίσκο και τις ερωτοτροπίες, τη Μύκονο και την Πάρο νομίζουν ότι είναι σε θέση να ερμηνεύσουν. Χωρίς όμως ιερότητα δεν υπάρχει αποκάλυψη και χωρίς πίστη δεν γίνεται το θαύμα.

ΥΓ. 2 Καταλαβαίνω την καλή παράσταση όχι τόσο από τους διαλόγους, τη δραματική εξέλιξη ή τις συγκρούσεις των ηθοποιών αλλά κυρίως από τις σιωπές τους. Αυτόν τον κρίσιμο χρόνο που ο ηθοποιός δεν μιλάει αλλά υπάρχει στη μέγιστη του ένταση. 

Επειδή οι σιωπές απαιτούν- όσον αφορά στο θέατρο - πολύ μεγάλη, υποκριτική εμπειρία και συγχρόνως ευαισθησία. Οι σιωπές πάλι όσον αφορά στις ανθρώπινες σχέσεις, κρύβουν απίστευτη, ενστικτώδη σοφία. Πριν ακούσετε τις φωνές, τα λόγια ή τα ουρλιαχτά των ανθρώπων, αφουγκραστείτε τη σιωπή τους.

ΥΓ. 3 Ασκήσεις προβληματισμού: Στο ελληνικό τοπίο η φυσική δηλαδή ο αέρας, το φως, θάλασσα, μεταμορφώνεται σε μεταφυσική. Στην Επίδαυρο, συχνά, η ωραιότερη στιγμή της παράστασης, είναι η μαγική ώρα του δειλινού. Δηλαδή λίγο πριν αρχίσει το έργο.

Φωτογραφίες: 1. Ρενέ Μαγκρίτ, Ρόλοι χωρίς τα πρόσωπα τους. Μάσκες και φιλιά της σιωπής.

2. Ο Γιάννης Τσαρούχης ελέγχει τα κοστούμια του χορού στους ιστορικούς "Πέρσες" που ανέβασε ο Κάρολος Κουν το 1965. Δέος και έκσταση.

(Κρέοντα! Σε γ@μήσ@με)

Ε, εσείς εκεί στην Επίδαυρο... Ακούει κανείς; Δεν αντέχουν όλοι το τρομερό κοίλον. Ο Βασίλης Μπισμπίκης με τι θητεία, με τι προπαίδεια, με ποια τεχνικά μέσα, επελέγη για την Θυμέλη του σημαντικότερου θεάτρου του κόσμου; Είναι δυνατόν η επικαιρότητα ή η τηλεόραση να είναι το βασικό κριτήριο επιλογής για τέτοιους, μυθικούς ρόλους; Ο συγκεκριμένος ηθοποιός με την μονοδιάστατη φόρμα είναι, ίσως, καλός για τον ωμό νεορεαλισμό του Γιάννη Οικονομίδη όχι όμως και για την πολυδιάστατη προσωπικότητα του Κρέοντα. 

"Σκατά με φράουλες" δηλαδή! Όπως έλεγε κι η κινηματογραφική του μητέρα, η Αλίκη, στην πρόσφατη ταινία "Η μπαλάντα της τρύπιας καρδιάς". Ίσως, τελικά, ο Κρέων να είναι ο πιο αδικημένος, ερμηνευτικά, ήρωας του αρχαίου δράματος από τους νεότερους σκηνοθέτες. Όπου η μπραβούρα υπερκαλύπτει την ερμηνεία και η έλλειψη μέτρου και αυτοκριτικής είναι η μόνη "ύβρις" που επιβιώνει στον Αργολικό κάμπο. Με την"Κάθαρσιν" να είναι σταθερά απούσα...

ΥΓ. 1 Επίσης τι ντροπή τα μικρόφωνα στην Επίδαυρο, λες και βρισκόμαστε στο Δελφινάριο. Οι παλιοί ηθοποιοί, Ο Κωτσόπουλος, ο Μινωτής, η Συνοδινού κυριολεκτικά "νήστευαν" σαν τους βυζαντινούς αγιογράφους, πριν προσεγγίσουν το χώρο της ορχήστρας. Σήμερα μετά από τα ουίσκια και τις κραιπάλες, τις ντίσκο και τις ερωτοτροπίες, τη Μύκονο και την Πάρο νομίζουν ότι είναι σε θέση να ερμηνεύσουν. Χωρίς όμως ιερότητα δεν υπάρχει αποκάλυψη και χωρίς πίστη δεν γίνεται το θαύμα.

