Αυχενικό επειδή άνω θρώσκω

Λέει ο φίλος μου ο Πέτρος Μαζνώκης: Ο άνθρωπος είναι μηχανή πόνου. Σύμφωνοι. Αρκεί άλλοι άνθρωποι να μη στήνουν πάνω σ' αυτό βιομηχανία. Γιατί τότε εγκυμονείται μελόδραμα. Ξανάβλεπα πρόσφατα τη συνταρακτική «Δευτέρα Παρουσία» του Μικελάντζελο στην Capella Sixtina. Ομως οι χιλιάδες του πλήθους που συνωθούνταν εκεί, τα ασταμάτητα φλας που άναβαν παρά την απαγόρευση και τ' αγχωμένα μάτια που κοιτούσαν αλλά δεν έβλεπαν, μπουκωμένα από τις τηλεεικόνες, οι φύλακες, που φώναζαν υποκριτικά silenzio κι έπειτα έσπρωχναν τους Ιάπωνες έξω για να χωρέσουν μέσα και οι Ρώσοι, μετέτρεπαν αυτό το υπέρτατο μνημείο της ανθρώπινης απελπισίας σε θρησκευτική Disneyland.

Ο Μπουοναρότι πάντως όπως και ο Γκρέκο θα επισκεφθούν αρχές Αυγούστου το καθολικό χωριό Λουτρά στη μέσα Τήνο και θ' απλώσουν στον ναό του Αγίου Ιωσήφ τα οπτικά μυστικά τους αντιστρέφοντας τους όρους του κυρίαρχου παιχνιδιού. Αλλά και ο διεθνούς φήμης τενόρος και μαέστρος της Σκάλας του Μιλάνου Υβ Σεν θα δώσει ένα κοντσέρτο με «ελάχιστα πράγματα». Ως προσφορά. Και σε αντίθεση με τις θηριώδεις παραγωγές και τα μυθώδη ποσά. Εφόσον όσο πιο ακριβή είναι μια τέχνη τόσο πιο δωρεάν προσφέρεται. Ο,τι κι αν λένε κι όσο κι αν αισχροκερδούν οι managers.

Επειτα έγινε το θαύμα. Σχεδόν ανεπαισθήτως. Οπως πάντα. 4.30 μ.μ. ακριβώς, εν ριπή οφθαλμού, οι φύλακες έβγαλαν τα πλήθη από το υπερφυές παρεκκλήσι, ο χώρος ξανάγινε υπερβατικός κι εγώ μόνος για μερικά δευτερόλεπτα ύψωσα από μια γωνιά αθέατη το βλέμμα μου προς την οροφή. Για κάποιους το να κοιτάξουν τον ουρανό μ' όλη τους τη δύναμη σημαίνει ένα πρώτο βήμα για τη σωτηρία. (Οπως την εννοεί ο καθένας). Για μερικούς άλλους απλώς την αρχή ενός αυχενικού. Είδα λοιπόν τον θεό να δημιουργεί τους πλανήτες και το φως, να διαχωρίζει τις στεριές από τις θάλασσες, να φέρεται επί πτερύγων αγγέλων και να προσεγγίζει τον υπνώττοντα Αδάμ για να τον διαπεράσει με συνείδηση ύπαρξης. Αυτοί οι δύο τεντωμένοι δείκτες που απέχουν ελάχιστα οπτικοποιούν την κίνηση και την ακινησία, το δευτερόλεπτο μέσα στο οποίο τήκεται η αιωνιότητα. Επειτα, πάλι έξω στο φυσικό φως της αιώνιας πόλης, ένας μέσα στα εκατομμύρια, με τα πεύκα της Ρώμης να σκιάζουν την απογευματινή φωταύγεια. Τη στιγμή ακριβώς που αισθάνεσαι ερωτευμένος μ' όλα τα πράγματα του κόσμου και μ' όλους τους ανθρώπους του.

Θα ονόμαζα μελαγχολία τον απορφανισμό του όντος από κάθε σωτηριολογική ελπίδα. Ευτυχία πάλι την ψευδαίσθηση της αιωνιότητας. Τη στιγμή δηλαδή που εμείς, τα ζάρια της τύχης, ξεχνάμε για λίγο το θάνατό μας και αγναντεύουμε τη σκιά μας στον απέναντι φωτισμένο τοίχο σαν ν' ανήκει σ' άλλον. Επειτα πανίνι και μπίρα spina ως επίγευση του Παραδείσου και με τα μάτια κλειστά να ξαναβλέπεις τον ηδονικό τρόμο του τρομερού Φλωρεντινού. Πίσω, στο Palazzo Barberini ξαναζώ την κόντρα του Caravaggio και του γλοιώδους μιμητή του, Giovanni Baglione. Να κριτικάρεις δημόσια τους αηδιαστικούς πίνακές του κι αυτός να σε μηνύει για συκοφαντία (Κάτι μου θυμίζει πρόφατο. Δεν έχει πλάκα;) Να συλλαμβάνεσαι, να φυλακίζεσαι και, στην κηδεία σου, αυτός να εκφωνεί τον επικήδειό σου. Ο Caravaggio πέθανε στις 18 Ιουλίου του 1610 και το γεγονός ανακοινώθηκε στη Ρώμη δέκα μέρες αργότερα. Ο Baglione, ειρωνεία της τύχης και εκδίκηση της μετριότητας, θα συγγράψει τη βιογραφία του μεγάλου Ανατροπέα με τρόπο στεγνό και μίζερο.

Η διαφορά της ευτυχίας από τη δυστυχία έγκειται στο ότι τη δεύτερη τη ζεις στο πετσί σου και στον πραγματικό της χρόνο, ενώ την πρώτη τη συνειδητοποιείς όταν έχει πια παρέλθει. Τελικά ευτυχία δεν είναι τίποτε άλλο παρά το παιχνίδι των αναμνήσεων με τις σκιές τους.

ΥΓ. 1. Είναι εντύπωσή μου πως πολλοί συμπατριώτες μας φέρονται με μεγαλύτερη ευγένεια και προσοχή στ' αυτοκίνητά τους παρά στους συνανθρώπους τους;

ΥΓ. 2. Μεσήλικας οδηγός βρίζει χυδαία νεαρή που καθυστερεί στο φανάρι. Συμβαίνει τόσο συχνά και μ' ενοχλεί πάντα το ίδιο. Οχι μόνο για τον ρατσισμό αλλά και για τους λάθος αξιακούς κώδικες που διαθέτουμε.