ΥΓ. 2 Καταλαβαίνω την καλή παράσταση όχι τόσο από τους διαλόγους, τη δραματική εξέλιξη ή τις συγκρούσεις των ηθοποιών αλλά κυρίως από τις σιωπές τους. Αυτόν τον κρίσιμο χρόνο που ο ηθοποιός δεν μιλάει αλλά υπάρχει στη μέγιστη του ένταση. 

Επειδή οι σιωπές απαιτούν- όσον αφορά στο θέατρο - πολύ μεγάλη, υποκριτική εμπειρία και συγχρόνως ευαισθησία. Οι σιωπές πάλι όσον αφορά στις ανθρώπινες σχέσεις, κρύβουν απίστευτη, ενστικτώδη σοφία. Πριν ακούσετε τις φωνές, τα λόγια ή τα ουρλιαχτά των ανθρώπων, αφουγκραστείτε τη σιωπή τους.

ΥΓ. 3 Ασκήσεις προβληματισμού: Στο ελληνικό τοπίο η φυσική δηλαδή ο αέρας, το φως, θάλασσα, μεταμορφώνεται σε μεταφυσική. Στην Επίδαυρο, συχνά, η ωραιότερη στιγμή της παράστασης, είναι η μαγική ώρα του δειλινού. Δηλαδή λίγο πριν αρχίσει το έργο.

Φωτογραφίες: 1. Ο Γιάννης Τσαρούχης ελέγχει τα κοστούμια του χορού στους ιστορικούς "Πέρσες" που ανέβασε ο Κάρολος Κουν το 1965. Δέος και έκσταση...

2. Ρενέ Μαγκρίτ, Ρόλοι χωρίς τα πρόσωπα τους. Μάσκες και φιλιά της σιωπής.

Εν ου παικτοίς

Εν ου παικτοίς

(Η γεωπολιτική του διεθνούς ψυχιατρείου)

"...Σε μία παρακμασμένη κοινωνία, οι άνθρωποι μπορούν αργά να κατευθύνουν ή αργά να κατευθυνθούν από την κουλτούρα του εμπορίου και να ποθήσουν διακαώς τη βία. Ίσως οι άνθρωποι έχουν μία βαθιά έμφυτη γνώση ότι κανένας πολιτισμός δεν διαρκεί για πάντα ότι και η πιο ειρηνική ευημερία πρέπει κάποια στιγμή να τελειώσει, και ίσως αυτό να είναι η ανθρώπινη φύση..."

Τζόναθαν Φράνζεν, Κραδασμοί, μετάφραση Γιώργος Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδόσεις Ψυχογιός

Χτες ο υπέργηρος πλανητάρχης, παρ' ότι τα χέρια του τρέμουν και το βήμα του είναι ασταθές, εκτέλεσε χειρουργικά από το γραφείο του, μέσω δορυφόρου και σε άμεση παγκόσμια αναμετάδοση, τον ηγέτη της Αλ Κάιντα. Μ' ένα πάτημα κουμπιού σκότωσε περιβόητο, Αιγύπτιο γιατρό Αλ Ζαουάχρι που κρυβόταν με την οικογένεια του σε καταφύγιο της Καμπούλ. Με τον ίδιο, τρομοκρατικά δημοκρατικό τρόπο δηλαδή που κι ο προηγούμενος Πρόεδρος των Δημοκρατικών, ο Μπαράκ Ομπάμα, είχε εκτελέσει σε live streaming αναμετάδοση και εν μέσω γελώτων και αμερικανικών αστείων, τον Μπιν Λάντεν. Προσωπικά με προβληματίζει βαθιά ως πολίτη του κόσμου και ο τύπος και η ουσία των δύο συμβάντων. Το ότι περισσότεροι από ποτέ το παιχνίδι παίζεται εν ου παικτοίς. Κι ότι η εκτέλεση ενός αντιπάλου είναι δικαίωμα του κάθε Μπάιντεν. Επιπλέον η εκτέλεση ενός επικηρυγμένου  είναι καί ψυχαγωγία και θέαμα. Όπως στο Φαρ Ουέστ. Μόνο που τώρα έχουμε τον συνδυασμό υψηλής τεχνολογίας και πρωτόγονου γκανγκστερισμού. 

Οι εικόνες που είδαμε είναι ανατριχιαστικές per se γιατί αποκαλύπτουν το φρικτό πρόσωπο της παγκόσμιας εξουσίας σήμερα. Δυνητικά, δηλαδή, ένας δορυφόρος μπορεί να στοχεύσει τον καθένα μας μέσα λ.χ στο μπαλκόνι, το μπάνιο ή και το καθιστικό, ανάμεσα σε φίλους ή κατά μόνας μ' ένα έξυπνο υπερόπλο και μετά σε κάποια, φωτεινή οθόνη να γράψουν απλώς : eliminated (Εξοντώθηκε). Επειδή έτσι κυνικά ένας οργουελικός μεγάλος αδελφός αποφάσισε.

Διαβάζουμε από το ΑΠΕ - ΜΠΕ:

"...Στενός κύκλος νομικών συμβούλων διαφόρων υπηρεσιών εξέτασε τις πληροφορίες της CIA και επιβεβαίωσε ότι ο Ζαουάχρι ήταν θεμιτός στόχος, με δεδομένο πως παρέμενε ο ηγέτης της Αλ Κάιντα. Την 25η Ιουλίου, ο αμερικανός πρόεδρος Μπάιντεν συγκάλεσε συνεδρίαση μελών-κλειδιών της κυβέρνησής του και συμβούλων για να λάβει την τελευταία ενημέρωση και να συζητήσει μαζί τους το πώς η εξόντωση του ηγέτη της Αλ Κάιντα θα επηρέαζε τη σχέση της Ουάσινγκτον με τους Ταλιμπάν, μεταξύ άλλων, σύμφωνα με τον αξιωματούχο. Αφού άκουσε τις απόψεις των υπουργών και των συμβούλων του, ο κ. Μπάιντεν ενέκρινε την πρόταση να διεξαχθεί «ακριβές αεροπορικό πλήγμα» με προϋπόθεση ότι θα ελαχιστοποιείτο ο κίνδυνος να υπάρχουν θύματα μεταξύ των αμάχων.

Το πλήγμα διεξήχθη στις 21:48 του Σαββάτου (ώρα ΗΠΑ· στις 04:48 της Κυριακής ώρα Ελλάδας) από UAV οπλισμένο με πυραύλους Hellfire." 

Δηλαδή...Ψεκάστε, σκοτώστε, τελειώσατε!

Εδώ ας πούμε ότι πριν ογδόντα χρόνια η φιλελεύθερη Δύση πολέμησε μέχρις εσχάτων επί πέντε και περισσότερα χρόνια για να συντρίψει τον ναζισμό και τον φασισμό. Με εκατομμύρια νεκρούς. Όμως οι νικητές του πολέμου δεν εκτέλεσαν τους κτηνώδεις αντιπάλους τους με συνοπτικές διαδικασίες, δεν τους δολοφόνησαν στα μουγκά και από μακρά αλλά τους δίκασαν με κάθε τυπικότητα και μετά την απολογία και την καταδίκη τους, επέβαλαν σε αρκετούς θανατικές ποινές. Αυτός είναι ο αξιακός πολιτισμός της Δύσης. Ή, τουλάχιστον, ήταν.

Στις μέρες μας, οι ΗΠΑ αφού δημιούργησαν την ισλαμική τρομοκρατία, στη συνέχεια την ανακήρυξαν σε κατ' εξοχήν εχθρό της Δύσης επειδή απλώς άλλαξαν τα γεωπολιτικά και τα οικονομικά τους συμφέροντα.  Στο απόλυτο κακό. Έτσι κυνικά και μανιχαϊστικά το Αφγανιστάν, το καλιφάτο, η Αλ Κάιντα, οι Ταλιμπάν, η Συρία κ.λπ έδωσαν γενναιόδωρα ψωμάκι σε όλες τις πολεμικές βιομηχανίες της Ευρώπης και της Αμερικής σχεδόν τρεις δεκαετίες... Αλλά και ένα σταθερό φόβητρο στον κάθε πολίτη του δυτικού κόσμου ώστε εκών άκων να κάτσει φρόνιμα μην αμφισβητώντας το status quo, δηλαδή την μαζική, δυτικού τύπου, τηλε - δημοκρατία που του έχει επιβληθεί. Τόσο "δημοκρατικά". Τώρα όμως  η ισλαμική δημοκρατία είναι το φάντασμα του εαυτού της και για αυτό πολιτισμένη δύση πρέπει να βρει επειγόντως καινούργιους αντιπάλους. Ιδού η λύση!