ΥΓ. 3. Πρώτη προτεραιότητα! Το, βαρβαρικό, σουξέ του καλοκαιριού. Το λέει ο πρόεδρος της Δημοκρατίας, το λέει ο πρωθυπουργός, το λέει ο αρχηγός της Αντιπολίτευσης, το γράφει και το διαφημιστικό του ΥΠ.ΠΟ!
7 - 15/07/2007

Μαγική αφίσα του Dandelio για το αφιέρωμα στον Μπετόβεν του Πάρκου Μουσικής στη Ρώμη. Αντάξια του δικού μας Δημήτρη Αρβανίτη, έργα του οποίου εκτίθενται πια στο Μουσείο Γραφικών Τεχνών του Παρισιού. Μοναδικού απ' την Ελλάδα!

Said (αλληλογραφία)

Τα όνειρα μας κοιτάνε καθώς τα κοιτάζουμε

Τ. Σινόπουλος («Μεταίχμιο»)

Ευχαριστώ πολύ για τις παρεμβάσεις σας. Ιδού ένα απάνθισμα:

«Κύριε Στεφανίδη, διαβάζω προσεχτικά τα κείμενά σας και έχω να κάνω μια παρατήρηση. Η κριτική σας ματιά και σκέψη είναι οξύτατη, αλλά, πιστεύω, κοντά στην αποκάλυψη των αρνητικών θα έπρεπε να υπάρχει και μια ανάδειξη του θετικού. Το κάνετε αυτό κυρίως με την ποίηση, αλλά νομίζω ότι θα έπρεπε να αναφέρεστε συχνότερα και σε ενδιαφέρουσες εκθέσεις, καθώς και σε κείμενο για τα εικαστικά.

Σας χαιρετώ, Γεράσιμος.»

Για να είμαστε πειστικοί ως προς τις αγάπες μας, πρέπει πρώτα να διεκδικήσουμε τα μίση μας. Προσωπικά, πιστεύω στις μικρές ομάδες που θαυματουργούν από κάτω. Ως το Cheap Art ή το Pocket Theatre (Ο «Κορμοράνος» της Altera Pars με ξετρέλανε).

«Χαίρομαι γιατί διαβάζω ένα κείμενο εξαιρετικό. Εξαίρεση στις ευκαιριακές κοινοτοπίες της διαφήμισης μέσα από τον θόρυβο των τιποτένιων. Κι αυτός είναι και ο λόγος που πρώτη φορά σχολιάζω (;) σε blog. Χαίρομαι γιατί κάποιος που δεν τον ξέρω προσωπικά, με εκφράζει απόλυτα. Χαίρομαι γιατί θεωρώ εξαιρετικής ευαισθησίας το έργο της Εύας. Λυπάμαι γιατί ανήκω στο ευρύτερη κοινό, αυτό που η Εταιρεία Τεχνοκριτών δεν έχει διαπλάσει αισθητικά. Και ντρέπομαι γιατί δεν έχω φροντίσει εγώ γι' αυτό.

Marina»

Aντί ν' αυτομαστιγωνόμαστε αδιέξοδα, καλύτερα να (τους) μαστιγώνουμε!

«Ας πούμε ότι παίρνουμε έναν άνεργο. Κανείς δεν τον ξέρει και κανείς δεν ενδιαφέρεται αν ζήσει ή πεθάνει. Ας τον υποθέσουμε Ελληνα ή ακόμη χειρότερα μετανάστη. Ασχολείται ο δύστυχος με ό,τι του τύχει. Με δουλειές του ποδαριού. Μπορεί να είναι άνδρας ή γυναίκα. Μπορούμε όμως να επιλέξουμε στην υπόθεσή μας και έναν ιδιόρρυθμο ή εξεζητημένο τύπο της Αθήνας ή της κοσμικής ζωής, και τέλος πάντων ας τον τοποθετήσει κανείς όπως νομίζει. Μέχρι εδώ δεν σας λέω κάτι καινούριο.

Ας υποθέσουμε τώρα ότι για δικούς του λόγους, δεν μας ενδιαφέρει ποιους, εάν είναι αγανάκτησης, σεξουαλικής στέρησης, απονενοημένης προσπάθειας να τραβήξει το όποιο ενδιαφέρον, να βρει δουλειά, ας προσθέσει κανείς όποιο λόγο θέλει και όποια αιτία φανταστεί, δολιευμένη ή αθώα, σκοπούμενη ή αυθόρμητη, κάθεται γυμνός στην Κουμουνδούρου, στο Μοναστηράκι, στο μετρό ή όπου αλλού θέλετε, και αρχίζει να ρίχνει περιττώματα επάνω του και να αυνανίζεται πάνω σε μια σημαία ελληνική και ας τον βάλουμε να βρίζει κιόλας ή ό,τι άλλο θέλετε. Μόλις τώρα αρχίζει να αποκτά ένα ενδιαφέρον το κείμενο. Το ίδιο και η ιστορία της τέχνης.

Τον μαζεύει η αστυνομία, τον κακομεταχειρίζεται, γράφουν οι εφημερίδες και οι τηλεοράσεις και ό,τι λοιπά. Το ερώτημα. Αυτός τώρα τι είναι; Καλλιτέχνης; Θα τον παίρνουν τώρα πια στις γκαλερί, θα γίνει διάσημος, θα βγάζει χρήματα, θα γνωρίζει να ζωγραφίζει, να παίζει θέατρο, να φτιάχνει αγάλματα. (...) Αυτά μπορεί να τα κάνει ο καθένας. Ο καλλιτέχνης χρειάζεται να κάνει κάτι άλλο. Χρειάζεται να κοπιάσει, να ιδρώσει για την τέχνη του, να ξενυχτήσει για αυτήν, να πονέσει και να κλάψει γιατί νιώθει τις απαντήσεις μέσα του και δεν μπορεί να τις βγάλει. (...) Να διαφυλάξει μακριά την ψυχή του και το πνεύμα του από τις φάρσες της εποχής του. Από διπλώματα, από τίτλους, από διατριβές που απέκτησε στη Ρουμανία ή στην Γαλλία και τα ΙΕΚ. Από την απάτη του εαυτού του. Από το τάχα και το δήθεν. Εγώ τουλάχιστον αυτό έχω καταλάβει για τέχνη. Να πάρει κάτι λίγο από τον Παρθένη και τον Θεόφιλο τους πεισματάρηδες, που δεν τους άρεσαν τα σούρτα φέρτα των γκαλερί και των μπιενάλε και κλινόταν μέσα και δούλευαν. Και τότε θα μιλήσει η αξία του, όσο κι αν αργήσει. Με σκάνδαλα δεν γίνεται τέχνη. Δεν γίνεται παρά μόνο σε αυτόν τον κόσμο που ζούμε.