Την ίδια πάνω κάτω στιγμή της εκτέλεσης του Αλ Ζαουάχρι η άλλη υπέργηρη, η πρόεδρος της Βουλής Νάνσυ Πελόζι εισέβαλε, κυριολεκτικά, στην Ταϊβάν, δηλαδή το μαλακό υπογάστριο της Κίνας και διαχρονικό casus belli σε όποιον παρέμβει στις μεταξύ τους σχέσεις δημιουργώντας έτσι παγκόσμιο σάλο. Παραβιάζοντας κάθε κόκκινη γραμμή. Όμοια όπως το ΝΑΤΟ, δηλαδή, οι ΗΠΑ εισέβαλαν στην Ουκρανία, το μαλακό υπογάστριο της Ρωσίας περιφρονώντας το casus belli του Πούτιν εναντίον οποιουδήποτε αμφισβητήσει την ουδετερότητα της χώρας αυτής. Τα αποτελέσματα τα νιώθουμε ήδη όλοι στο πετσί μας. 

Μήπως, διερωτώμαι, η ipso facto ηγέτιδα δύναμη του δυτικού κόσμου έχει παραφρονήσει εντελώς; Μήπως όλο αυτό το άθλιο παιχνίδι δεν είναι τίποτε άλλο από την προσπάθεια ώστε να ισοπεδωθούν πλήρως όχι μόνο η οικονομία αλλά και η αντίσταση της Ευρώπης και να καταστούμε όλοι εμείς οι Ευρωπαίοι πολίτες, παρίες της Αμερικής; Με άθλιες πολιτικές ηγεσίες άθλιες και εξαθλιωμένους πληθυσμούς; Είναι δυνατόν η Ευρώπη με ηγέτες τύπου Μπερλουσκόνι και Τζόνσον και με προέδρους τύπου Ούρσουλας Φον Ντερ Τρέχα Γύρευε ή Σαρκοζί να πιστεύει πως μπορεί να έχει το οποιοδήποτε μέλλον; Με τον Ορμπάν και την Ουγγαρία μέσα και έξω από την Ε.Ε την Ρωσία; Υπάρχει ευρωπαϊκή κουλτούρα χωρίς τους Ρώσους; Από τον Αντρέι Ρουμπλιόφ ως τον Αντρέι Ταρκόφσκι; Το τέλος αυτής της μισερής, της μίζερης και γραφειοκρατικά διεκπεραιωτικής Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι προδιαγεγραμμένο. Αν ακολουθεί τέτοιες πολιτικές μικρονοϊκών πολιτικών.

 Μήπως, τέλος, κάποιοι δεν σκοτίζονται διόλου αν η υφήλιος έρθει στα πρόθυρα ενός τρίτου, παγκόσμιου πολέμου; Είναι δυνατόν μετά την Ουκρανία να θέλουν οι ΗΠΑ να διαλύσουν και την Ταϊβάν; Ο "παράφρων κλόουν" Τραμπ σύμφωνα με την διάσημη ρήση του αρχισυντάκτη των New York Times είχε άριστες σχέσεις και με τον Πούτιν και με τον Κινέζο Πρόεδρο. Ενώ δεν προκάλεσε ούτε μια πολεμική σύρραξη κατά την διάρκεια της θητείας του. Γι'αυτό κι ένα παντοδύναμο, οικονομικοπολιτικό σύστημα και όλα τα συστημικά μίντια προπαγάνδισαν και πέτυχαν την έλευση του Δημοκρατικού "σωτήρα". Είναι όμως καλύτερος, είναι ασφαλέστερος ο πλανήτης με τον παππού Μπαϊντένογλου στο τιμόνι του; Απαντήστε εσείς.

Προσωπικά πάντως δεν ανακουφίστηκα διόλου από την εκτέλεση του Αλ Ζαουάχρι. Αντίθετα. Τρόμαξα ακόμη περισσότερο...

ΥΓ.... Είμαστε ατελείς υποκριτές υποχρεωμένοι πάντως να υποδυθούμε τέλειους ρόλους...

Φωτογραφία: Από την έκθεση του Χρήστου Αντωναρόπουλου "Μεθεόρτια" στη Χίο.

Πούτιν: Δικτάτορας ή διδάκτορας;

ΑΕΙ και υποκρισία 

Ως διδάσκαλος του γένους ποζάρω δίπλα στον συνάδελφο Αδαμάντιο Κοραή. Έργο του ακαδημαϊκού Γιάννη Παππά, 1939, Χίος.