Αυτά, κύριε Στεφανίδη, εμένα μου θυμίζουν ακριβώς τους έλληνες επιχειρηματίες, που χωρίς κόπο και μηδενικό κεφάλαιο θέλουν να τα κονομήσουν σε τρία χρόνια χωρίς προσφορά και κόπο και τα καταφέρνουν. Με τις σχέσεις, τις επικοινωνίες, τα δείπνα, τους αξιοσέβαστους πολιτικούς, τις διαπλοκές. Να κάνουν καριέρα στα γρήγορα. Αυτό είναι πια το πρότυπο, που σαν πλανητικό δηλητηριώδες νέφος έχει απλωθεί και στην τέχνη. Ειλικρινά δεν μπορώ να καταλάβω αλλιώς αυτό το μεγαλείο του ανθρώπου, που εφευρίσεκι την τέχνη και καταφεύγει σε αυτήν να γλιτώσει, να πει πράγματα για αυτόν τον θαυμαστό και κατάδικο κόσμο. Να τον παλέψει, να τον ομορφύνει με το τραγικό του και την κωμωδία του. Με την εφευριτικότητά του και την ευφυΐα του. Και δεν απαιτώ Μιχαλάγγελους ή Αισχύλους και Λανγκ ή Ταρκόφσκι από τους συνανθρώπους μου. Κάθε άλλο. Την οδύνη τους θέλω να δω. Την τιμιότητά τους, να με βοηθήσουν και εμένα. Να πάρω κουράγιο.

Φιλικά, Νεφέστορας.»

Κατ' αρχάς, συμφωνούμε. Μόνο που αν ο υποθετικός σας «άνεργος αυνάνας» -τι συμβολισμός, αλήθεια! -συστηματικά επέμενε στο «εύρημά» του, το επικοινωνιακό τρικ θα εξελισσόταν σε κάτι ουσιαστικότερ. Π.χ. ο Anconci ή ο Trueba. Συμπέρασμα ίδιο: Η (μικρο)αστική υστερία πιέζει για επιτυχία «εδώ και τώρα». Η τέχνη υποστηρίζει πως «Δει δη χρόνου».

7 - 08/07/2007

Βασκανία και τσίπα

Κλείνω τα μάτια μου, κάνω μια ευχή: Να γυρίζαμε, λέει, στο 2004. Τότε που υπό πίεση, έστω, και με τα μάτια της υδρογείου επάνω μας, ζήσαμε για δύο μήνες σαν προηγμένο κράτος. Ωραίο απείκασμα και κομψή σκηνοθεσία μιας μακιγιαρισμένης πραγματικότητας. Εφόσον υπό το βλέμμα του κ. Ρογκ τίποτε δεν επιτρεπόταν να είναι wrong, ενώ το Zeppelin κατόπτευε τα πάντα, έτσι ώστε καμία παρανομία, κανείς εμπρηστής, κανένα κακό να μην επιτύχει τους σκοτεινούς σκοπούς του. Ολα τότε ήταν κατάφωτα, καθαρά, με μιαν allure μεγαλοπρέπειας, την οποία ουδέποτε είχε η Ψωρολακόσταινα πατρίς μας με τα Timberland και τα Gucci. Μας στοίχισαν βέβαια όλα αυτά κάτι παραπάνω, τα πανάκριβα συστήματα παρακολούθησης ούτε λειτούργησαν καν, οι Αμερικανοί φίλοι μάς πίεζαν ν' αγοράσουμε ακόμη περισσότερα καλού-κακού, αλλά η εικόνα μας ως έθνους και η αυτοεκτίμησή μας ως λαού πετούσαν στα ουράνια. Όλοι μιλούσαν για μας με θαυμασμό και φθόνο. Και ιδού το αποτέλεσμα: Μας μάτιασαν! Αρνητικό φενγκ σούι! Είναι ηλίου φαεινότερον: Υπάρχει κακό μάτι στον τόπο και βασκανία. Μας γλωσσόφαγαν, αδέλφια. Μας έκαναν μάγια. Δεν εξηγείται αλλιώς. Που πάμε χειρότερα χρόνο με το χρόνο. Εκτός κι αν ήταν τυχαίο ότι από το 2000 ώς το 2004 δεν σημειώθηκε ουδεμία μεγάλη πυρκαγιά -η Φιλοθέη μόνο λίγο καψαλίστηκε από κάποια πυροτεχνήματα αδόλου ενθουσιασμού- και ότι γενικώς νοικοκυρευόμασταν και ευπρεπιζόμασταν. Με το τραμ μας, τις καθαρές πλατείες μας, τα γλυπτά μας στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου και το Θησείο. Στην κατασκευή βέβαια του Νίκου Αλεξίου ένας πολίτης τραυματίστηκε, μηνύθηκε η Εφη Στρούζα, πρόεδρος των Τεχνοκριτών (AICA), η οποία είχε θεωρητικά την ευθύνη της έκθεσης ATHENS ΒΥ ART και καταδικάστηκε πρόσφατα σε 5 μήνες φυλάκιση ως ηθικός αυτουργός. Αυτό κι αν είναι μάτι! Λέτε γι' αυτό να εγκατέλειψε ο Αλεξίου φέτος την Biennale; Τι τραβάτε κι εσείς, αγαπητέ Μπομπ. Πάντως το κακό πρέπει ν' άρχισε με την Biennale '04 όταν στο ελληνικό περίπτερο κρεμάστηκε η Ερυθρά Ημισέληνος, πλάι στον Ερυθρό Σταυρό. Πήγε γρουσουζιά! Ευτυχώς που δεν το αντελήφθη ο κ. Αδωνις, γιατί δεν θα παίρναμε ούτε το Euro στην Πορτογαλία απ' την γκρίνια του.

Τι έλεγα; Α, για τον κ. Λούκο, τα «Χασικλίδικα» και το φεστιβάλ του με τον Στάιν να κάνει παράσταση στη βίλα του της Ούμπριας και πρόβες στην Επίδαυρο. Ζήλια οι Ελληνες σκηνοθέτες! Διερωτώμαι η «Ηλέκτρα» είναι πιο ακριβή ή η «Κάρμεν», που εκπαραθύρωσε με συνοπτικές διαδικασίες τον επιτυχημένο, σύμφωνα με την υπουργική ρήση, κ. Λαζαρίδη; Τότε γιατί τον διώξατε, κ. Βουλγαράκη; Θα μου πείτε βέβαια πως ο κ. Φώτης Παπαθανασίου είναι επαρκέστερος καλλιτεχνικά ακόμη και από τον κ. Φώτη Σεργουλόπουλο και πως ο Οδυσσεβάχ το 'χε μαράζι εκτός από πρόεδρος να γίνει και διευθυντής της ΕΛΣ. Ερωτώ: Είναι αυτές δεξιές πολιτικές ή απλώς αδιέξοδες; Είναι προσωπικά ρουσφέτια ανάμεσα σε μέλη του club της Εκάλης ή καταφανώς άμυαλες ενέργειες που σωρεύουν προβλήματα στα προβλήματα; Γιατί εκτός από τις φωτιές στην Πάρνηθα σοβούν κι άλλες, αόρατες. Παντού.

Καλημέρα, κ. Παπανδρέου! Αδολε, πλην ανεύθυνε αρχηγέ! Που γνωρίσατε την Ελλάδα μόλις προχθές και δεν έχετε ιδέα περί ποίου μπάχαλου πρόκειται. Και, κυρίως, δεν φέρετε ουδεμία ευθύνη γι' αυτό. Ούτε το κόμμα σας ούτε εσείς προσωπικά. Δυστυχώς όμως, οι έννοιες «τσίπα» και «ντροπή» στον τόπο αυτό λειτουργούν αυτεπίστροφα (ανοίξτε το λεξικό για να δείτε τι σημαίνει η λέξη). Βλάπτετε (αμφότεροι) την Περσίαν το ίδιο. Εσάς όμως ο, έστω τηλεθεατής, λαός σάς αποστρέφεται περισσότερο. Ιδιαίτερα όταν υπερασπίζονται τις θέσεις σας ο κ. Πρωτόπαπας, ο κ. Ευθυμίου ή η κ. Δαμανάκη. (Ασχετο: Η Μιλένα, ρε παιδιά, τι γίνεται; Απεθύμησα συνέντευξή της με ολόσωμες φωτογραφίες.) Η διαπλοκή πάλι, όπως και οι πυρκαγιές και ο κακός μας ο καιρός, αποτελεί οργανικό στοιχείο του κυρίαρχου συστήματος. Οι αναφορές στην ηθική την πτοούν τόσο όσο το... ξεμάτιασμα την κρατική κακοδιοίκηση.

ΥΓ.1. Γράφει σε πολύπτυχο το ΥΠΠΟ: Ο πολιτισμός, η πρώτη μας προτεραιότητα. Εν προκειμένω η διαφήμιση συντρίβει το, στοιχειώδες, γλωσσικό ένστικτο. Εφόσον η «προτεραιότητα» είναι πάντα πρώτη. Δεύτεροι έρχονται όσοι ανελλήνιστοι χρησιμοποιούν τον πολιτισμό σαν καριέρα.

ΥΓ.2. Πρόσεξε το φενγκ σούι, πρόεδρε. Μήπως πρέπει να μετακινήσεις λίγο τις πολυθρόνες στο Μαξίμου; Για τους υπουργούς δεν το συζητώ.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 07/07/2007

Επίλογος

Trash me baby!

(Από την τοιχογραφία του Χαβιάρα στο Booze).

Ζούμε υπό καθεστώς κατοχής. Βιώνουμε μιαν εισβολή. Οχι πια τη χαρά της ανταλλαγής ή της επικοινωνίας. Το ξένο που σταδιακά γίνεται εντόπιο και αφομοιώνεται... Αλλά την αλαζονεία της επίθεσης εκείνων που «γνωρίζουν» προς αυτούς που «αγνοούν». Τα εικαστικά μας πράγματα, καθοδηγούμενα από μιαν ομάδα ιδιωτικών συμφερόντων -η οποία καταφανώς υπερβαίνει το κράτος, το ράθυμο και συμπλεγματικό, ως προς την αποτελεσματικότητα-, εδώ και χρόνια θυμίζουν τη διαδικασία του μουρουνόλαδου επί Μεταξά. Αν θες να «μάθεις» πρέπει να το πιεις. Εστω και με το ζόρι. Από την άλλη, οι «μεσάζοντες», οι μουρουνολαδοφόροι, έχουν κερδίσει πάμπολλα χρήματα. Εχοντας τέτοιο background οργανώνουν δημοπρασίες, εκθέσεις, ανοίγουν (και κλείνουν) γκαλερί, πουλάνε τα πάντα στους πάντες και ενημερώνονται από τον freepress που είναι και lifestyle και τζάμπα. Το αμερικανικό όνειρο, όπως το ενσαρκώνει δηλαδή η Coca Cola: Ηδονή χωρίς τίμημα. Αμαρτία χωρίς αμάρτημα.

Ο Νίτσε αποδεικνύει ως πρώτος αυτοέγκλειστος του μοντερνισμού -θα τον ακολουθήσουν ο Αρτό αλλά κι ο Χαλεπάς ή ο Παρθένης· ο Μ. Οικονόμου, ο Μπουζιάνης κι ο Διαμαντόπουλος- πως η τέχνη είναι ανώτερη από την αλήθεια. Εφόσον η «αλήθεια» δεσμεύεται από τους επαγγελματίες ηθικολόγους* και τα -επισφαλή- δεδομένα μιας συνείδησης η οποία θέλει να εννοήσει το απερινόητο και να περιγράψει ό,τι δεν περιγράφεται. Το πάθος δηλαδή και την έκσταση. Αυτό το είδος της τέχνης που ο Νίτσε διαφοροποιεί ριζικά από την τρέχουσα χρήση της γλώσσας, την ανεπάρκεια των «απεικονίσεων» και εκείνο το μέρος της συνείδησης που βιώνεται αποκλειστικά ως λέξεις. Με το δημόσιο νόημά τους.

Ας παραφράσουμε λίγο τον Βιτγκενστάιν: «Εστω ότι θέλουμε να δούμε την ομορφιά του κήπου της Εδέμ. Μας εμποδίζει όμως ένας τεράστιος τοίχος. Σκαρφαλώνουμε λοιπόν σ' αυτόν με τη βοήθεια μεγάλης, πολιορκητικής σκάλας. Μόλις, όμως, φτάσουμε επάνω δεν την έχουμε πια ανάγκη. Την πετάμε πίσω μας». Αυτή η «κλίμακα του Ιακώβ» είναι η γλώσσα. Μας βοηθάει μέχρις ενός σημείου. Μετά μας είναι άχρηστη έως επικίνδυνη. Η οντολογική εμπειρία την υπερβαίνει. Η τέχνη πάλι, είναι ο κόσμος που εκτείνεται πέραν του ορίου του κόσμου της γλώσσας. Φτάνεις όμως ώς εκεί με τη γλώσσα οδηγό. Κι αφού μετατρέψεις πρώτα σε ιδιωτικό τον δημόσιο, τον κοινόχρηστο χαρακτήρα της. Κι όχι αλλιώς. Τώρα πια η «αλήθεια», η μία και αναλλοίωτη, έχει καταστεί προσωπική υπόθεση. Μπορείς να την κάνεις ό,τι θέλεις. Να την κόψεις σε κομματάκια χαρτιού και να καλύψεις μ' αυτή τον κόσμο. Οπως έκανε με τα ποιήματά του ο Ούγκο Βολφ στο καφέ Βολτέρ. Χιλιάδες αλήθειες, χαρτοπόλεμος!