Ο πρόεδρος Πούτιν μπορεί να πέρασε μία πολύ δύσκολη άνοιξη αλλά το καλοκαίρι του είναι κάθε μέρα και πιο ευχάριστο. Έχει καταφέρει να στριμώξει τη Δύση καθιστώντας μπούμερανγκ τα εναντίον του μέτρα και έχει δημιουργήσει ένα ντόμινο οικονομικών κρίσεων στα κράτη της ευρωπαϊκής Ένωσης τρώγοντας ατάραχα πρωθυπουργούς σαν αυγοτάραχο ( χαβιάρι, ελληνιστί: gauche caviar). Και εν τέλει κατηγορώντας το ΝΑΤΟ για απληστία και επιθετικότητα περιμένει τον στρατηγό Χειμώνα για τα περαιτέρω.

 Από την άλλη πλευρά ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει ουσιαστικά τελειώσει και δεν μένει παρά να επισημοποιηθεί κάποτε το status quo που δημιούργησε η ρωσική εισβολή. Όμως όλην αυτή τη χαρά του Ρώσου δικτάτορα σκιάζει ένα απροσδόκητο γεγονός. Ένα χτύπημα κάτω απ'τη μέση:

Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, λέει, μετά από σημερινή απόφαση της συγκλήτου του, λέει, της 26ης Ιουλίου 2022, λέει, αφήρεσε από τον Βλαντιμίρ Πούτιν τον τίτλο του επιτίμου διδάκτορος που το ΕΚΠΑ τού είχε απονείμει, λέει, πριν από μερικά χρόνια. Συγκεκριμένα το 2001 και από το τμήμα οικονομικών σπουδών. Τέτοια απροσδόκητη καταστροφή! 

Συγχωρέστε μου το ίσως άκαιρο και οπωσδήποτε μαύρο χιούμορ αλλά όλα αυτά τα "λέει και ξελέει" από πλευράς ενός ανώτατου πνευματικού Ιδρύματος είναι υποκρισίες και ανοησίες. Αφήστε που αποκτούν τη συγκεκριμένη, κρίσιμη στιγμή της ευρωπαϊκής αναδίπλωσης και της ρωσικής, ενεργειακής αντεπίθεσης και μίαν πολιτική βαρύτητα αντιστρόφως ανάλογη προς το συμφέρον της χώρας μας. Αλλά και τις αρμοδιότητες ενός πνευματικού Ιδρύματος.

Ο Βλαντιμίρ Πούτιν καλώς ή κακώς είναι ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης της Ρωσίας επί μίαν εικοσαετία και ο άνθρωπος που δημιούργησε μια καινούργια υπερδύναμη από τα συντρίμμια της πρώην σοβιετικής Ένωσης. Υπερδύναμη που την κυβερνά ο ίδιος με σιδηρά πυγμή πατάσσοντας κάθε αντιπολιτευτική αμφισβήτηση και εφαρμόζοντας μια κατ' όνομα δημοκρατία. Κατ' ουσίαν όμως ακολουθώντας τους αρχαίους, ολιγαρχικούς τρόπους της μητερούλας Ρωσίας. Από τους Ρομανώφ ως τον μεγάλο πατερούλη. Γνωστά πράγματα τοις πάσιν. Μόνο οι δικοί μας οι ακαδημαϊκοί δάσκαλοι δεν ήξεραν και δεν γνώριζαν τίποτε για το παρελθόν αλλά και το παρόν του Βλαδίμηρου. Για αυτό σας λέω: Υποκρισία!

Από την άλλη τα πανεπιστήμια μας δεν πρέπει και δεν δικαιούνται ν' απονέμουν πνευματικούς τίτλους σε πολιτικά πρόσωπα τέτοιου μεγέθους που μάλιστα διαθέτουν παγκόσμια ισχύ κυρίως γιατί πρωτίστως τα ίδια αυτοεξευτελίζονται σαν τον Αρχοντοχωριάτη του Μολιέρου παίζοντας παιχνίδια εν ου παικτοίς και μάλιστα εκτός των παιδαγωγικών τους αρμοδιοτήτων. Απλώς για δημόσιες σχέσεις. Μία τέτοια μικρομέγαλη πράξη συνιστά - πώς να το πω κομψότερα; - απώλεια του ακαδημαϊκού μέτρου. Τουλάχιστον. Αφού όμως το ΕΚΠΑ το διέπραξε αναλαμβάνοντας τότε και τις ανάλογες ευθύνες, είναι τουλάχιστον αστείο τώρα να τα γυρίζει τούμπα υποστηρίζοντας το "είπα ξείπα". "Ο Πούτιν δεν είναι διδάκτορας είναι δικτάτορας"! Καλέ τί μας λες! 