Βλέπω φιλότεχνους στην Ιάσονος και στη Λεωνίδου να ψάχνουν έργα τέχνης ανάμεσα στα μπορντέλα του Μεταξουργείου και τα πακιστανικά καφενεία. Κυριακή πρωί, σεμνοί και καθαροί Ινδοί επισκέπτονται τα «σπίτια» όπως οι συμπεθέρες της επικράτειας πηγαίνουν στην εκκλησία. Αμφότεροι εκτελούν βαθύτατο θρησκευτικό καθήκον. Κι έπειτα έρχονται οι νεόπλουτοι από τη Φιλοθέη και κοιτάνε την περιοχή σαν υπνωτισμένοι αναζητώντας «τέχνη». Η τέχνη, δηλαδή η ζωή, με τις μυρωδιές και τον ιδρώτα της, είναι εμπρός τους αλλά αυτοί δεν τολμάνε να τη νιώσουν, αν δεν την καταστρέψουν. Σαν τον κάπτεν Κουκ με τους ιθαγενείς της Πολυνησίας.

Απ' την άλλη αρπαχτές από τη «Θεσσαλονίκη Πολιτιστική Πρωτεύουσα» ώς την «Πάτρα», με μουσεία μοντέρνας τέχνης ενδιάμεσα και θηριώδεις ιδιώτες. Ασχημονούν «θιγόμενοι» και πλουτίζουν «προσβεβλημένοι», χωρίς να εισπράττουν καν την κοινωνική απομόνωση. Στον πολτό που ζούμε τα σαπρόφυτα νομίζουν ότι νίκησαν. Στην Πειραιώς ο Μάριο Μπότα σκηνοθέτησε μαγικά τα σχέδια του Ντίρενματ με τους Μινώταυρους και τις γυναίκες τους αλλά στα εγκαίνια ήταν η εγκυμονούσα Βερονίκ και τρεις ακόμη. Αντιθέτως, το ίδιο βράδυ στο Tessera όλη η Αθήνα έψαχνε τη διαφορά ανάμεσα στο πορνό και την τέχνη (λες και δεν ήξερε). Αυτή είναι η ελληνική avantgarde: κακοπληροφορημένοι, τζάμπα μάγκες. Στις μέρες μας η ιστορία της τέχνης σταμάτησε (προσωρινά;) για να ορίσει πάλι τις έννοιες του τόπου και του χρόνου. Το πατατράκ στη Βενετία τα τελευταία έτη -και φέτος- δεν με χαροποιεί. Ο Σαμαράς θα τους τύπτει όμως μια ζωή. Αυτούς που όσο πιο πολύ υποδύονται τους πρωταγωνιστές τόσο πιο επαρχιώτες αποδεικνύονται. Σαν τους παράγοντες της Θεσσαλονίκης (που είναι πρώτα χριστιανοί και μετά φιλότεχνοι). Επαγγελματίες χωρίς μέτρο και μετρό.

Αμήν.

*Τους ονόμαζε «δασκάλους των τύψεων».

ΥΓ. 1 Οι ηλίθιοι ονομάζουν «ύβρη» το χιούμορ.

ΥΓ. 2 Με το αρχέγονο ένστικτό της η τέχνη, μακριά από εργαλειακές συμπεριφορές, διεκδικεί πάλι ό,τι η κοινωνία απωθεί: χειρωνακτικές διαδικασίες, συλλογικές σχέσεις, ομαδικές τελετές.
7 - 01/07/2007

Ο κ. Βουλγαράκης όταν είχε μαλλιά.

Γραφείο τελετών «Η τέχνη» (3)

Ιατρέ!

Στον Βαρδάρη τι χάλευες, εσύ, ένας Κυπραίος;

Ας το πούμε απλά: χωρίς θεωρία δεν μπορεί να υπάρξει τέχνη. Κάποτε οι έλληνες καλλιτέχνες γνώριζαν πώς να πουν κάτι και αγνοούσαν τι ήθελαν να πουν. Σήμερα τα «πώς» και τα «γιατί» μπερδεύονται, γλυκά σ' ένα φοντί από στραπατσάδα. Την τέχνη πλέον διακονούν τα Β.Π. παιδιά των μπαμπάδων τους οι οποίοι πλούτισαν νύχτα και φοβούνται να δείξουν τα χέρια τους τη μέρα. Ανορεξικά, ανερωτικά, νευρωτικά πλην φιλήδονα τα ίδια, θεωρούν τέχνη την αδυναμία να βολέψουν το σώμα τους στον κόσμο. Αυτό εξάλλου είναι το θέμα κάθε post μεταμοντερνισμού, κάθε τέχνης στην εποχή του τέλους της τέχνης. Οταν η υπερπροσφορά δεν δημιουργεί μόνο σύγχυση ή πλησμονή αλλά κυρίως κατατονία.

Κι έπειτα ήρθαν οι Biennale, οι Foires, οι μεγάλες εκθέσεις και οι curators που δεν ήξεραν τον Terry Eagleton αλλά τον Damien Hirst· ούτε τον Αρη Κωνσταντινίδη αλλά τον Δάκη Ιωάννου. Αυτό το φαινόμενο το λέω «τρόμο του μέτριου για τον εαυτό του» και αντιπροτείνω για την υπέρβασή του μία μικρή, έστω, περίοδο αγρανάπαυσης μήπως και συνειδητοποιήσουμε απαξάπαντες τι, κατά βάθος, μας συμβαίνει. Παύση καλλιτεχνικών δραστηριοτήτων, για να επανακτήσουν οι δημιουργοί τον αυτοσεβασμό τους, οι curators να ζήσουν, με άλλο, αξιοπρεπέστερο, επάγγελμα και το κοινό να αντιληφθεί, αν αντέχει, την έλλειψη της τέχνης από τη ζωή του. Αποχή! Αυτό κι αν είναι καλλιτεχνική πράξη!

Σκεφτείτε το καλύτερα: Ενας χρόνος, ας πούμε, αγρανάπαυσης, μη συμμετοχής, άδειων γκαλερί, ανενεργών υπηρεσιών και επιτροπών του ΥΠΠΟ, άδειων μουσείων -μόνο με τις μουσίτσες τους- θα σήμαινε άπειρο χρόνο διαλογισμού, απελευθέρωση από τη μέγκενη του να «είσαι παρών καλά και σώνει μήπως και σε ξεχάσουν οι (γεννημένοι) ανύπαρκτοι»· και, κυρίως, συντριπτικό χτύπημα στους αισχροκερδούντες από το καλλιτεχνικό «πάρε-δώσε» το «φασαρία να γίνεται» κ.λπ.