Μια τέτοια πράξη θεωρώ ότι είναι ήκιστα ακαδημαϊκή και τα μάλα υποκριτική. Αφήστε που αποκτά και δυσανάλογα βαρύ πολιτικό εκτόπισμα για τη χώρα μας σε μία στιγμή πού οι σχέσεις της Αθήνας με τη Μόσχα βρίσκονται υπό το μηδέν. Κι αυτό δεν είναι διόλου ευχάριστο. Με τον Ερντογάν από την άλλη πλευρά να έχει καταστεί de jure ρυθμιστής της ρωσο-ουκρανικής κρίσης και να "κάνει παιχνίδι" μέσα από διεθνείς συναντήσεις στην Κωνσταντινούπολη. Αυτό θέλουμε;  Είμαστε σε θέση, έχουμε τη γνώση και κυρίως διαθέτουμε το κύρος να παίξουμε ένα τέτοιο πολιτικό σκάκι;

Αν λοιπόν σώνει και καλά το ΕΚΠΑ πρέπει να πάρει θέση για τον Πούτιν και την εισβολή στην Ουκρανία, τότε ας ομολογήσει εντίμως το mea culpa και ας παραιτηθούν τα μέλη της συγκλήτου διαμαρτυρόμενα. Ή, ας παραιτηθούν από τα ακαδημαϊκά τους αξιώματα τα μέλη εκείνης της συγκλήτου με τους εισηγητές της που υπερψήφισαν την αναγόρευση. Αυτό θα ήταν μία γενναία πράξη με παιδαγωγική διάσταση. Αφήστε που θα αποκαθιστούσε  το ούτως ή άλλως τρωθέν κύρος του πανεπιστημίου μας. Όμως τώρα;

Φωτογραφίες: Πανοραμική άποψη της αίθουσας των ρωμαϊκών ψηφιδωτών δαπέδου στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Πάτρας. Μια εντυπωσιακή ζωγραφική της πέτρας άψογα παρουσιασμένη. Και μια Συλλογή μοναδική στον κόσμο που περιλαμβάνει αποκλειστικά εκείνα τα δάπεδα που ανασκάφηκαν στο κέντρο της πόλης. Μοναδικό, τέλος, είναι το δωμάτιο της Αφροδίτης με το μαρμάρινο κατώφλι.

 Η θεά, εν προκειμένω, αυτοθαυμάζεται κρατώντας το καθρέφτη της και αξιοποιώντας μία πυξίδα (μπιζουτιέρα) ενώ ο Έρωτας στα πόδια της την υπηρετεί. Είναι ενδεικτικό ότι σε μια πρώτη εκδοχή της σύνθεσης η θεά ήταν ντυμένη. Σε μεταγενέστερη επέμβαση ο τεχνίτης την γύμνωσε! Νομίζω πως αυτή η θαυμάσια εικόνα του 3ου αι. μ.Χ αντιγράφει κάποιον χαμένο πίνακα μεγάλου ζωγράφου της κλασικής εποχής. Αφήστε που θυμίζει εντυπωσιακά και την Αφροδίτη του Βελάσκεθ που εκτίθεται στην Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου.