Ούτως ή άλλως, η συντριπτική πλειοψηφία των δηλουμένων ως εικαστικών ΔΕΝ ζει από την καλλιτεχνική εργασία της. (Κι όσοι ζουν έχασαν προ πολλού την τιμητική αλλά ζόρικη ιδιότητα του καλλιτέχνη). Σκεφθείτε, αυτοκόλλητο με τη βαρυσήμαντη φράση ΔΕΝ ΜΕΤΕΧΩ. Ας μείνουν μόνοι, οι δημοπράτες με τ' «αριστουργήματα» να κάνουν παιχνίδι. Ηδη με το να υποβαθμίζουν έναν, λ.χ., Μιχαήλ Οικονόμου σε επιταγή, έχουν προκαλέσει ανήκεστο βλάβη σ' όλο το σύστημα που υποτίθεται ότι διακονούν. Εξω έχουν την παιδεία για τέτοιες γυμναστικές. Εδώ χορεύουμε με τους λύκους. Κι έπειτα, τα πράγματα πάλι από την αρχή: Οπως με τους ιμπρεσιονιστές, το Νταντά ή τη δική μας «Ομάδα Τέχνη». Με παρέες, καβγάδες, κείμενα, έργα και πάνω απ' όλα φόβο της ιστορίας. Κι όχι του χι μεγαλοπαράγοντα ή του ξι μεταπράτη (ιδεών ή προσώπων). Με δουλειά μέσα στα εργαστήρια κι όχι στους προθαλάμους υπουργείων ή τραπεζών. Με συνειδητό σνομπάρισμα των θεσμικών εκδηλώσεων και των χορηγικών «φιλανθρωπιών». Αν βέβαια συμφωνούμε όλοι ότι βρισκόμαστε σε κρίση. Κι ότι το κυρίαρχο σύστημα δεν πάει άλλο, καθώς αναπαράγει πια ρεπλίκες του πιο κακού εαυτού του.

Διαφορετικά σε τι διαφέρει ο Φασιανός, που φιλοτέχνησε τον περίφημο πίνακα «Νέοι επενδυταί οδεύοντες προς την Eurobank» (δες το «Γυάλινο Μάτι») από όλους αυτούς τους «επαναστατημένους» νέους που θέλουν να καταστρέψουν την Αθήνα με χορηγούς την Deutsche Bank και τον ΔΟΛ; Μπορεί το σύστημα ν' αμφισβητηθεί ένδον απλώς με μια ομάδα που, επειδή βαριέται, νομίζει κιόλας ότι στοχάζεται; Πρόκειται για τους ίδιους που χειραγωγούν το ΥΠΠΟ, την Art Athina, τις κρατικές επιτροπές και που ονειρεύονται ν' αναστήσουν την Πανελλήνια της Μελίνας. Επειδή προφανώς πρέπει να κλείσουν τα στόματα και των «συντηρητικών» του Επιμελητηρίου και επειδή κυρίως έχουν μείνει κάποια περαιτέρω φράγκα για φάγωμα. Αυτή η κοινωνία ΔΕΝ χρειάζεται ούτε το έργο τέχνης ούτε τον δημιουργό του. Δείτε το βιβλίο ιστορίας της Ε' δημοτικού τι είδους εικονογράφηση έχει. Αυτή η αισθητική θα διαμορφώσει τους αυριανούς πολίτες της καθημερινής, βελούδινης βαρβαρότητας: τους καταναλωτές, τους αγοραστές γης, τους δασκάλους, τους γιάπηδες των off shore επιχειρήσεων. Το ωραίο είναι διαλεκτικά και οικονομικά ασύμφορο, γι' αυτό η τέχνη αντί για καλλιέργεια πλασάρεται ως επένδυση.

Η πιο αστεία περίπτωση είναι ο εκάστοτε υπ. Πολιτισμού. Οσο βρίσκεται στον θώκο αυτό, κάθε βράδυ είναι σε διαφορετικό μουσείο ή παράσταση· και μετά... ρίχνει μαύρη πέτρα. Δεν ξαναείδα υπ. Πολιτισμού στην Πινακοθήκη μετά τη λήξη της θητείας του. Αντίθετα τους έχω δει στο «πάρτι της ζωής τους». Εκεί, στο γυάλινο ικρίωμα θυσιάζεται κάθε βράδυ η τελευταία μας ελπίδα για μιαν οπτική ανατροπή. Μιαν επανάσταση των εικόνων.

ΥΓ.: Και καλά η gay art εξουσία· δεν μπορεί να θεωρήσει ένα αιδοίο τέχνη. Αμ, οι επαγγελματίες «εθνικόφρονες»; Τόσο εύκολα ξέχασαν τη μαμά τους;
7 - 24/06/2007

Δείτε πώς εικονογραφεί ένα βυζαντινό σκριπτόριο και τους καλόγερους-γραφείς ο επιλεγμένος από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο «καλλιτέχνης». Δεν είναι μόνο η άγνοια -φιάχνει σαν φραγκισκανούς τους ορθόδοξους- αλλά και το ύφος. Οχι παιδικό αλλά χυδαία «άτεχνο».

Τα άγια τοις κυσί;

Αν ήμουν Ακαδημία Αθηνών, θα έδινα στον Ανδρέα Αποστολίδη την υψηλότερη διάκριση επιστήμης ομού και τέχνης για την έρευνά του. Αν επίσης ήμουν ΥΠ.ΠΟ., θα μοίραζα το βιβλίο αυτό σ' όλους μου τους υπαλλήλους, επιστήμονες και διοικητικούς, εν είδει Ευαγγελίου, ενώ συγχρόνως θα έπαιρνα τον συγγραφέα του σύμβουλό μου, και τον Collin Renfrew, διάσημο αρχαιολόγο του Κέιμπριτζ αλλά και βαθύ γνώστη της διεθνούς αλητείας περί την αρχαιολογία, ένα κατεπείγον... τηλέφωνο. Αν τέλος ήμουν αρχαιολογική εταιρεία, σχολή, υπηρεσία κ.λπ., θα αναγόρευα τον κ. Αποστολίδη σε διδάκτορα, επίτιμο μέλος, πολιούχο άγιο, μέγα ευεργέτη ή κάτι σχετικό τέλος πάντων (για να κατευνάσω τις τύψεις μου).

Εχοντας αρχαιογνωστική παιδεία αλλά κυρίως έχοντας δουλέψει ή στήσει μουσεία (κρατικά και ιδιωτικά), έχω εκ πείρας γνωρίσει και το μεγαλείο του εγχειρήματος αλλά και την ιδιοτέλεια πολλών εμπλεκομένων σ' αυτό. Εχω φάει κυριολεκτικά στο πετσί μου τους τρόπους που μηχανεύεται η αγορά για να υποβαθμίσει την επιστήμη σε κοινωνική επίδειξη και το αρχαιολογικό εύρημα ή το καλλιτεχνικό προϊόν σε απλή τραπεζική επιταγή. Επειδή, τέλος, έχω δει πολλούς «αγγέλους» να εκπίπτουν, πολλούς πολιτικούς να είναι απλώς άθυρμα συμφερόντων και πολλούς μεγαλόσχημους να εκτίθενται πολλαπλώς λόγω παχυλής αμάθειας, σέβομαι βαθύτατα το έργο και τον κόπο των χιλιάδων αρχαιολόγων ή ιστορικών τέχνης της πατρίδας μου, αγωνίζομαι πλάι τους για να εξορθολογιστεί το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο εργασίας τους -το οποίο και επιτρέπει να ανθίζει το δέντρο του κακού που περιγράφει ο Α.- και βέβαια σιχαίνομαι έως θανάτου τους λίγους επίορκους.