Οι επέτειοι της 10ης και της 24ης Ιουλίου

Η πολιτική και η πολιτιστική μας μοίρα

Θα

ήθελα, λόγω της ημέρας, να μεταφέρω στους απανταχού Έλληνες ένα ψύχραιμο μήνυμα αισιοδοξίας. Παρά τις εντυπωσιακές δυσκολίες των ημερών και τα πολιτικά παίγνια που βρίσκονται σ' εξέλιξη... Χωρίς να υποβαθμίζω διόλου το γεγονός ότι η σημερινή επέτειος της αποκατάστασης της δημοκρατίας συμπίπτει με τη μεγάλη πληγή της τουρκικής εισβολής και κατοχής. Σχεδόν μισόν αιώνα. Κι η μεγάλη μας ευθύνη του "Δεν Ξεχνώ". Ή, μήπως ξεχνάμε;
Επίσης, τέτοιες μέρες, το 2020 - συγκεκριμένα στις 10 Ιουλίου - ο θρησκολαϊκιστής Ερντογάν προκαλώντας εκ νέου ολόκληρη την χριστιανική Δύση και ανατρέποντας την κοσμική, κεμαλική παράδοση μετέτρεψε την Αγία Σοφία σε τζαμί προκαλώντας όχι αμελητέες φθορές στο μνημείο και προσβάλλοντας βάναυσα ένα πάνδημο συναίσθημα. Ως προς την τύχη και το μέλλον της Μεγάλης Εκκλησίας. Όμως οφείλουμε να θυμόμαστε ότι  και ως τζαμί, ο περικαλλής ναός  Haghia Sofia λέγεται πάλι. Έτσι λεγόταν πάντα και η ιστορία δεν αλλάζει από τα πρόσκαιρα καμώματα ενίων σατραπίσκων... Έτσι εξάλλου λέγεται κι ο σύγχρονος του, μικρότερος, γειτονικός ναός
" Άγιοι Σέργιος και Βάκχος" που λειτουργούσε με ανέκαθεν ως τζαμί. Κioutsouk Haghia Sofia λέγεται! Δηλαδή Μικρή Αγιασοφιά. Από τους πάντες. Με το ισλάμ (που θα πει "υποταγή") να μη μπορεί να υπερβεί την αισθητική υπεροχή του Βυζάντιου. Τον ανυπότακτο, διαχρονικό πολιτισμό μας.
Όμως έτσι συνέβαινε πάντα με την τέχνη των Ελλήνων. Θυμηθείτε τους κατακτητές Ρωμαίους, θυμηθείτε την λατρεία του αυτοκράτορα Αδριανού για ο,τιδήποτε ελληνικό, αθηναϊκό. Επειδή η ιστορία τιμωρεί, αυτό το ξέρουμε πολύ καλά. Και επειδή υπάρχουν μνημεία που αντιστέκονται στη βία ή την μικροπολιτική των περιστάσεων και παραμένουν αήττητα στο πέρασμα του χρόνου διατυπώνοντας βαρυσήμαντο, πολιτικό - εθνικό λόγο και γελοιοποιώντας όσους προσπάθησαν να τα εξευτελίσουν. Ένα τέτοιο μνημείο είναι και η Αγία του Θεού Σοφία.
Ο Ερντογάν, πάλι, με τον πολιτικό πρωτογονισμό και τη υλική ή συμβολική βία που ασκεί εκμεταλλευόμενος τη συγκυρία, ζήλεια εκφράζει περισσότερο αλλά και συγκαλυμμένο θαυμασμό. Κάτι ανάλογο δηλαδή με το κακόζηλο turkaegean.
Πιο συγκεκριμένα: Απέναντι στην ορθολογιστική καθαρότητα αρχαιοελληνικής αρχιτεκτονικής η Αγία Σοφία λειτουργεί με όρους υπερβατικούς, σαν ένα θαύμα που υπερβαίνει τους φυσικούς νόμους της βαρύτητας. Στην κλασική αρχιτεκτονική αποθεώνεται η λογική, στη βυζαντινή το υπέρλογο. Ένα ημισφαίριο που κρέμεται σε μεγάλος ύψος, σχεδόν 70 μ. θαρρείς από το πουθενά και κρύβει ιδιοφυώς τους τρόπους στήριξης του.
Επίσης δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τα μνημεία, τα κτίσματα εν γένει, ξεφεύγουν από τη βούληση των κτητόρων τους, ζουν τη δική τους ζωή ενσωματώνοντας τις επιδράσεις και τις προσθήκες διαφορετικών εποχών καθώς μεταμορφώνονται ανάλογα με τη χρήση ή τη σκοπιμότητα των εκάστοτε ιδιοκτητών τους επιβιώνοντας μαγικά σαν τον Πρωτέα. Η Αγία Σοφία και ως κεμαλικό μουσείο διατηρούσε και διατηρεί τόσο τα αρχικά, βυζαντινά όσο και τα ισλαμικά, επίκτητα της χαρακτηριστικά: δηλαδή τους μιναρέδες, τους κουμπέδες εξωτερικά, το μιχράμπ, τη κίμπλα (τον τοίχο προς τη Μέκκα), το θεωρείο του Σουλτάνου, ανάλογο εκείνου του αυτοκράτορα, το μίνμπαρ (τον άμβωνα) εσωτερικά κλπ.
Θα 'λεγα πως το μνημείο αυτό είναι ένα υλοποιημένο λεξικό της ιστορίας της αρχιτεκτονικής όπως αυτή διαμορφώνεται από τις κατακτήσεις του Πανθέου της Ρώμης και φτάνει ως το Duomo της Φλωρεντίας και τον τρούλο του Μικελάντζελο στον Άγιο Πέτρο της Ρώμης. Για παράδειγμα ο λεγόμενος αθωνικός τύπος ναού στο Άγιο Όρος αποτελεί εξέλιξη της κάτοψης της Αγιά Σοφιάς όπως και η θολοδομία της Αγίας Σοφίας Θεσσαλονίκης αλλά και πολλών άλλων, ιστορικών εκκλησιών. Κυρίως όμως η Αγία του Θεού Σοφία ενυπάρχει ως διαδικασία κατασκευής και ποιητικός συμβολισμός του άπειρου ουρανού σε όλα τα τρουλαία, ισλαμικά κτίσματα τόσο της Κωνσταντινούπολης, λ.χ το Σουλεϊμανιέ του Σινάν ή το Μπλέ Τζαμί,  όσο και της Προύσας, της Αδριανούπολης, του Ικονίου, της Τραπεζούντας κλπ. Χίλια χρόνια μετά! Γι' αυτό παραμένει ακατάλυτη και αείζωη και για αυτό κανένας όψιμος σουλτάνος δεν μπορεί να την αμαυρώσει. Στώμεν, άρα, καλώς και άνευ φόβου! Στώμεν μετά πίστεως.

ΥΓ 1. Οι Οθωμανοί μετέτρεψαν εκατοντάδες ορθόδοξους ναούς σε τζαμιά για πρακτικούς, συμβολικούς (πολιτικούς) αλλά και αισθητικούς λόγους. Οι Χριστιανοί έχοντας αίσθηση υπεροχής δεν επιδίδονταν σε τέτοιες μετατροπές. Η μόνη εξαίρεση που γνωρίζω, είναι ο καθεδρικός του Αγίου Τίτου στο Ηράκλειο Κρήτης. Και βέβαια υπάρχει ιστορική ερμηνεία για το γεγονός. Τα ιστορικά τζάμια του Διδυμοτείχου, της Ξάνθης, της Κομοτηνής, των Τρικάλων, το φετιχιέ τζαμί που έχτισε ο Μωάμεθ Β! δίπλα στους Αέρηδες της Πλάκας - μετατρέποντας επίσης το ελληνιστικό μνημείο του Κηρύστου σε τεκκέ των δερβίσηδων - το ελληνικό κράτος τα σεβάστηκε. Κάνοντας τα ή μουσεία ή επιτρέποντας να λειτουργούν ως τεμένη σε περιοχές που ζούσαν μουσουλμάνοι. Στην μελέτη μου για τα τζαμιά και τα μετζίτια - μικρότερα τεμένη χωρίς μιναρέ - της Δυτικής Θράκης (εκδόσεις Μίλητος) μέτρησα πάνω από 250 εν χρήσει τεμένη στο ελληνικό έδαφος. Αυτά ως απάντηση στον υπουργό εξωτερικών της Τουρκίας που ισχυρίζεται ψευδώς ότι δεν υπάρχουν τζαμιά στην Ελλάδα. Μια τέτοια μέρα οφείλουμε να επαγρυπνούμε, να επιμένουμε στην τήρηση των διεθνών κανόνων, να είμαστε υπερήφανοι για τον διαχρονικό πολιτισμό μας επιδιώκοντας να αποδεικνυόμαστε αντάξιοι του.
ΥΓ 2. Η Αγία του Θεού Σοφία, το υπεροχότερο κτίσμα του μεσαιωνικού κόσμου λοιπόν, η μεγαλοφυής, αισθητική εξισορρόπηση Ανατολής και Δύσης, αποδεικνύεται, ακόμη μία φορά, ακατανίκητη και υπερέχουσα. Παρά τις ύβρεις που υφίσταται. Τόσο ώστε, κατά βάθος, να μην την αγγίζουν ούτε στο ελάχιστο τα βέβηλα χέρια κάθε νεοβάρβαρου ή τα ψοφοδεή όσο και υποκριτικά ψευτοδάκρυα των δήθεν πολιτισμένων και δήθεν, πρόσκαιρα ισχυρών της γης. Είτε διαμένουν στην Ουάσιγκτον, είτε στη Μόσχα, είτε στο Βερολίνο, είτε στη Ρώμη, είτε στις Βρυξέλλες, είτε οπουδήποτε αλλού...