Νομίζω πως κι ο πλέον αδαής μπορεί να αντιληφθεί γιατί η Ελλάδα είναι ένα αρχαιολογικό El Dorado, ένας παράδεισος για όλους όσοι ασχολούνται με την αρχαιογνωσία, ένας διεθνής τόπος ανασκαφικής δράσης και επιστημονικής έρευνας ή τεκμηρίωσης. Περισσότερο ακόμη από την Αίγυπτο ή την Τουρκία η χώρα μας, και λόγω στοιχειωδών υποδομών, θα μπορούσε να είναι η απόλαυση του ειδικού και η χαρά του επισκέπτη έχοντας καταστήσει την αρχαιολογία αληθινά βαριά της βιομηχανία, προθήκη της αλλά και συγχρόνως πολύτιμό της θησαυροφυλάκιο. Με συστηματικές έρευνες σε βάθος, με ανεξάρτητη την αρχαιολογική υπηρεσία, με σταθερά κονδύλια από τον κρατικό προϋπολογισμό αλλά και από πηγές όπως η Ε.Ε., η Unesco κ.λπ., και κυρίως με έναν νόμο που να προλαβαίνει το έγκλημα κι όχι να το κυνηγά εκ των υστέρων και με μια διωκτική υπηρεσία που να γνωρίζει περισσότερα από δέκα ακαδημαϊκούς και η οποία να συνεργάζεται άμεσα με όλες τις αστυνομίες του κόσμου που αντιμετωπίζουν ανάλογα εγκλήματα. Που, τέλος, δεν θα επιτρέπει στον ιδιώτη να δημιουργεί συλλογές με εθνικούς θησαυρούς υποκαθιστώντας το κράτος, γιατί αυτή η ζήτηση δημιουργεί και το εμπόριο και το παραεμπόριο. Και δημιουργεί, κυρίως, την παραβατική συμπεριφορά, εφόσον τα προσφερόμενα ποσά είναι ιλιγγιώδη. Σ' αυτό το αμνιακό υγρό θάλλουν η αρχαιοκαπηλία, η πλαστογραφία, το ξέπλυμα χρημάτων, η μαφιόζικη δράση και ο απίστευτος πλουτισμός των εμπλεκομένων.

Η εξίσωση είναι τόσο αρχαία όσο και το αρχαιότερο επάγγελμα (που είναι βέβαια αυτό του αρχαιολόγου): οι πλούσιοι χρειάζονται την «τέχνη» ως άλλοθι και άφεση αμαρτιών, η αγορά τούς την παρέχει με κάθε τρόπο. Τα κέρδη κάτω απ' το τραπέζι είναι τέτοιας κλίμακας, που καμιά κρατική γραφειοκρατία δεν μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά. (Ούτε καν στις ΗΠΑ ή στην Ιταλία.) Το βιβλίο του Αποστολίδη έχει επίζηλες αρετές αστυνομικού μυθιστορήματος, αλλά είναι και τεκμηριωμένο μέχρις εκεί που δεν παίρνει. Και ποιοι δεν εμπλέκονται σ' αυτό: Το Metropolitan Museum της Ν. Υόρκης και οι προνομιακές σχέσεις του με τους Ελληνες μεγιστάνες, οι Christie's που δημοπράτησαν τα κλεμμένα από το Μουσείο Κορίνθου, ο πρόεδρος των Αμερικανών αρχαιοπωλών που πήγε φυλακή, η Συλλογή Γουλανδρή, η Δωρεά Μητσοτάκη, το περίφημο δίδυμο Ρόμπιν Σάιμς και Χρήστος Μιχαηλίδης (ο ένας στο χώμα, ο άλλος στη φυλακή) με τις 25 αποθήκες τους γεμάτες από αρχαιότητες σ' όλο τον κόσμο, η περίφημη Μάριον Τρου και το αμαρτωλό Γκέτι κ.λπ. (Ακόμη και ο Μαυρωτάς, που παίρνει συνέντευξη από την Τρου αλλά βάζει τη φωτογραφία τής υποδιευθύντριας του μουσείου Deborah Gribon!) Το παρατιθέμενο υλικό είναι σπαρταριστό και σπαραχτικό μαζί. Πλάι στη διεθνή τζετ σετ των «φιλότεχνων» αρχαιοκάπηλων, που όμως αποκτούν αίθουσες στο ΜΕΤ «δωρίζοντας» ελληνικές αρχαιότητες από λαθρανασκαφές, φιγουράρουν τα ονόματα του Μαυρίκη ή του Γρυλλάκη, του ντετέκτιβ Τσούκαλη, του Διώτη, του Εμπειρίκου, του Νίκου Γκατζογιάννη (Γκέιτζ), του Ευ. Βενιζέλου -σιγά μην έλειπε-, του Περδίου, της οικογένειας Παπαδημητρίου, μεγάλων γκαλερί στην Ελβετία, στο Λονδίνο κ.λπ. Από το 1988 ώς το 2001 έχουν σημειωθεί σε μουσεία ή αρχαιολογικούς χώρους περί τις 35 μεγάλες διαρρήξεις! Αλλά και του Χ. Κριτζά, που, ως διευθυντής του Μουσείου Ηρακλείου, καλείται να νομιμοποιήσει προϊόντα λαθρανασκαφής κατά την έκθεση της Συλλογής Μητσοτάκη στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης (ευρήματα του Τάφου της Οδηγήτριας, ανασκαφέας Α. Βασιλάκης).

ΥΓ. Θ' αποκτήσει κάποτε η Ελλάδα ουσιαστική πολιτική απέναντι στην πολιτιστική της κληρονομιά, η οποία, προφανώς, την βαραίνει υπέρμετρα;

Θ' αποφασίσει, εφόσον διεκδικεί νίκες, να καταγάγει και πολέμους;

Γραφείο τελετών «Η τέχνη» (2)

Μιλούσαμε στο προηγούμενο για την άθλια κατάσταση των εικαστικών μας πραγμάτων και για το πόσο ΔΕΝ έχει συμβάλει η επίσημη πολιτεία στο ξεβάλτωμά τους καθώς απλώς χρησιμοποιεί τον πολιτισμό σαν κρατική προπαγάνδα, ευκαιρία κοσμικών επαφών και δημοσίων σχέσεων υψηλού επιπέδου -από τραπεζίτες και πάνω- και για βόλεμα κομματικών υποκειμένων. Η τέχνη όμως τρέφεται με τους κυνόδοντες και σιχαίνεται τις αστικές συμβάσεις αλλά και τους μεσοαστούς εκλεκτούς που προωθούν χρόνια τώρα -λόγω της χαμέρπειας και της υποταγής τους- και ΠΑΣΟΚ και Ν.Δ.

Το σύστημα Outlook, δηλαδή μια διεθνής, πανάκριβη αρπαχτή όπου το δήθεν προτάσσεται ως πρωτοπορία, ζει και βασιλεύει. Φαντάζεστε ότι μέλη του Δ.Σ. του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης -το οποίο δεν έχει ακόμη κτίριο, αλλά φιλοξενείται... δολίως στο Μέγαρο- είναι οι κ.κ. Λ. Ταγματάρχης- ο σιωπηλός συνομιλητής των ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ στα οποία πρωταγωνιστούσε η κ. Λαμπράκη- και Δ. Καπράνος, πρόεδρος του ταμείου των δημοσιογράφων και παράγων γενικώς της καταστάσεως;

Αυτό το κλίμα της κοσμικοθολούρας μεθοδικά εκμαυλίζει συνειδήσεις και πρόσωπα, ανατρέπει αντιστάσεις και οδηγεί σε συμβολικό θάνατο δημιουργούς και δημιουργήματα. Η παχυλή έλλειψη παιδείας και οπτικής κουλτούρας που σφραγίζει τον τόπο, έχει ως λογικό αποτέλεσμα να γίνονται τα πιο εξωφρενικά πράγματα και να μην ιδρώνει το αφτί κανενός. Αλλά βέβαια ποιος θα θέλατε να συγκινηθεί; Ο κ. Αφτιάς, ή ο εκάστοτε υπουργός υπηρεσίας ο οποίος ποινήν εκτίει και για τα ψηφαλάκια βρίσκεται στο δυσώνυμο υπουργείο επί της οδού Μπουμπουλίνας;

Ετσι, βλέπουμε δικηγόρους, δικαστικούς, εργολάβους να προΐστανται μουσείων της πλάκας- με τους ιστορικούς τέχνης υποβαθμισμένους και τους αδαείς δημοσιογράφους ν' αναπαράγουν ενθουσιώδη δελτία τύπου- διευθύνσεις να γερνάνε θλιβερά στον ίδιο θώκο επί δεκαετίες και κανείς να μη διανοείται στοιχειώδη ανανέωση και τέλος τους πιο τυχάρπαστους τύπους να παίζουν εν ου παικτοίς ως σύμβουλοι και επίτροποι και επιτροπές χωρίς ντροπή. Στην Ελλάδα οι ειδικοί περί την τέχνη βρίσκονται στη γωνία και παίζουν μπάλα οι χαρούμενοι ερασιτέχνες που είδαν φως και μπήκαν. Οπως συνέβαινε και τον 19ο αιώνα. Ακόμη στην ελληνική τέχνη ισχύει το τσαρούχειον «είσαι ό,τι δηλώσεις». Και βέβαια οι περισσότεροι «φιλότεχνοι» κυκλοφορούν με τσαρούχι στο ένα πόδι και σκαρπίνι στο άλλο. Οπως τους ζωγράφισαν προφητικά οι Μποστ και Μίνως Αργυράκης.

Δεν ήταν όμως ανέκαθεν έτσι τα πράγματα. Φερ' ειπείν στα χρόνια του '60 αχνοφάνηκε μια ολιγόζωη Ανοιξη και εντός και εκτός, την οποία όμως μετά σκότισε το kitsch της Χούντας. Και έκτοτε αυτό το kitsch κατέστη η επίσημη πολιτιστική μας πολιτική. Αυτή είναι η θλιβερή αλήθεια. Από την «αθώα» Μελίνα που ήθελε αλλά δεν ήξερε ώς τους ποικίλους Κούβελες, Ανδριανόπουλους, Ντόρες, Βενιζέλους, Μικρούτσικους, Βουλγαράκηδες έξεστιν ημίν το χάος. Θα ξεχώριζα -κι έχω λόγους γι' αυτό- την Ψαρούδα-Μπενάκη, τον Μπένο και τον Πάγκαλο (ο τελευταίος λ.χ. στους ελάχιστους μήνες της θητείας του περιμάζεψε τη γραφειοκρατία του ανοικονόμητου υπουργείου).

Με τη μεταπολίτευση, ζήσαμε την επιστροφή των «διεθνών» μας καλλιτεχνών που ήρθαν να εξαργυρώσουν στην πατρίδα τα παράσημα της αλλοδαπής. Στη συνέχεια επέστρεψαν για να συνταξιοδοτηθούν και οι, ελάχιστοι, διεθνείς μας κριτικοί εντείνοντας με την παρουσία τους τον εγχώριο ανταγωνισμό και την ασφυξία των ιθαγενών. Εφόσον ως γνωστόν η πίτα ήταν και παραμένει πολύ μικρή. Οι ανωτέρω δημιούργησαν μικρές αυλές που διαγκωνίζονταν με άλλες αυλές για το πάπλωμα και που καταβύθιζαν όλο και πιο πολύ τη σύγχρονη δημιουργία. Κυρίως γιατί κατά βάθος και τη σνόμπαραν και την αγνοούσαν. Αυτή η μιζέρια τού ν' αγνοείς τον Μαλέα, τον Παπαλουκά, τον Δούκα, τον Π. Καραντινό, τον Στέρη, τον Τριανταφυλλίδη, τη Μαραγκοπούλου, τη Μαγκώνη αλλά να γνωρίζεις τον Χι Φούφουτο, συσκότιζε ακόμη περισσότερο το θολό τοπίο.

Οι εισαγόμενες «μοντερνιές», ακαταλαβίστικες, γραφικές αλλά και ανίκητες λόγω μόδας έγιναν καθεστώς στην ΑΣΚΤ επί εποχής Κεσσανλή, ενός δημιουργού που ξανάστησε αλλά και που με τον τρόπο του «κατεδάφισε» τη σχολή δημιουργώντας ολόκληρη «σχολή» καλλιτεχνών, κριτικών ή ιστορικών που είχαν ως μόνη αποστολή να ξαναγράψουν την ιστορία καθ' υπαγόρευσιν.

(Δες «ΕΛΛΗΝΟΜΟΥΣΕΙΟΝ» τόμ. 2, εκδ. «Μίλητος», σελ. 55 κ.ε.).Θέλετε περισσότερα; Θα συνεχίσουμε.

7 - 17/06/2007
Ο τρόπος με τον οποίο «τιμά» τον Εγγονόπουλο το ΜΜΣΤ στη Θεσσαλονίκη δείχνει το βαθύ έλλειμμα παιδείας αλλά και την ισοπεδωτική λογική όσων αυτοχρίστηκαν «συνεχιστές» των νεωτερικών μας δημιουργών.